آمارهای رشد اقتصادی بهار ۱۴۰۵ پس از سه ماه انتظار منتشر شد. آماری که در همان نگاه اول واقعیت کاهش معنیدار در تولید کشور را نشان داد. هرچند میتوان مشاهده کرد این کاهش تولید در تمامی بخشها رخ نداده بلکه بخشهایی ریزش و بخشهایی رشد مثبت داشتند. حال میتوان این سوال را مطرح کرد که سهم هر بخش از اقتصاد در ایجاد وضعیت فعلی چقدر بوده است؟
سهم کوچک صنعت از بالا و پایینهای اقتصاد ایران
بررسی آمارها حکایت از آن دارد که بر خلاف بهار سال ۱۴۰۰ که «صنعت و معدن» بخش مهمی در رشد اقتصادی داشت (حدود ۳۰ درصد از افزایش تولید در این فصل توسط بخش صنعت انجام شده بود)، در سالهای بعد به مرور سهم این بخش از صعود یا افول تولید کشور کمتر و کمتر شد. به طوریکه در برخی فصول مانند پاییز و زمستان سال ۱۴۰۳ سهم این بخش از افزایش تولید به صفر نزدیک شد.
این روند تا بهار امسال نیز ادامه پیداکرده است. میتوان مشاهده کرد از رشد منفی ۱۰ درصدی ایجاد شده در بهار امسال، منفی ۱.۶ واحد درصد به دلیل افت صنعت بوده است. به عبارتی صنعت هم در افزایش تولید کشور اثر کمتری داشته و هم در کاهش تولید.
خدمات جای صنعت را گرفت
مقایسه رشد اقتصادی بخشهای «صنعت» و «خدمات» و ریز شدن در اجزای آنها نشان میدهد بخش صنعت در اقتصاد ایران تضعیف شده و موانع تولید پیش روی آن باعث پررنگتر شدن بخش خدمات شده است. در آمارهای رشد اقتصادی نیز سهم از رشد این بخش بیشتر از بخش صنعت بوده و این روند برای فصلهای متمادی تکرار شده است.
بر اساس آخرین آمار اعلام شده مرکز آمار ایران از رشد اقتصادی بهار، سهم بخش خدمات از رشد اقتصادی منفی ۱.۹ واحد درصد اعلام شده است. به عبارتی منفی ۱.۹ واحد درصد از رشد منفی ۱۰ درصدی بهار به دلیل افول بخش خدمات رخ داده است.
ریزش شدید بخش نفت
کشنده اصلی اقتصاد ایران نفت است. مادامی که فروش نفت در بالاترین سطوح خود باشد، واردات رونق گرفته و صنعت نیز روند مثبتی را طی میکند. در این سالها کسری بودجه دولت به حداقل خود میرسد و آثار تورمی کسری بودجه به شدت کاهش مییابد. اما زمانهایی که فروش نفت در اقتصاد ایران با چالش مواجه میشود، صنعت نیز به دلیل وابستگی به نهاده وارداتی و ارز نفتی، افول میکند. در این سالها کسری بودجه دولت اوج میگیرد و این کسری با پولی شدن به تورم دامن میزند.
پس انتظار میرود سهم اعظمی از فراز و فرودهای رشد اقتصادی به واسطه نفت رخ دهد. آمارها نیز موید این موضوع است. برای مثال در بهار امسال منفی ۶.۷ واحد درصد از رشد منفی ۱۰ درصدی به دلیل افت تولید نفت رخ داده است.
به طور کلی میتوان گفت محاصره اقتصادی مجرای صادرات نفت و صادرات صنعتی را تنگ کرده به همین دلیل تولید در این دو بخش با افت همراه بوده است. انتظار بر این است که با شکسته شدن محاصره، میزان تولید نفت به سطح گذشته بازگردد و در بلندمدت اقتصاد ایران بتواند ظرفیت های خالی شده را پر کند.
کشاورزی؛ تنها بخش مثبت اقتصاد ایران در بهار ۱۴۰۵
بخش کشاورزی به دلیل ساختار سنتی و دیمی که در اکثر نقاط ایران دارد وابستگی زیادی به بارشهای فصلی نشان میدهد. به همین دلیل این بخش بر خلاف سایر بخشهای اقتصاد رشد مثبت را ثبت کرده و اثر ۰.۱ واحد درصدی بر رشد اقتصادی بهار داشته است.
مجموع سهم از رشد های عنوان شده در این گزارش رشد اقتصادی منفی ۱۰.۱ درصدی بهار را میسازد و انتظار میرود با ایجاد توافقی سیاسی، ظرفیت خالی شده در اقتصاد ایران دوباره پر شود و رشدهای بالا در حسابداری رشد مرکز آمار به ثبت برسد.
