محمد خواجویی، کارشناس مسائل بین‌الملل، در گفت‌وگو با برنامه «گفتگوی استراتژیک» با اشاره به تحولات اخیر منطقه، تأکید کرد که آتش‌بس در لبنان در ابتدا بخشی از توافق گسترده‌تر میان ایران و آمریکا بوده که از ۸ آوریل اجرایی شد؛ موضوعی که حتی مقامات پاکستانی نیز به آن اذعان داشتند. به گفته او، ایران با نگاه منطقه‌ای به منازعه، تلاش کرد پرونده لبنان را در چارچوب این توافق بگنجاند، اما به‌سرعت تحولاتی رخ داد که عملاً این پرونده از توافق خارج شد.

وی با اشاره به حملات گسترده اسرائیل در همان روزهای ابتدایی اجرای آتش‌بس، از «چهارشنبه سیاه» در لبنان یاد کرد که طی آن ده‌ها هدف در مدت کوتاهی مورد حمله قرار گرفت؛ رخدادی بی‌سابقه در دهه‌های اخیر.

پس از آن نیز مقامات آمریکایی، اسرائیلی و لبنانی تصریح کردند که آتش‌بس لبنان ارتباطی به توافق ایران و آمریکا ندارد. خواجویی این هم‌گرایی را ناشی از منافع مشترک سه‌جانبه برای خارج کردن لبنان از معادله مذاکرات دانست؛ چرا که این امر می‌توانست قدرت چانه‌زنی ایران را کاهش دهد و در عین حال مانع از تقویت موقعیت حزب‌الله در داخل لبنان شود.

او با اشاره به آغاز مذاکرات مستقیم لبنان و اسرائیل پس از چند دهه، این روند را نشانه‌ای از شکل‌گیری مسیر مستقل برای پرونده لبنان دانست.

با این حال، تأکید کرد که نبود اجماع داخلی در لبنان، به‌ویژه اختلاف میان دولت و حزب‌الله، مانع جدی در مسیر دستیابی به توافق پایدار است. به گفته وی، دولت لبنان در حالی وارد مذاکره شده که بازیگر اصلی میدان، یعنی حزب‌الله، این روند را به رسمیت نمی‌شناسد و همچنان بر گزینه مقاومت تأکید دارد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل همچنین با اشاره به تداوم حضور و حملات اسرائیل در جنوب لبنان، تصریح کرد که تل‌آویو به‌دنبال تثبیت یک معادله امنیتی جدید و ایجاد منطقه حائل در این ناحیه است و بعید به نظر می‌رسد در چارچوب توافقی از این مناطق عقب‌نشینی کند.

او رفتار اسرائیل در لبنان را در امتداد راهبرد کلان این رژیم برای تغییر نظم امنیتی منطقه پس از تحولات اخیر، به‌ویژه پس از عملیات ۷ اکتبر، ارزیابی کرد.

خواجویی در ادامه با تعمیم این تحلیل به کل منطقه، هدف اسرائیل را تبدیل شدن به قدرت مسلط و بازتعریف نظم امنیتی خاورمیانه دانست؛ پروژه‌ای که به گفته او، در مرحله نخست با تضعیف محور مقاومت و ایران دنبال می‌شود و در مراحل بعدی می‌تواند سایر قدرت‌های منطقه‌ای مانند ترکیه و حتی برخی کشورهای عربی را نیز دربرگیرد.

وی درباره چشم‌انداز مذاکرات ایران و آمریکا نیز ابراز تردید کرد و گفت حتی در صورت دستیابی به توافق، تضمینی برای پایبندی اسرائیل به آن وجود ندارد.

به اعتقاد او، تحولات اخیر نشان داده که تل‌آویو نقش تعیین‌کننده‌ای در جهت‌دهی به سیاست‌های آمریکا در منطقه دارد و ممکن است هر توافقی را که با اهدافش همسو نباشد، به چالش بکشد.

او در نهایت با اشاره به تداوم تقابل میان ایران و آمریکا در قالب «جنگ تاب‌آوری»، تأکید کرد که دو طرف در حال آزمودن میزان تحمل یکدیگر هستند؛ ایران با ابزارهایی مانند فشار بر مسیرهای انرژی و آمریکا با ابزارهایی چون محاصره اقتصادی. به گفته خواجویی، نتیجه این تقابل هنوز مشخص نیست، اما تعیین‌کننده آینده نظم منطقه‌ای خواهد بود.