به گزارش اکو ایران، بانک مرکزی آمار بخش پولی و بانکی در شهریور 1402 را منتشر کرد. در این گزارش به آمار پایه پولی و اجزای آن پرداخته شده است. از پایه پولی برخی در ادبیات اقتصادی به عنوان موتور چاپ پول یاد می کنند. این شاخص عمدتا از چهار محل تغییر می کند. یکی از بخش‌های اصلی پایه پولی خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی است. این دارایی‌ها شامل موجودی طلا و ذخیره ارزی بانک مرکزی است. مقدار خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی در شهریور ماه سال جاری برابر با 493 هزار میلیارد تومان بوده که 50 درصد از رقم کل پایه پولی در این سال‌ها را تشکیل می‌داده است. 

 بررسی آمار ماهانه بانک مرکزی حاکی از این است که رشد دارایی خارجی نسبت به انتهای سال گذشته به بیشترین کاهش خود در شش ماه گذشته رسیده است.

معرفی عضو مهم پایه پولی

 بانک مرکزی مقادیری ذخایر طلا دارد که یا پشتوانه پول است یا به صورت آزاد جزء ذخایر بانک مرکزی است. همچنین این نهاد مقداری ذخیره ارزی دارد که در سه بخش حساب ذخیره ارزی، پشتوانه و سایر موارد تقسیم می‌شود. در این میان ذخیره ارزی به معنای درآمد اضافه از فروش نفت است. همچنین بانک مرکزی در صندوق بین‌المللی پول یک حق برداشت مخصوص (SDR) دارد که جزء دارایی‌‌های خارجی آن به حساب می‌آید. اگر از مجموع این سه مقدار دارایی‌هایی که به صورت ارز یا طلا نزد بانک مرکزی به امانت گذاشته است را کسر کنیم، خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی به دست می‌آید. 

  عموما در دارایی‌های خارجی بانک مرکزی معمولا آن‌چه تغییر می‌کند مربوط به تغییرات ارز استو تغییرات نرخ تسعیر یا درآمدهای ارزی. اما از هر مسیر که رخ دهد تغییر در مقدار دارایی‌های خارجی به معنای تغییر در پایه پولی است. پایه پولی به معنای پول پر قدرتی است که به بیرون انتشار می‌یابد و می‌تواند در جریان فعالیت‌هایی بانکی به نقدینگی تبدیل ‌شود. برخی کارشناسان باور دارند افزایش پایه پولی به معنای رشد تورم یا رشد قیمت‌ها است، البته برخی دیگر بر این باورند که تنها در صورت تبدیل پایه پولی به نقدینگی تورم به وجود می‌آید که این مسیر می تواند به وسیله کنترل ضریب فزاینده مسدود شود. 

 بررسی تغییرات دارایی خارجی بانک مرکزی در شش ماه گذشته نسبت به اسفند 1401یعنی انتهای سال گذشته نشان می‌دهد که در شهریور رشد دارایی‌ها نسبت به اسفند به کمترین حد خود از ابتدای سال رسیده است.

020918

کاهش 28 درصدی ذخایر بانک مرکزی در شش ماه

طبق داده های بانک مرکزی این نهاد در اسفند سال قبل 682 هزار و 430 میلیارد تومان دارایی خارجی داشته که تا شهریور سال جاری 27.8 درصد از آن کاسته شده است. همچنین رشد نقطه به نقطه نیز نشان می‌دهد مقدار این دارایی‌ها نسبت به شهریور سال قبل 14.6 درصد کاهش یافته است.

طبق آمارهای بانک مرکزی سهم دارایی‌های خارجی بانک مرکزی از پایه پولی نیز در شش ماه نخست سال 1402 روندی نزولی داشته است. به طوری که در اسفند ماه سال گذشته سهم این مقدار از کل پایه پولی نزدیک به 80 درصد بود. در ادامه طبق داده های بانک مرکزی سهم خالص دارایی های خارجی معال با 74 درصد به ثبت رسیده که تا شهریور به 50 درصد کاهش یافته است.  به عبارت دیگر در شش ماه نخست امسال حدودا 189 هزار و 700 میلیارد تومان از ذخایر خارجی بانک مرکزی کسر شده است.

به باور کارشناسان در مورد علت کاهش مقدار دارایی‌های خارجی بانک مرکزی دو فرضیه وجود دارد. یک فرضیه این است که درآمدهای نفتی ایران محقق نشده یا وصول نشده است. فرضیه دوم که محتمل‌تر است مداخلات ارزی بانک مرکزی در بازار ارز است؛ به عبارت دیگر بانک مرکزی برای کنترل قیمت نرخ ارز اقدام به ارزپاشی در بازار کرده تا با افزایش عرضه قیمت ارز کاهش یابد. همین موضوع عامل عمده در افت دارایی های خارجی بانک مرکزی به حساب می آید.

020918