انتشار گزارش تفریغ بودجه سال ۱۴۰۳ در بخش نفت و فرآوردههای نفتی، حاوی اعدادی بود که در نگاه اول، هر ناظر اقتصادی را شگفتزده میکرد.
در شرایطی که تحریمهای بینالمللی همچنان بر گلوگاههای فروش نفت ایران فشار میآورند و نوسانات بازار انرژی، چشمانداز درآمدی کشورهای صادرکننده را با ابهام روبرو کرده است، گزارشهای رسمی از تحقق بیش از ۱۴۳ درصدی منابع حاصل از صادرات نفت خبر میدهند. اما در پسِ این اعدادِ امیدوارکننده، واقعیتی پیچیده از تکنیکهای حسابداری و یک «تغییر ریل» بزرگ در سیاستهای پولی نهفته است.
واکاوی دقیق اسناد قانون بودجه و تطبیق آن با عملکرد ثبت شده، نشان میدهد که این جهش درآمدی، نه لزوماً حاصل افزایش چشمگیر در فروش فیزیکی نفت (بشکه)، بلکه نتیجهی فعالسازی ظرفیتهای پنهان بودجه و تصمیمات ارزی در فصل پایانی سال بوده است. این گزارش تلاشی است برای پاسخ به این پرسش که چگونه «کسری در فروش» به «مازاد در درآمد» تبدیل شد؟