بازار نفت به عنوان یکی از اثرگذارترین بازارهای مالی در اقتصاد جهانی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و هرگونه اختلال در آن میتواند نبض اقتصاد کشورها را به تپش بیندازد. در چنین شرایطی، مؤسسات مالی بزرگ و تحلیلگران برجسته بینالمللی تلاش میکنند تا آینده این بازار، بهویژه نفت خام که همواره در هالهای از عدم قطعیت قرار دارد را تحلیل و پیشبینی کنند.
سایه سنگین جنگ بر انتظارات تورمی و قیمت انرژی
با آغاز جنگ در خاورمیانه، انتظارات در بازار عمدتاً منعکسکننده احتمال رشد شدید قیمت نفت خام بوده است. با این حال، زمانبندی نوسانات قیمت برای دولتها، مؤسسات مالی و فعالان صنعتی در سراسر جهان اهمیت حیاتی دارد. در همین راستا، پیشنهاد میشود فعالان حوزه اقتصاد و سرمایهگذاران، نگاهی دقیقتر به پیشبینیهای مراکز معتبری همچون «گلدمن ساکس» داشته باشند؛ بانکی با سابقهای درخشان در ارائه تحلیلهای اقتصاد کلان که استراتژیهای آن همواره مورد رصد معاملهگران جهانی است.
سناریوهای سهگانه گلدمن ساکس
گلدمن ساکس با بهرهگیری از تیمهای تخصصی تحلیل داده و مدلهای اقتصادسنجی، سه مسیر احتمالی را برای قیمت نفت خام برنت ترسیم کرده است که بر اساس تداوم درگیریها و میزان آسیب به زیرساختهای نفتی دستهبندی میشوند.
سناریو اول (تداوم ۶ هفتهای بدون آسیب عرضه)
در این حالت، قیمت نفت از سطوح سقف فعلی (حوالی ۱۲۰ دلار) عقبنشینی کرده و به زیر ۸۰ دلار خواهد رسید. تحلیلگران این بانک معتقدند در این سناریو، اختلالات صرفاً ناشی از جو روانی و رسانهای بوده و آسیب بنیادی به زنجیره تأمین وارد نشده است؛ لذا اثرات بلندمدت بر اقتصاد جهانی محدود خواهد بود.
سناریوی دوم (تداوم ۱۰ هفتهای بدون اختلال تولید)
در صورت تداوم ۲.۵ ماهه درگیریها، قیمت نفت برنت میتواند تا حوالی ۱۴۰ دلار صعود کند. این رکوردشکنی تاریخی نشاندهنده جدی شدن شکاف میان عرضه و تقاضاست. در این وضعیت، گلدمن ساکس هشدار میدهد که فشارهای تورمی در ایالات متحده تشدید شده و احتمال بازنگری کامل در سیاستهای فدرال رزرو وجود دارد؛ بهگونهای که نه تنها بحث کاهش نرخ بهره منتفی میشود، بلکه افزایش آن در نیمه دوم سال به یک ضرورت برای مهار تورم بدل خواهد شد.
سناریوی سوم (تداوم ۱۰ هفتهای با آسیب به زیرساختها)
این سناریو بدترین وضعیت ممکن است؛ جایی که علاوه بر تداوم جنگ، پالایشگاهها و زنجیره عرضه بهطور مستقیم هدف قرار میگیرند. در چنین شرایطی، رسیدن قیمت نفت برنت به سطوح بالای ۱۶۰ دلار دور از ذهن نیست که پیامد آن، رکودی عمیق و اتخاذ سیاستهای شدیداً انقباضی در اقتصاد جهانی و بهویژه آمریکا خواهد بود.
معمای فدرال رزرو
یکی از نکات کلیدی در تحلیل گلدمن ساکس، پیوند ناگسستنی «قیمت نفت» با «سیاستهای پولی» است. رشد افسارگسیخته قیمت نفت، فدرال رزرو را در وضعیتی پارادوکسیکال قرار میدهد. از یک سو، شوک عرضه باعث کاهش رشد اقتصادی میشود و از سوی دیگر، تورمِ ناشی از افزایش قیمت سوخت، بانک مرکزی را مجبور به حفظ نرخ بهره بالا میکند. این یعنی ترکیب خطرناک «رکود-تورمی» که میتواند بازارهای سهام و اوراق قرضه را نیز دچار تلاطمات سنگین کند.
چرا تحلیلهای سناریو-محور اهمیت دارند؟
نکته حائز اهمیت این است که تحقق این پیشبینیها قطعیت ندارند؛ این تحلیلها صرفاً «سناریوسازی» برای افزایش تابآوری فعالان اقتصادی هستند. عدم قطعیت در سیاست بینالملل و تغییر متغیرهای ژئوپلیتیک میتواند جهتگیری این پیشبینیها را تغییر دهد. با این حال، نادیده گرفتن چنین تحلیلهایی نیز خطایی استراتژیک است. فعالان اقتصادی باید با در نظر گرفتن احتمالات مختلف، سبد سرمایهگذاری خود را به گونهای مدیریت کنند که در صورت وقوع هر یک از این مسیرها، غافلگیر نشوند و آمادگی لازم برای مواجهه با تلاطمات آتی بازار جهانی را داشته باشند.
