روند مصرف برنج داخلی و خارجی، نان و گوشت قرمز براساس دادههای هزینه-درآمد خانوار در گزارشهای قبلی اکوایران مورد بررسی قرار گرفته بود؛ اکنون در این گزارش قصد داریم به روند مصرف گوشت مرغ و تخممرغ بپردازیم تا بتوانیم دیدی بهتر از روند مصرف اقلام اساسی توسط خانوارهای کشور از سال 1390 تا 1403 داشته باشیم.
اکوایران: گوشت قرمز سالها یکی از پایههای سفره ایرانیان بوده، اما حالا دادهها چیز دیگری میگویند؛ مصرف این کالای حیاتی در سال ۱۴۰۳ به پایینترین سطح در ۱۴ سال اخیر رسیده است.
اکوایران: نان، اصلیترین جزء سبد غذایی ایرانیهاست، اما دادهها نشان میدهد همین کالای پایه نیز از سفره خانوارها عقبنشینی کرده است؛ روندی که میتواند نشانهای از فشار معیشتی و تغییر الگوی مصرف باشد. برآوردها نشان میدهد که بعد از سال 1390 و شروع تحریمهای بینالمللی و افزایش تورم متوسط مصرف نان یک خانوار نزولی شده و این روند تا سال 1399 ادامه پیدا کرده است. در این سال میانگین مصرف نان توسط یک خانوار حدودا 30 کیلوگرم بوده است. به این ترتیب در طول یک دهه متوسط مصرف نان یک خانوار 5 کیلوگرم کاهش یافته و علت اصلی این اتفاق هم احتمالا تحریمهای اعمال شده توسط آمریکا است.
اکوایران: روند مصرف برنج خانوارهای ایرانی از سال 1390 تا سال 1403 نزولی بوده و در سال 1403 به پایینترین میزان در حداقل 14 سال گذشته رسید؛ امری که نشاندهنده بدتر شدن وضعیت معیشت خانوارها به دلیل تحریمها و تورم است.
مصرف یک قلم کالا در دادههای بودجه خانوار مرکز آمار ایران به این صورت ثبت میشود که مامور آمارگیر از خانوار نمونه که بهصورت تصادفی انتخاب شده متوسط مصرف را در یک ماه گذشته سوال میکند. خانوارهای نمونه براساس وزن مشخص و به صورت تصادفی انتخاب میشوند تا نتیجه آمارگیری قابل اتکا باشد.
روند نزولی مصرف مرغ و تخممرغ در طول 14 سال
متوسط مصرف گوشت مرغ توسط یک خانوار از سال 1390 تا 1403 روندی نزولی را تجربه کرده است. به زبان اعداد متوسط مصرف مرغ در سال 1390 معادل 6.5 کیلوگرم به ازای یک خانوار در طول یک ماه بوده است. رقمی که بالاترین میزان در حداقل 14 سال محسوب میشود. کارشناسان بر این باورند که در سال 1390 هنوز اعمال تحریمها و آثار آن بر اقتصاد نمایان نشده بود و همچنین ترکیب نرخ ارز پایین و یارانه 45 دلاری به ازای هر فرد توسط دولت موجب شد تا مصرف در سطوح بالایی قرار گیرد.
با اینحال به تدریج بعد از سال 1390 آثار تحریم بر اقتصاد ایران پدیدار شد و قدرت خرید یارانه تخصیص یافته کاهش پیدا کرد. در نتیجه مصرف گوشت مرغ نیز روندی نزولی یافت و در سال 1393 به رقم 5.86 کیلوگرم رسید. پس از سال 1394 و انعقاد توافق برجام میان ایران و قدرتهای غربی و رفع موقت تحریمها وضعیت اقتصاد کشور بهتر شد. بهطوری که روند متوسط مصرف گوشت مرغ تا سال 1396 نسبتا ثابت باقی ماند. با اینحال متوسط مصرف گوشت مرغ بعد از خروج آمریکا از برجام کاهش یافت و این امر نشانگر تاثیر قابلتوجه بازگشت تحریمها است.
این روند نزولی از سال 1396 که شروع شد تا سال 1402 ادامه پیدا کرد. در این سال متوسط گوشت مرغ مصرفی یک خانوار در یک ماه مشخص به 4 کیلو و 660 گرم رسید. این یعنی متوسط مصرف مرغ یک خانوار در سال 1402 کاهش 20 درصدی نسبت به سال 1396 و 28 درصدی در مقایسه با سال 1390 را تجربه کرده است. در مقابل با اینکه متوسط مصرف مرغ از 4.66 کیلوگرم در سال 1402 به 4.96 کیلوگرم در سال 1403 افزایش یافت اما همچنان پایینتر از 5 کیلوگرم قرار گرفته است. اعداد و ارقامی که براساس خانوارهای نمونه و به روش تصادفی محاسبه شده و بیانگر روند میانگین مصرف گوشت مرغ در یک خانوار به صورت ماهانه است، نمایانگر کاهش کیفیت زندگی و معیشت خانوارها در حدفاصل سالهای 1390 و 1403 است.
از طرف دیگر روند متوسط مصرف تخممرغ به ازای یک خانوار بعد از سال 1390 مشابه گوشت مرغ نزولی بوده، با این تفاوت که نوسانات و بالا و پایینهایی را تا سال 1403 تجربه کرده است. در این بازه زمانی بیشترین مصرف این کالا در سالهای 1391 و 1392 ثبت شده و معادل یک کیلو و 820 گرم بوده است. کمترین رقم مصرفی هم در سال 1397 ثبت شده و معادل یک کیلو و 590 گرم محاسبه شده است. در سال 1403 نیز میانگین مصرف تخممرغ برای هر خانوار برابر با یک کیلو و 630 گرم برآورد شده است.
