آخرین آمار رسمی کلهای پولی به اسفند ۱۴۰۴ مربوط میشود. در آن مقطع، نقدینگی نسبت به سال قبل حدود ۵۳ درصد افزایش پیدا کرده بود. از آن زمان تاکنون بانک مرکزی آمار تازهای منتشر نکرده و همین مسئله بررسی وضعیت فعلی نقدینگی را دشوار کرده است. برای برآورد این وضعیت، در اکوایران به سراغ دادههای منتشرشده در صورتهای مالی بانکهای بورسی رفتیم. مانده سپرده این بانکها در پایان مرداد امسال به ۱۳ هزار و ۲۳۳ همت رسیده است. بررسی روند این متغیر در کنار شبه پول و نقدینگی نشان میدهد این سه شاخص در سالهای اخیر مسیر مشابهی داشتهاند و میتوان از این رابطه برای برآورد حجم نقدینگی استفاده کرد.
سه شاخص با یک مسیر
نکته مهم اینجاست که مانده سپرده بانکهای بورسی، شبهپول و نقدینگی در سالهای اخیر رفتار مشابهی داشتهاند. برای بررسی دقیقتر این شباهت، نرخ رشد ماهانه هر سه شاخص را با یکدیگر مقایسه کردیم. این مقایسه نشان میدهد رشد ماهانه آنها در بخش قابل توجهی از دوره مورد بررسی، بهخصوص در ماههای پایانی سال ۱۴۰۴، در یک مسیر حرکت کرده است. برای اینکه نوسانات کوتاهمدت این شاخصها کنار گذاشته شود و روند اصلی بهتر دیده شود، میانگین متحرک ششماهه رشد ماهانه آنها را هم محاسبه کردیم. این میانگین متحرک هم نشان میدهد حرکت سه شاخص در طول زمان به یکدیگر نزدیک بوده است. همین هممسیر بودن، مبنای اصلی برآورد اکوایران از حجم شبهپول و سپس نقدینگی در ماههای اخیر است.
اکوایران چطور نقدینگی را برآورد کرد؟
در مرحله بعد، نسبت شبهپول به مانده سپردهها را محاسبه کردیم. میانگین این نسبت در فاصله سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ حدود ۱.۲۹ بوده، اما در سال گذشته به ۱.۱۷ کاهش پیدا کرده است. نسبت نقدینگی به شبهپول نیز حدود ۱.۳۴ به دست آمده است. با استفاده از این نسبتها و دادههای منتشرشده تا مرداد امسال، در اکوایران حجم احتمالی نقدینگی را تخمین زدیم.
نتیجه محاسبات ما نشان میدهد اگر این نسبتها در ماههای اخیر تغییر قابل توجهی نکرده باشند، حجم نقدینگی در پایان مرداد امسال احتمالا به بیش از ۲۰ هزار همت رسیده است. بر همین اساس، رشد نقدینگی نسبت به مرداد سال گذشته نیز بیش از ۷۰ درصد برآورد میشود.
این عدد هنوز آمار رسمی نیست
رقم ۲۰ هزار همت و رشد بالای ۷۰ درصد، برآورد اکوایران است و نه آمار رسمی بانک مرکزی. این تخمین بر اساس دادههای بانکهای بورسی و رابطه تاریخی میان سپرده، شبهپول و نقدینگی انجام شده است. بنابراین رقم نهایی باید پس از انتشار آمار رسمی کلهای پولی مشخص شود. با این حال، وضعیت تورم نشان میدهد چرا بررسی این موضوع اهمیت دارد. تورم نقطه به نقطه در آخرین آمار مرکز آمار به حدود ۸۹ درصد رسیده و همزمانی تورم بالا با رشد سریع نقدینگی، توجه به تحولات پولی را ضروریتر کرده است.
نقدینگی تنها عامل تورم نیست، اما رشد سریع آن در شرایطی که اقتصاد با رشد ضعیف و محدودیتهای تولیدی مواجه است، میتواند فشار بیشتری بر سطح قیمتها وارد کند. حالا باید منتظر ماند تا بانک مرکزی آمار رسمی کلهای پولی را منتشر کند. آن زمان مشخص میشود نقدینگی در پایان مرداد واقعا به چه سطحی رسیده و برآورد اکوایران تا چه اندازه به رقم رسمی نزدیک بوده است.
