اکوایران: روز پنجشنبه و در حاشیه سفر آسیایی ترامپ که شامل فیلیپین و چین خواهد بود، رئیس‌جمهور ایالات متحده با شی و پوتین در شهر شنژن چین دیدار خواهند کرد. او در این سفر در نشست رهبران همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه، موسوم به اَپک، شرکت می‌کند. ترامپ افزون بر نشست سه‌جانبه، دیداری دوجانبه نیز با شی خواهد داشت. این چهارمین ملاقات دو رهبر در اندکی بیش از یک سال گذشته خواهد بود.
دیدار سه‌جانبه
به نوشته وال‌استریت ژورنال، کاخ سفید روز جمعه اعلام کرد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، هفته آینده در چین با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، و شی جین‌پینگ، رهبر جمهوری خلق چین، دیدار خواهد کرد. این نشست سه‌جانبه که قرار است در شهر شنژن برگزار شود، نخستین دیدار در نوع خود میان رهبران سه قدرت بزرگ هسته‌ای جهان خواهد بود. اولیویا ولز، سخنگوی کاخ سفید، درباره این دیدار گفت: «رئیس‌جمهور به‌روشنی اعلام کرده است که از جمله موضوعاتی که درباره آن‌ها گفت‌وگو خواهد کرد، کاهش تسلیحات هسته‌ای در جهان است.»
اکوایران: آزادی «مشاعات جهانی» به شکوفایی اقتصادی و سیاسی جهان کمک کرده است. چین و روسیه می‌خواهند به آن پایان دهند.
دیدار سه‌جانبه پنجشنبه در شرایطی برگزار می‌شود که تنها ۹ ماه از انقضای پیمان استارت جدید گذشته است؛ آخرین توافق‌نامه‌ای که زرادخانه‌های هسته‌ای راهبردی آمریکا و روسیه را محدود می‌کرد. ترامپ پیش‌تر خواستار جایگزینی این توافق با پیمانی گسترده‌تر شده بود که چین را نیز دربر بگیرد. با این حال، پکن تاکنون تمایلی به پیوستن به مذاکرات کنترل تسلیحات هسته‌ای نشان نداده است.
یک مقام ارشد آمریکایی گفته است دولت ترامپ انتظار ندارد این نشست به توافق مشخصی منجر شود. به گفته او، هدف اصلی، آغاز گفت‌وگو میان سه رهبر درباره چگونگی کاهش تعداد تسلیحات هسته‌ای در جهان است. این مقام همچنین تأکید کرده است که زرادخانه هسته‌ای چین در مقایسه با دو قدرت دیگر، با سرعت بیشتری در حال گسترش است و اکنون زمان آن رسیده که پکن مسئولیت بیشتری در این زمینه بپذیرد. به گفته این مقام آمریکایی، ترامپ قصد دارد در جریان این نشست درباره ادامه جنگ ایران نیز با شی جین‌پینگ و ولادیمیر پوتین گفت‌وگو کند. بااین‌حال، جزئیاتی درباره اهداف مشخص این گفت‌وگوها یا اقداماتی که سه کشور ممکن است در این زمینه انجام دهند، اعلام نشده است.
ایده برگزاری چنین نشستی پیش‌تر از سوی پوتین مطرح شده بود. روزنامه وال‌استریت ژورنال گزارش داده بود که رئیس‌جمهور روسیه ماه گذشته در تماس تلفنی با ترامپ، پیشنهاد برگزاری یک نشست سه‌جانبه را مطرح کرده است. ترامپ نیز به‌صورت علنی از این ایده استقبال کرده بود، اما تأکید داشت که موضوع اصلی گفت‌وگو باید خلع سلاح هسته‌ای باشد.
ایلان ماسک، مدیرعامل شرکت‌های تسلا و اسپیس‌ایکس، نیز در بخش‌هایی از سفر ترامپ به چین همراه او خواهد بود. بااین‌حال، به گفته مقام آمریکایی، انتظار نمی‌رود ماسک در نشست سه‌جانبه حضور داشته باشد. ماسک در سفر قبلی ترامپ به چین در اوایل سال جاری نیز با هواپیمای ریاست‌جمهوری آمریکا، ایر فورس وان، همراه او بود.
یالتای جدید: آرزوی مسکو یا کابوس کی‌یف؟
گاردین در گزارش خود پیرامون این نشست، آن را با کنفرانس یالتا مقایسه کرده است. به نوشته این رسانه، ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، از جمله کسانی است که نگران‌اند دیدار سه‌جانبه به تکرار تجربه‌ای شبیه به کنفرانس یالتا در سال ۱۹۴۵ تبدیل شود؛ رویدادی که در آن قدرت‌های بزرگ درباره سرنوشت کشورهای دیگر تصمیم گرفتند، بی‌آنکه نمایندگان آن کشورها در مذاکرات حضور داشته باشند. در ادبیات دیپلماسی، یک عبارت معروف وجود دارد: اگر پشت میز مذاکره حضور نداشته باشید، ممکن است خودتان یا ارزش‌هایتان روی میز قرار بگیرید و درباره سرنوشتتان تصمیم‌گیری شود.
وینستون چرچیل، فرانکلین دی. روزولت و ژوزف استالین در نشست یالتا در سال ۱۹۴۵، جایی که جهان پس از جنگ شکل گرفت/عکس تاریخی
کشورهایی که از نشست احتمالی شنژن کنار گذاشته شده‌اند، دلایل زیادی برای نگرانی دارند. در درجه نخست اوکراین، اما همچنین کشورهای اروپای شرقی و حوزه بالتیک، تایوان و حتی ایران. نگرانی اصلی این است که حامیان این کشورها ممکن است در جریان یک معامله پیچیده ژئوپلیتیک، آن‌ها را کنار بگذارند؛ معامله‌ای که پوتین مدت‌هاست به دنبال آن است و به نظر می‌رسد ترامپ نیز با اصل آن مخالفتی ندارد.
پوتین مدت‌هاست پیشنهاد برگزاری نشستی با این قالب را مطرح می‌کند؛ نشستی که یادآور بزرگ‌ترین اجلاس دوران جنگ جهانی دوم باشد. کنفرانس یالتا در فوریه ۱۹۴۵، به اصرار ژوزف استالین و در یک اقامتگاه ساحلی متعلق به دوران تزارها در شبه‌جزیره کریمه برگزار شد. در آن زمان، فرانکلین روزولت و وینستون چرچیل در کنار استالین درباره آینده جهان پس از جنگ مذاکره کردند.
اما نگرانی زلنسکی این است که تقریباً هر بار پوتین و ترامپ با یکدیگر گفت‌وگو می‌کنند، این اوکراین است که بهای آن را می‌پردازد. کنفرانس اصلی یالتا، خارج از روسیه، عمدتاً به‌عنوان نمونه‌ای از معامله‌گری سیاسی بدبینانه و حتی خیانت تاریخی شناخته می‌شود؛ رویدادی که از نظر برخی با توافق مونیخ در سال ۱۹۳۸ و سیاست مماشات در برابر هیتلر قابل مقایسه است. در آن کنفرانس هشت‌روزه، قدرت‌های پیروز جنگ جهانی دوم درباره شکل‌گیری نظم پس از جنگ تصمیم گرفتند و کشورهایی که نماینده‌ای در مذاکرات نداشتند، عملاً کنار گذاشته شدند یا سرنوشتشان میان قدرت‌های بزرگ تقسیم شد.
احساس شرم ناشی از آنچه خیانت یالتا تلقی می‌شد، به‌ویژه در آمریکا در سال‌های بعد افزایش یافت. در سال ۲۰۰۵، جورج بوش، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، پیش از سفر به مسکو برای شرکت در مراسم شصتمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم در اروپا، در سخنرانی‌ای در لتونی گفت توافق یالتا میلیون‌ها نفر را به اسارت کمونیسم سپرد. او تأکید کرد که در مذاکرات قدرت‌های بزرگ، آزادی کشورهای کوچک به‌سادگی قربانی شده است و تلاش برای قربانی کردن آزادی به نام ثبات، در نهایت قاره اروپا را تقسیم‌شده و بی‌ثبات باقی گذاشت. این دیدگاهی بود که در سراسر اروپا نیز طرفداران زیادی داشت.
اما سنت سیاسی جمهوری‌خواهان که جورج بوش نماینده آن بود، اکنون در دوره ترامپ تا حد زیادی کنار گذاشته شده است. ترامپ در سند امنیت ملی سال ۲۰۲۵ خود، عملاً از نوعی ژئوپلیتیک مبتنی بر حوزه‌های نفوذ قدرت‌های بزرگ حمایت کرد؛ همان رویکردی که در کنفرانس یالتا نیز نمود پیدا کرده بود.
البته هنوز مشخص نیست اگر این سه رهبر واقعاً با یکدیگر دیدار کنند، چه اتفاقی خواهد افتاد. حتی معلوم نیست چین اجازه دهد این نشست فراتر از یک تبادل تشریفاتی و رسمی اظهارات پیش برود. پکن از هم‌اکنون تلاش کرده است موضوع خلع سلاح هسته‌ای را از دستور کار کنار بگذارد. ممکن است این دیدار در نهایت چیزی بیش از یک نمایش کوتاه ژئوپلیتیک نباشد؛ نمایشی که پوتین بتواند در داخل روسیه از آن برای اثبات جایگاه بین‌المللی کشورش استفاده کند.
چین و روسیه به دنبال چه هستند؟
اگر پوتین بتواند خواسته خود را پیش ببرد، تلاش خواهد کرد این نشست به نخستین حلقه از مجموعه‌ای از دیدارهای مشابه تبدیل شود؛ دیدارهایی که در آن قدرت‌های بزرگ بر اساس مجموعه‌ای از اصول امنیت‌محور، نظم جهانی جدیدی را سازمان‌دهی کنند؛ نظمی که در آن ارزش‌های لیبرال نقش چندانی نداشته باشند.
ولادیمیر مدینسکی، مذاکره‌کننده ارشد روسیه، در گفت‌وگو با تلویزیون این کشور گفته است هدف مسکو ایجاد یک نظام جامع امنیتی در اروپا است که به یالتا یا پوتسدام جدید شباهت داشته باشد. به گفته او، اگر چنین نظامی شکل بگیرد، می‌توان صلح را برای دهه‌ها و حتی قرن‌ها در اروپا تضمین کرد. ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه نیز گفته است این نشست می‌تواند آغاز بازگشت از روند سقوط به سوی هرج‌ومرج مطلق و حرکت به سمت ثبات باشد.
نقاشی‌ای ترامپ، پوتین و شی در سن پترزبورگ، نوامبر ۲۰۲۶/عکس از خبرگزاری رویترز
البته چین نیز درباره استفاده از نفوذ خود با احتیاط برخورد می‌کند. پکن تمایلی ندارد کمکی به آمریکا کند که در داخل چین به‌عنوان همراهی با واشنگتن تعبیر شود یا با روایت رسمی این کشور از خود به‌عنوان نیرویی برای ثبات و همزیستی مسالمت‌آمیز در تضاد قرار گیرد.
مینگ‌هائو ژائو، استاد دانشگاه فودان چین، در کنفرانس مرکز سیاست امارات در ابوظبی، دیدگاه سنتی پکن درباره عدم مداخله در امور دیگر کشورها را توضیح داد. او گفت جنگ روسیه و اوکراین، اشتباه راهبردی رئیس‌جمهور روسیه بوده و جنگ ایران نیز اشتباه راهبردی دونالد ترامپ است. به گفته او، چین صرفاً در حال مدیریت پیامدهای این درگیری‌هاست.
در مقابل، وانگ هوی‌یائو، رئیس مرکز چین و جهانی‌شدن و از حامیان اولیه برگزاری نشست سه‌جانبه، معتقد است حضور و مشارکت چین ضروری است. او با اشاره به مفهومی در روابط بین‌الملل به نام «دام کیندلبرگر» گفت جهان ممکن است به دلیل کمبود رهبری جهانی وارد دوره‌ای از بی‌ثباتی و آشفتگی شود. این مفهوم به وضعیتی اشاره دارد که در آن قدرت مسلط یا قدرت‌های بزرگ حاضر نیستند مسئولیت لازم برای حفظ ثبات نظام بین‌المللی را بر عهده بگیرند.
وانگ معتقد است چین تلاش می‌کند با حمایت از چندجانبه‌گرایی، در ایجاد ثبات نقش داشته باشد. او حتی احتمال داده است که پکن بتواند در موضوع ایران تضمین‌هایی ارائه کند؛ اقدامی که به گفته او مورد علاقه رهبران ایران نیز هست. با این حال، حتی او هم نقش چین در ایجاد ثبات را عمدتاً از زاویه توسعه اقتصاد جهانی ارزیابی می‌کند. به بیان ساده، چین ممکن است به ترامپ کمک کند تا از بحران خاورمیانه خارج شود. زیرا باز بودن مسیرهای کشتیرانی برای این کشور اهمیت حیاتی دارد. اقتصاد چین برای تأمین نیاز عظیم خود به نفت، به جریان آزاد انرژی از مسیرهای دریایی وابستگی زیادی دارد.
جهان چندقطبی
البته همه تحلیلگران با این تصور که جهان به سمت توافق‌های جدید میان قدرت‌های بزرگ حرکت می‌کند، موافق نیستند. جان آیکنبری، نظریه‌پرداز بین‌المللی‌گرایی لیبرال، معتقد است مشاهده رئیس‌جمهور آمریکا در حال تقسیم جهان با رهبران اقتدارگرا، امری ناپذیرفتنی است. از نظر او، همچنان امکان شکل‌گیری ائتلافی مؤثر میان دموکراسی‌ها وجود دارد.
ترامپ، پوتین و شی به شکل ماتریوشکا، عروسک‌های چوبی سنتی روسی (ماتروشکا)/عکس از آسوشیتدپرس
اما چارلز کوپچان، پژوهشگر ارشد شورای روابط خارجی آمریکا، دیدگاه متفاوتی دارد. او معتقد است توافق‌هایی شبیه یالتا ممکن است به بخشی از واقعیت آینده سیاست جهانی تبدیل شوند. کوپچان می‌گوید جهان امروز دیگر تحت سلطه ائتلافی نیست که آمریکا و متحدان دموکراتیکش در رأس آن قرار داشته باشند. قدرت‌های دیگری مانند چین، هند و اندونزی و کشورهای بزرگ جنوب جهانی در حال افزایش نفوذ خود هستند و بسیاری از آن‌ها روابط اقتصادی نزدیک‌تری با چین نسبت به آمریکا دارند. از نظر او، غرب ناچار خواهد بود یاد بگیرد چگونه با حکومت‌های اقتدارگرا همکاری کند و در کنار آن‌ها زندگی کند.
کوپچان البته خطر چنین رویکردی را انکار نمی‌کند. او می‌پذیرد که ممکن است ترامپ اوکراین و تایوان را در معاملات سیاسی خود قربانی کند، هرچند شخصاً احتمال وقوع چنین اتفاقی را چندان زیاد نمی‌داند. بااین‌حال، او معتقد است باید یخ روابط میان قدرت‌های رقیب شکسته شود و گفت‌وگوها از همین حالا آغاز شوند. از نظر کوپچان، ترامپ به دلیل آغاز چنین گفت‌وگوهایی شایسته تقدیر است.
کنسرت جهانی؟
فارن‌افیرز در گزارش خود پیرامون همین موضوع، از زاویه قدری مثبت‌تر به آن نگریسته است. از نگاه نویسنده این گزارش، نگرانی‌ها کاملاً موجه‌اند. ترامپ سابقه نزدیکی به رهبران اقتدارگرا و پشت کردن به متحدان دموکراتیک آمریکا را دارد. اما از سوی دیگر، با توجه به شخصیت‌های سرسخت این سه رهبر و تضاد منافع ملی آن‌ها که آمریکا را در برابر آنچه شی از آن به‌عنوان مشارکت «بدون محدودیت» چین و روسیه یاد می‌کند قرار می‌دهد، ممکن است این نشست در نهایت پیشرفت چندانی در مسائل مهم به همراه نداشته باشد. با وجود این، ترامپ برای شرکت در نشست با شی و پوتین تصمیم درستی خواهد گرفت.
یک «کنسرت جهانی» بهترین امید برای مهار رقابت‌های ژئوپلیتیک و امکان‌پذیر کردن اقدام جمعی در جهانی چندقطبی است. منظور از کنسرت جهانی، یک گروه غیررسمی از قدرت‌های بزرگ است که الگویی مشابه کنسرت اروپا در قرن نوزدهم دارد؛ سازوکاری که در آن قدرت‌های بزرگ برای مدیریت روابط بین‌المللی و حفظ ثبات با یکدیگر همکاری می‌کردند. چنین ساختاری افزون بر آمریکا، چین و روسیه، باید شامل هند، ژاپن، اتحادیه اروپا و نمایندگانی از آفریقا، آمریکای لاتین، خاورمیانه و جنوب شرق آسیا نیز باشد.
کنسرت‌های قدرت‌های بزرگ، کارآمدی را بر نمایندگی برابر ترجیح می‌دهند و تنها به کشورهایی که از نظر ژئوپلیتیک نفوذ لازم را دارند و حضورشان برای پیشبرد مذاکرات ضروری است، جایگاهی پشت میز می‌دهند. در این سازوکار، اختلافات ایدئولوژیک کنار گذاشته می‌شوند و دموکراسی‌ها و حکومت‌های اقتدارگرا برای تمرکز بر همکاری‌های بین‌المللی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.
بااین‌همه، هنوز زمان تشکیل یک کنسرت جهانی فرا نرسیده است. چنین سازوکاری تنها زمانی می‌تواند به‌درستی عمل کند که اعضای آن به حفظ وضع موجود مرزهای سرزمینی متعهد باشند، خویشتن‌داری راهبردی نشان دهند، منافع متقابل را دنبال کنند و آمادگی حل‌وفصل دیپلماتیک اختلافات را داشته باشند. تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ و تصمیم شی جین‌پینگ برای حمایت از مسکو، فعلاً امیدها به عادی شدن خویشتن‌داری قدرت‌های بزرگ و حل مسالمت‌آمیز اختلافات را از بین برده است. در همین حال، سیاست خارجی «اول آمریکا»ی ترامپ نیز به‌جای اقدام مشترک و منافع متقابل، از یک‌جانبه‌گرایی حمایت می‌کند.
با وجود این، اگرچه ترامپ، شی و پوتین رهبران مناسبی برای ایجاد یک گروه هدایت‌کننده قدرت‌های بزرگ در زمان مناسبی نیستند، دیپلماسی نامتعارف ترامپ می‌تواند الگویی مفید برای آینده ایجاد کند. پرهیز از درگیری میان قدرت‌های بزرگ و مهار آشفتگی فزاینده جهان، مستلزم آن است که آمریکا روابط سازنده‌ای هم با چین و هم با روسیه برقرار کند. ترامپ به دلیل آغاز گفت‌وگویی سه‌جانبه که جانشینانش می‌توانند آن را ادامه دهند، شایسته تقدیر است.
نقش احتمالی نشست در جنگ اوکراین
چشم‌انداز پیشرفت در مسیر پایان دادن به جنگ اوکراین بسیار تیره‌تر است، اما ناممکن نیست. به نظر می‌رسد ترامپ بیش از آنکه به محدود کردن توانایی روسیه برای تأمین مالی جنگ علیه اوکراین اهمیت دهد، نگران کاهش قیمت سوخت است. این نشست اما فرصتی در اختیار ترامپ قرار می‌دهد تا مسیر خود را تغییر دهد و تلاش کند شی را به مهار پوتین متقاعد کند.
انتظار می‌رود این سه رهبر جهان در حاشیه نشست اپک (APEC) در شنژن دیدار کنند/عکس از گتی ایمجز
ترامپ وعده داده است به جنگ اوکراین پایان دهد و رهبر چین می‌تواند در تحقق این هدف به او کمک کند. شی نفوذ بسیار زیادی بر پوتین دارد: چین از نظر دیپلماتیک از کرملین حمایت می‌کند، بزرگ‌ترین خریدار نفت و گاز روسیه است و اصلی‌ترین تأمین‌کننده اقلام با کاربرد دوگانه، مانند نیمه‌رساناها و ماشین‌آلات ابزارسازی، به شمار می‌رود؛ اقلامی که برای تولید تسلیحات روسیه اهمیت حیاتی دارند.
شی تاکنون با جنگ پوتین علیه اوکراین همراهی کرده است. احتمالاً دلیل این رویکرد آن است که جنگ، توجه و منابع آمریکا را از آسیا منحرف می‌کند، ناتو را دچار اختلاف می‌سازد و به شی و پوتین امکان می‌دهد خود را رهبران مقاومت جهانی در برابر سلطه غرب معرفی کنند؛ اما زمانی که شی و ترامپ در ماه مه امسال دیدار کردند، دو رهبر توافق کردند که روابط چین و آمریکا را بر اساس «رابطه‌ای سازنده و مبتنی بر ثبات راهبردی» پیش ببرند. شی می‌تواند با اعمال فشار بر پوتین برای کاهش تنش‌ها، به تحقق این هدف کمک کند.
با افزایش پیامدهای جنگ برای مردم روسیه، ممکن است کرملین بیش از گذشته پذیرای چنین فشاری باشد. در شرایطی که هیچ نشانه‌ای از پیروزی در میدان نبرد دیده نمی‌شود، پوتین دلایلی برای بررسی یک راه خروج دیپلماتیک از جنگ دارد. ترامپ و شی می‌توانند پوتین را برای پذیرش مجموعه‌ای از اقدامات محدود اما تأثیرگذار با هدف کاهش تنش‌ها تحت فشار قرار دهند.
این اقدامات می‌تواند شامل توافقی میان روسیه و اوکراین باشد که با میانجیگری و نظارت واشنگتن و پکن حاصل شود و بر اساس آن حملات به تأسیسات و زیرساخت‌های انرژی، اهداف غیرنظامی و کشتیرانی تجاری متوقف شود. ترامپ و شی همچنین می‌توانند به‌طور مشترک از پوتین بخواهند از اقداماتی که ممکن است دامنه جنگ را گسترش دهد خودداری کند؛ اقداماتی مانند ورود پهپادهای روسی به حریم هوایی ناتو، خرابکاری در زیرساخت‌های اروپا و تهدید به استفاده از سلاح‌های هسته‌ای. این فشار، در کنار جذابیت بهبود روابط دیپلماتیک و تجاری با آمریکا، ممکن است پوتین را متقاعد کند که دست‌کم در برخی از این زمینه‌ها عقب‌نشینی کند.
نقش احتمالی درباره جنگ ایران
ترامپ همچنین می‌تواند از نشست سه‌جانبه برای جلب کمک به خروج آمریکا از جنگ ایران استفاده کند. در شرایطی که تهران همچنان خواسته‌هایی دشوار مطرح می‌کند و جنگ موجب اختلال در کشتیرانی از تنگه‌های هرمز و باب‌المندب شده است، ترامپ به راهی برای خروج از این بحران نیاز دارد؛ بااین‌حال، نه شی و نه پوتین تاکنون تمایلی به کمک نشان نداده‌اند. پکن و مسکو هر دو از گرفتار شدن آمریکا در جنگی که اختلافات در میان رأی‌دهندگان آمریکایی را تشدید کرده و ناتو را دچار شکاف می‌کند، خشنود هستند.
شناورها در نزدیکی تنگه هرمز، در نمای از مسندم، عمان، ۳۱ آگوست ۲۰۲۶/عکس از خبرگزاری رویترز
روسیه به‌عنوان یکی از صادرکنندگان بزرگ انرژی، از افزایش قیمت نفت در نتیجه این جنگ سود می‌برد. بنابراین تلاش برای متقاعد کردن پوتین به توقف حمایت از ایران احتمالاً بی‌نتیجه خواهد بود. اما چین بزرگ‌ترین واردکننده نفت در جهان است و پکن منافع مستقیمی در کاهش قیمت انرژی از طریق تثبیت صادرات نفت از خاورمیانه دارد. ذخایر عظیم نفتی چین تاکنون تا حدی اقتصاد این کشور را در برابر افزایش قیمت نفت محافظت کرده‌اند، اما این ذخایر به میزان قابل‌توجهی کاهش یافته‌اند. واردات نفت خام چین بار دیگر رو به افزایش گذاشته و این موضوع اقتصاد این کشور را در صورت طولانی شدن جنگ، در برابر قیمت‌های بالای انرژی آسیب‌پذیر می‌کند.
از سوی دیگر، چین به‌عنوان بزرگ‌ترین صادرکننده کالا در جهان، از تأثیر منفی قیمت‌های بالای انرژی بر رشد اقتصاد جهانی نیز آسیب می‌بیند؛ بنابراین، ممکن است شی برای کمک به ترامپ در پایان دادن به جنگ آمادگی داشته باشد. شی می‌تواند با تشویق ایران به پذیرش شروط معتبر برای پایان دادن به درگیری کنونی، زمینه را برای آغاز چنین مذاکراتی فراهم کند.
آغاز استارت جدید
تمام توافق‌نامه‌های کنترل تسلیحات که میان واشنگتن و مسکو منعقد شده بودند، اکنون منقضی شده‌اند. آخرین پیمان هسته‌ای دو کشور، یعنی استارت جدید، در ماه فوریه به پایان رسید. هم‌اینک، هیچ محدودیتی بر زرادخانه‌های هسته‌ای راهبردی آمریکا و روسیه وجود ندارد و بازرسی‌های منظم، تبادل اطلاعات یا اطلاع‌رسانی درباره رزمایش‌های هسته‌ای نیز انجام نمی‌شود. این وضعیت بی‌مهار هسته‌ای، به‌ویژه با توجه به تهدیدهای مکرر روسیه به استفاده از سلاح‌های هسته‌ای در جریان جنگ اوکراین و اقدامات تحریک‌آمیزی مانند ارسال پهپادهای حامل مواد منفجره به حریم هوایی ناتو، بسیار خطرناک است.
گورباچف و بوش پیمان استارت (START) را امضا می‌کنند/عکس تاریخی
ترامپ در ماه اکتبر پیشنهاد کرد که کنترل تسلیحات هسته‌ای در دستور کار نشست سه‌جانبه قرار بگیرد. چین مدت‌هاست در برابر مشارکت در مذاکرات کنترل تسلیحات مقاومت می‌کند و استدلالش این است که نباید مجبور شود برنامه هسته‌ای خود را محدود کند، درحالی‌که زرادخانه‌اش بسیار کوچک‌تر از زرادخانه‌های آمریکا و روسیه است؛ اما پکن به‌سرعت در حال گسترش و نوسازی زرادخانه هسته‌ای خود است.
پنتاگون پیش‌بینی می‌کند که چین تا سال ۲۰۳۰ بیش از هزار کلاهک هسته‌ای عملیاتی در اختیار خواهد داشت. این رقم چین را تقریباً در جایگاه آمریکا و روسیه قرار می‌دهد که هر کدام حدود هزار و ۸۰۰ کلاهک هسته‌ای عملیاتی دارند. با توجه به آینده نامطمئن روابط آمریکا و چین، بی‌ثباتی در شبه‌جزیره کره و تنش‌های چین با تایوان که همگی خطر درگیری در شرق آسیا را افزایش می‌دهند، پکن باید در مذاکرات سطح بالای کنترل تسلیحات هسته‌ای حضور داشته باشد.
واقع‌بینانه آن است که ترامپ اکنون نمی‌تواند کاری بیش از آغاز این گفت‌وگو و دعوت از شی و پوتین برای ادامه آن در مذاکرات سه‌جانبه آینده انجام دهد؛ مذاکراتی که باید با حضور تیم‌هایی از دیپلمات‌ها و کارشناسان کنترل تسلیحات برگزار شوند.
نشست هفته آینده به‌سرعت عصر جدیدی از همکاری قدرت‌های بزرگ را آغاز نخواهد کرد. حتی ممکن است هیچ دستاورد مشخصی نیز نداشته باشد. بااین‌حال، این دیدار الگویی ارزشمند برای آینده ایجاد خواهد کرد. ترامپ صرفاً با نشستن در کنار شی و پوتین، گفت‌وگویی سه‌جانبه و ضروری را آغاز خواهد کرد.
