هفته‌ها نگرانی درباره بازدهی سرمایه‌گذاری‌های عظیم در هوش مصنوعی، روز جمعه به موجی از فروش گسترده در بازارهای جهانی تبدیل شد؛ موجی که به ریسک گریزی در بازار جهانی منجر شد و سهام، فلزات و بیت‌کوین را همزمان تحت فشار قرار داد.

به گزارش اکوایران، نگرانی سرمایه‌گذاران درباره بازدهی سرمایه‌گذاری‌های عظیم شرکت‌های فناوری در هوش مصنوعی، روز جمعه به فروش گسترده سهام تبدیل شد و موجی از ریسک‌گریزی را در بازارهای جهانی به راه انداخت.

شاخص S&P 500 برای ششمین روز متوالی کاهش یافت و با افت ۳.۷ درصدی، یکی از شدیدترین ریزش‌های خود در ماه‌های اخیر را ثبت کرد. شاخص نزدک نیز بیش از ۵.۶ درصد سقوط کرد؛ چراکه سهام شرکت‌های فناوری از جمله انویدیا، AMD و میکرون با کاهش قابل‌توجهی همراه شدند. شاخص نیمه‌رساناها (SOX) نیز حدود ۱۱ درصد افت کرد.

حتی عرضه سهام شرکت آنتروپیک هم نتوانست خوش‌بینی ازدست‌رفته سرمایه‌گذاران به چشم‌انداز صنعت هوش مصنوعی را احیا کند. سهام این شرکت بخشی از رشد روز نخست خود را از دست داد؛ اتفاقی که نشان می‌داد نگرانی‌ها درباره ارزش‌گذاری شرکت‌های فعال در این حوزه و بازدهی سرمایه‌گذاری‌های سنگین آنها همچنان پابرجاست.

تغییرات شاخص سهام S&P 500 آمریکا

SPX_2026-11-21_12-57-20

افزایش نوسانات بازار سهام در معاملات جمعه، شاخص VIX یا همان شاخص هراس وال‌استریت را به بالاترین سطح از آوریل ۲۰۲۵ رساند (یعنی پس از معرفی تعرفه‌های ترامپ در روز موسوم به آزادی). این شاخص در مقطعی به محدوده ۴۰ واحد نیز رسید که نشان‌دهنده افزایش چشمگیر تقاضا برای پوشش ریسک در بازار اختیار معامله سهام آمریکاست.

موج فروش به بازارهای سهام سایر کشورها نیز سرایت کرد. شاخص کاسپی کره جنوبی بیش از ۵ درصد سقوط کرد و سهام شرکت‌های بزرگی مانند سامسونگ و اس‌کی هاینیکس با افت شدیدی همراه شد. شاخص نیکی ژاپن نیز بیش از ۵ درصد کاهش یافت و به پایین‌ترین سطح خود در هشت ماه گذشته رسید. در اروپا، شاخص داکس آلمان با افت حدود ۲.۵ درصدی برای پنجمین روز متوالی کاهش یافت و به پایین‌ترین سطح از ماه جولای رسید.

نگرانی از رشد اقتصادی و سیاست پولی فدرال رزرو

با این حال، نگرانی سرمایه‌گذاران تنها به ارزش‌گذاری شرکت‌های فناوری محدود نبود. یکی از پرسش‌های مهم بازار این بود که اگر تردیدها درباره بازدهی سرمایه‌گذاری‌های هوش مصنوعی به کاهش مخارج شرکت‌های فناوری منجر شود، چه پیامدی برای رشد اقتصادی آمریکا خواهد داشت؟

سرمایه‌گذاری در دیتاسنترها، تراشه‌ها و زیرساخت‌های هوش مصنوعی در سال‌های اخیر به یکی از محرک‌های مهم مخارج سرمایه‌ای و رشد اقتصادی آمریکا تبدیل شده است. بنابراین، عقب‌نشینی شرکت‌ها از این سرمایه‌گذاری‌ها می‌تواند به تقاضا در زنجیره تأمین فناوری و در نهایت فعالیت اقتصادی آسیب وارد کند.

این نگرانی در شرایطی تشدید شد که اظهارات اخیر مقام‌های فدرال رزرو از تداوم دغدغه این نهاد درباره فشارهای تورمی حکایت داشت. تأکید برخی سیاست‌گذاران بر ضرورت حفظ سیاست پولی انقباضی و احتمال افزایش مجدد نرخ بهره، این پرسش را برای سرمایه‌گذاران مطرح کرد که آیا اقتصاد آمریکا توان تحمل سخت‌گیری بیشتر پولی را دارد یا خیر.

ترکیب این نگرانی‌ها به افزایش تقاضا برای اوراق قرضه دولتی منجر شد. بازدهی اوراق خزانه‌داری ۱۰ساله آمریکا روز جمعه با کاهش ۱۰ واحد پایه‌ای به ۴.۹۵ درصد رسید. بازدهی اوراق دولتی آلمان، ژاپن و انگلستان نیز کاهش یافت که از افزایش تقاضا برای اوراق در پی تشدید نگرانی‌ها درباره چشم‌انداز رشد اقتصادی حکایت داشت.

در بازار ارز، شاخص دلار آمریکا در محدوده ۱۰۳.۸۴ واحد قرار گرفت؛ سطحی که بالاترین میزان آن از آوریل ۲۰۲۵ محسوب می‌شود. تقاضا برای دلار در فضای افزایش نوسانات و کاهش اشتهای ریسک سرمایه‌گذاران همچنان قابل‌توجه بود.

تغییرات نرخ اوراق خزانه‌داری 10 ساله آمریکا

US10Y_2026-11-21_13-06-28

سقوط طلا، نقره و فلزات صنعتی

موج فروش تنها به بازار سهام محدود نماند و فلزات گران‌بها و صنعتی نیز با کاهش قیمت روبه‌رو شدند. قیمت جهانی طلا روز جمعه برای پنجمین روز متوالی افت کرد و با رسیدن به ۳۵۳۷ دلار در هر اونس، پایین‌ترین سطح خود در بیش از یک سال گذشته را ثبت کرد. نقره نیز بیش از ۳.۸ درصد کاهش یافت و به حدود ۴۱ دلار در هر اونس رسید؛ سطحی که از سپتامبر ۲۰۲۵ مشاهده نشده بود.

نگرانی از کاهش رشد اقتصادی و افت احتمالی تقاضا، به‌ویژه در بخش صنعت، بر قیمت فلزات فشار وارد کرد. قیمت مس با کاهش ۲.۴ درصدی به ۱۲ هزار و ۱۲۲ دلار در هر تن رسید که پایین‌ترین سطح در بیش از هفت ماه گذشته بود. آلومینیوم نیز ۰.۷ درصد افت کرد و به ۲۸۲۸ دلار در هر تن رسید؛ پایین‌ترین سطح از ماه دسامبر.

روند تغییرات قیمت جهانی طلا

GOLD_2026-11-21_13-14-41

تغییر انتظارات از نرخ بهره فدرال رزرو

تشدید نگرانی‌ها درباره چشم‌انداز رشد اقتصادی همچنین باعث شد معامله‌گران انتظارات خود از مسیر سیاست پولی فدرال رزرو را تعدیل کنند.

در حالی که پیش از این احتمال افزایش ۲۵ واحد پایه‌ای نرخ بهره در نشست دسامبر تقریباً به‌طور کامل در قیمت‌ها لحاظ شده بود، معامله‌گران پس از تشدید نوسانات بازارها بخشی از این احتمال را از قیمت‌گذاری خود خارج کردند.

این تغییر انتظارات در شرایطی رخ داد که اظهارات انقباضی مقام‌های فدرال رزرو همچنان بر ضرورت مهار تورم تأکید داشت. به این ترتیب، بازار با یک دوراهی مواجه شده است: از یک سو، ادامه سیاست پولی انقباضی می‌تواند فشار بیشتری بر رشد اقتصادی و بازارهای مالی وارد کند و از سوی دیگر، عقب‌نشینی فدرال رزرو از موضع ضدتورمی ممکن است به تداوم فشارهای تورمی منجر شود.