به گزارش اکوایران، در حالی که دولت همچنان بر افزایش اعتبار کالابرگ به عنوان یکی از مهمترین برنامههای حمایتی خود تأکید میکند، همچنان پرسشهای جدی درباره نحوه تأمین منابع مالی این طرح بیپاسخ مانده است. از یک سو، مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری و علی مدنیزاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی از تعهد دولت برای افزایش مبلغ کالابرگ سخن گفتند و از سوی دیگر، سازمان برنامه و بودجه، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و مجلس شورای اسلامی از محدودیت منابع و کسری اعتبارات خبر دادند.
اکوایران در ادامه بررسی ابعاد مختلف این موضوع، پس از گفتوگو با جبار کوچکینژاد، نایب رئیس دوم کمیسیون برنامه و بودجه و جعفر قادری، نایب رئیس دوم کمیسیون اقتصادی مجلس، این بار دیدگاه هادی قوامی، نایب رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس را درباره شیوه اجرای کالابرگ و اثربخشی آن جویا شده است.
اکوایران: افزایش نرخ نان در تهران اگرچه با واکنش مصرفکنندگان همراه شده، اما نایب رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس در گفتوگو با اکوایران عنوان کرد که رشد هزینههای تولید، ادامه قیمتهای قبلی را برای نانواییها دشوار کرده بود. او در عین حال تأکید میکند که مشکل اصلی بازار نان، تنها قیمت نیست؛ بلکه نظام توزیع یارانه و نظارت بر عرضه نیز نیازمند اصلاح است.
قوامی: تورم، ارزش کالابرگ و یارانه را از بین میبرد
هادی قوامی، نایب رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، در گفتوگو با اکوایران با اشاره به کاهش شدید قدرت خرید یارانههای نقدی طی سالهای اخیر، گفت: مشکل اصلی، رقم یارانه یا کالابرگ نیست؛ بلکه تورمی است که به مرور زمان ارزش این حمایتها را از بین میبرد. اگر تورم مهار نشود، هر میزان افزایش اعتبار کالابرگ نیز در مدت کوتاهی اثر خود را از دست خواهد داد.
او با اشاره به یارانه نقدی ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومانی که از سال ۱۳۸۹ پرداخت میشد، اعلام کرد: این مبلغ در زمان آغاز اجرای قانون هدفمندی یارانهها قدرت خرید قابل توجهی داشت، اما امروز به دلیل تورمهای انباشته، یارانه که چندین مرتبه نیز مبلغ آن افزایش پیدا کرد، بخش عمده ارزش خود را از دست داده است. اگر دولت طی این سالها موفق به کنترل تورم و حفظ ارزش پول ملی میشد، همان یارانه اولیه نیز همچنان میتوانست نقش مؤثری در حمایت از معیشت خانوارها ایفا کند.
قوامی با انتقاد از افزایش مبلغ کالابرگ به صورت اعتباری یا نقدی گفت: افزایش عددی اعتبار بدون مهار تورم، کمکی به معیشت مردم نمیکند. ممکن است امروز اعتبار کالابرگ از یک میلیون تومان به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان افزایش یابد، اما اگر قیمت کالاهای اساسی نیز همزمان افزایش پیدا کند، قدرت خرید خانوار نه تنها بیشتر نمیشود، بلکه در مدت کوتاهی کاهش خواهد یافت.
او افزود: تجربه نشان داده است که ارزش یارانههای نقدی و اعتباری به سرعت تحت تأثیر تورم قرار میگیرد. ممکن است امروز یک خانوار با اعتبار کالابرگ بتواند مقدار مشخصی مرغ یا برنج خریداری کند، اما چند ماه بعد با همان اعتبار، تنها بخشی از همان کالاها را تهیه خواهد کرد. بنابراین افزایش مبلغ اسمی کالابرگ، بدون کنترل تورم، راهکار پایداری برای حمایت از معیشت مردم نیست.
کالابرگ واقعی باید «کالا» را تضمین کند، نه مبلغ را
نایب رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس معتقد است فلسفه اصلی کالابرگ، تضمین دسترسی خانوارها به کالاهای اساسی است، نه پرداخت مبلغی که ارزش آن به مرور زمان کاهش پیدا کند.
او توضیح داد: اگر دولت قصد اجرای واقعی نظام کالابرگ را دارد، باید حداقل سبد معیشتی خانوار را بر اساس نیازهای تغذیهای تعریف کند؛ برای مثال میزان مشخصی گوشت، مرغ، برنج، لبنیات و سایر اقلام ضروری که هر فرد در طول ماه به آن نیاز دارد.
به گفته قوامی، در این شیوه دولت متعهد میشود بدون توجه به تغییرات قیمت بازار، همان مقدار کالای استاندارد را در اختیار خانوار قرار دهد. در چنین شرایطی افزایش یا کاهش قیمت کالاها تأثیری بر میزان حمایت دولت نخواهد داشت، زیرا معیار، مقدار کالا است، نه ارزش ریالی آن.
او تأکید کرد: اگر دولت تنها اعتبار ریالی در اختیار مردم قرار دهد، ارزش این اعتبار به مرور زمان بر اثر تورم کاهش پیدا میکند، اما اگر کالابرگ بر مبنای مقدار مشخصی کالا طراحی شود، قدرت خرید خانوار حفظ خواهد شد.
قوامی در ادامه درباره نحوه تأمین منابع این طرح نیز هشدار داد و گفت: اگر منابع افزایش کالابرگ از محل استقراض یا افزایش پایه پولی تأمین شود، نتیجه آن افزایش نقدینگی و تورم خواهد بود؛ در چنین شرایطی، همان تورمی که برای تأمین منابع ایجاد شده، ارزش کالابرگ را نیز از بین میبرد.
او افزود: چاپ پول برای پرداخت یارانه یا افزایش اعتبار کالابرگ، در عمل به معنای کاهش قدرت خرید مردم است و نمیتواند سیاست حمایتی موفقی تلقی شود.
این عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با اشاره به فلسفه اولیه طراحی کالابرگ گفت: هدف اصلی این طرح باید حفظ سبد مصرفی خانوار باشد؛ به گونهای که خانوادهها بتوانند در طول سال، بدون توجه به نوسانات قیمت، همان مقدار کالاهای اساسی مورد نیاز خود را دریافت کنند.
به اعتقاد قوامی، اگر مبنای کالابرگ صرفاً مبلغ ریالی باشد، با هر موج تورمی قدرت خرید خانوار کاهش پیدا میکند و عملاً اهداف حمایتی طرح محقق نخواهد شد. اما اگر دولت تأمین کالا را مبنا قرار دهد، خانوارها از امنیت غذایی بیشتری برخوردار خواهند شد و آثار تورم بر معیشت آنها تا حد زیادی کاهش مییابد.
نایب رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در پایان تأکید کرد که موفقیت طرح کالابرگ، بیش از آنکه به افزایش مبلغ اعتبار وابسته باشد، به کنترل تورم، نحوه تأمین منابع و طراحی صحیح سازوکار توزیع کالاهای اساسی بستگی دارد؛ در غیر این صورت، افزایش ارقام اسمی تنها انتظارات مردم را بالا میبرد، بیآنکه قدرت خرید واقعی آنها بهبود پیدا کند.
