اگر ارزش پول ملی طی چند سال بیش از هشت برابر کاهش یافته باشد، آیا بزرگتر شدن عدد ریالی معاملات هنوز به معنای ثبت یک رکورد واقعی است؟ این سوالی است که از چند روز قبل ذهن کثیری از فعالین بازار را درگیر کرده است. حال برای درک بهتر این پرسش باید به معاملات دو روز قبل مراجعه کرد؛ در معاملات یکشنبه ۱۸ مرداد، ارزش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی براساس دامنه آماری مورد محاسبه، در محدوده ۶۵.۶ تا ۶۶.۴ همت قرار گرفت. عبور از این سطح، موجی از تیترهای رسانهای درباره ثبت بالاترین ارزش معاملات تاریخ بازار سرمایه به راه انداخت.
این گزاره از منظر ریالی نادرست نیست؛ اما مقایسه عدد معاملات امروز با دورههای گذشته، بدون در نظر گرفتن افت ارزش ریال، نمیتواند تصویر دقیقی از قدرت واقعی نقدینگی ارائه دهد. برای صحتسنجی ادعای رکوردشکنی، باید هم ارزش دلاری معاملات و هم نسبت آن به اندازه کل بازار بررسی شود.
رکورد روی تابلو و نه واقعیت ماجرا
پیش از معاملات ۱۸ مرداد، بالاترین ارزش اسمی معاملات در ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ و در سطح ۵۴.۲ همت ثبت شده بود. بازار در تیرماه نیز نتوانست از این سقف عبور کند و بیشترین ارزش معاملات آن ماه، در ۱۷ تیر و در محدوده ۵۰.۹ همت قرار گرفت. سرانجام در ۱۸ مرداد، ارزش معاملات به ۶۵ هزار و ۵۹۷ میلیارد تومان رسید و حدود ۲۱ درصد بالاتر از رکورد خرداد ایستاد. در برخی محاسبات گستردهتر که معاملات پایانی یا TAL را نیز پوشش میدهند، رقم نهایی ۶۶.۴ همت اعلام شد.
از این منظر، بازار واقعاً یک سقف ریالی تازه ساخته است. مسئله از جایی آغاز میشود که این سقف اسمی با رکوردهای چند سال قبل مقایسه و بدون هیچ قیدی، «بالاترین ارزش معاملات تاریخ بورس» نامیده میشود.
در ۱۸ تیر ۱۳۹۹، حدود ۳۰.۵ همت معامله در بازار انجام شده بود. مقایسه ساده این رقم با معاملات ۶۵.۶ همتی امروز، از دو برابر شدن ارزش معاملات حکایت دارد؛ اما در همین فاصله، نرخ دلار از ۲۲ هزار و ۵۰ تومان به ۱۸۵ هزار و ۹۱۰ تومان رسیده است.
یعنی در حالی که معاملات ریالی کمی بیش از دو برابر شده، قیمت دلار بیش از هشت برابر افزایش یافته است. همین اختلاف کافی است تا رکورد روی تابلو، در مقیاس واقعی رنگ ببازد.
دلار، چهره رکورد را تغییر داد
معاملات ۳۰.۵ همتی ۱۸ تیر ۱۳۹۹ با دلار ۲۲ هزار و ۵۰ تومانی، حدود یک میلیارد و ۳۸۲ میلیون دلار ارزش داشت. اما معاملات ۶۵.۶ همتی ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ با دلار ۱۸۵ هزار و ۹۱۰ تومانی، فقط ۳۵۳ میلیون دلار میارزد.
حتی اگر رقم گستردهتر ۶۶.۴ همت را مبنا قرار دهیم، ارزش دلاری معاملات از ۳۵۷ میلیون دلار فراتر نمیرود. به این ترتیب، ارزش دلاری معاملات فعلی تنها حدود ۲۵.۵ درصد معاملات ۱۸ تیر ۱۳۹۹ است. بازاری که روی تابلوی ریالی رکورد زده، در مقیاس دلار هنوز نزدیک به ۷۴.۵ درصد پایینتر از آن مقطع قرار دارد.فاصله با رکورد واقعی نیز کوچک نیست. برای آنکه ارزش دلاری معاملات امروز با ۱۸ تیر ۱۳۹۹ برابری کند، بازار باید با نرخ ارز فعلی حدود ۲۵۷ همت معامله ثبت کند؛ رقمی نزدیک به چهار برابر معاملات ۱۸ مرداد.
اگر رکورد ۱.۴۵۱ میلیارد دلاری ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۹ را معیار قرار دهیم، این آستانه به حدود ۲۷۰ همت میرسد. در نتیجه، اختلاف میان دو تعریف آماری ۶۵.۶ و ۶۶.۴ همتی تأثیری بر اصل ماجرا ندارد: بورس یک رکورد ریالی ساخته، اما هنوز با رکورد دلاری فاصلهای جدی دارد.
بازار کوچکتر، گردش پرقدرتتر
با وجود عقبماندگی ارزش دلاری معاملات، نمیتوان کل ماجرا را ناامیدکننده دید. مقایسه معاملات با اندازه کل بازار، بخش دیگری از تصویر را آشکار میکند.
در سال ۱۳۹۹، ارزش دلاری بازار سرمایه حدود ۴۰۰ میلیارد دلار بود. معاملات روزانه ۱.۲ میلیارد دلاری در آن دوره، تقریباً معادل ۰.۳ درصد از کل ارزش بازار محسوب میشد. حتی اگر رقم دقیقتر ۱.۳۸۲ میلیارد دلار را در نظر بگیریم، این نسبت به حدود ۰.۳۵ درصد میرسد.امروز ارزش دلاری بازار به محدوده کانال ۹۰ میلیارد دلار کاهش یافته است. در چنین بازاری، معاملات ۳۵۳ تا ۳۵۷ میلیون دلاری معادل حدود ۰.۴ درصد از کل ارزش بازار است.
این نسبت نشان میدهد بازار امروز اگرچه از نظر اندازه دلاری و ارزش مطلق معاملات بسیار کوچکتر از سال ۱۳۹۹ است، اما سهام در مقایسه با ارزش فعلی بازار با شدت بیشتری دستبهدست میشود.
به بیان ساده، پول کمتری نسبت به سال ۱۳۹۹ در بازار گردش میکند، اما این پول در بازاری بسیار کوچکتر فعال است. همین موضوع میتواند نشانه مثبتی از افزایش تحرک معاملات و بهبود نسبی نقدشوندگی باشد.
البته نسبت بالاتر معاملات به ارزش بازار، رکورد دلاری را اثبات نمیکند. این شاخص فقط نشان میدهد رکورد اخیر کاملاً تهی از معنا نیست و بازار نسبت به اندازه فعلی خود، روز پرحرارتی را پشت سر گذاشته است.
سیگنال مهم این واقعیت به بازار
معاملات ۱۸ مرداد از نظر ریالی یک رکورد تازه بود، اما در مقیاس دلار هنوز نمیتوان از فتح قله تاریخی سخن گفت.
ارزش دلاری معاملات فعلی تنها ۳۵۳ تا ۳۵۷ میلیون دلار است؛ در حالی که معاملات ۱۸ تیر ۱۳۹۹ حدود یک میلیارد و ۳۸۲ میلیون دلار ارزش داشت. برای رسیدن به رکوردهای دلاری آن دوره، ارزش معاملات امروز باید به محدوده ۲۵۷ تا ۲۷۰ همت برسد.
بااینحال، کوچک شدن ارزش دلاری کل بازار، زاویه دیگری به تحلیل اضافه میکند. نسبت معاملات به ارزش بازار از حدود ۰.۳ تا ۰.۳۵ درصد در سال ۱۳۹۹ به نزدیک ۰.۴ درصد رسیده است. این افزایش نشان میدهد گردش معاملات نسبت به ابعاد فعلی بورس، وضعیت امیدوارکنندهتری دارد. پس تیتر دقیق نه «رکورد تاریخی بورس» است و نه «رکوردی کاملاً بیمعنا». بازار در ۱۸ مرداد یک رکورد اسمی ثبت کرد که از نظر دلاری هنوز با قله فاصله دارد، اما نسبت به اندازه کوچکشده بورس، از افزایش قابلتوجه تحرک معاملات خبر میدهد.
اگر ارزش پول ملی طی چند سال بیش از هشت برابر کاهش یافته باشد، آیا بزرگتر شدن عدد ریالی معاملات هنوز به معنای ثبت یک رکورد واقعی است؟ این سوالی است که از چند روز قبل ذهن کثیری از فعالین بازار را درگیر کرده است. حال برای درک بهتر این پرسش باید به معاملات دو روز قبل مراجعه کرد؛ در معاملات یکشنبه ۱۸ مرداد، ارزش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی براساس دامنه آماری مورد محاسبه، در محدوده ۶۵.۶ تا ۶۶.۴ همت قرار گرفت. عبور از این سطح، موجی از تیترهای رسانهای درباره ثبت بالاترین ارزش معاملات تاریخ بازار سرمایه به راه انداخت.
این گزاره از منظر ریالی نادرست نیست؛ اما مقایسه عدد معاملات امروز با دورههای گذشته، بدون در نظر گرفتن افت ارزش ریال، نمیتواند تصویر دقیقی از قدرت واقعی نقدینگی ارائه دهد. برای صحتسنجی ادعای رکوردشکنی، باید هم ارزش دلاری معاملات و هم نسبت آن به اندازه کل بازار بررسی شود.
رکورد روی تابلو و نه واقعیت ماجرا
پیش از معاملات ۱۸ مرداد، بالاترین ارزش اسمی معاملات در ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ و در سطح ۵۴.۲ همت ثبت شده بود. بازار در تیرماه نیز نتوانست از این سقف عبور کند و بیشترین ارزش معاملات آن ماه، در ۱۷ تیر و در محدوده ۵۰.۹ همت قرار گرفت. سرانجام در ۱۸ مرداد، ارزش معاملات به ۶۵ هزار و ۵۹۷ میلیارد تومان رسید و حدود ۲۱ درصد بالاتر از رکورد خرداد ایستاد. در برخی محاسبات گستردهتر که معاملات پایانی یا TAL را نیز پوشش میدهند، رقم نهایی ۶۶.۴ همت اعلام شد.
از این منظر، بازار واقعاً یک سقف ریالی تازه ساخته است. مسئله از جایی آغاز میشود که این سقف اسمی با رکوردهای چند سال قبل مقایسه و بدون هیچ قیدی، «بالاترین ارزش معاملات تاریخ بورس» نامیده میشود.
در ۱۸ تیر ۱۳۹۹، حدود ۳۰.۵ همت معامله در بازار انجام شده بود. مقایسه ساده این رقم با معاملات ۶۵.۶ همتی امروز، از دو برابر شدن ارزش معاملات حکایت دارد؛ اما در همین فاصله، نرخ دلار از ۲۲ هزار و ۵۰ تومان به ۱۸۵ هزار و ۹۱۰ تومان رسیده است.
یعنی در حالی که معاملات ریالی کمی بیش از دو برابر شده، قیمت دلار بیش از هشت برابر افزایش یافته است. همین اختلاف کافی است تا رکورد روی تابلو، در مقیاس واقعی رنگ ببازد.
دلار، چهره رکورد را تغییر داد
معاملات ۳۰.۵ همتی ۱۸ تیر ۱۳۹۹ با دلار ۲۲ هزار و ۵۰ تومانی، حدود یک میلیارد و ۳۸۲ میلیون دلار ارزش داشت. اما معاملات ۶۵.۶ همتی ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ با دلار ۱۸۵ هزار و ۹۱۰ تومانی، فقط ۳۵۳ میلیون دلار میارزد.
حتی اگر رقم گستردهتر ۶۶.۴ همت را مبنا قرار دهیم، ارزش دلاری معاملات از ۳۵۷ میلیون دلار فراتر نمیرود. به این ترتیب، ارزش دلاری معاملات فعلی تنها حدود ۲۵.۵ درصد معاملات ۱۸ تیر ۱۳۹۹ است. بازاری که روی تابلوی ریالی رکورد زده، در مقیاس دلار هنوز نزدیک به ۷۴.۵ درصد پایینتر از آن مقطع قرار دارد.فاصله با رکورد واقعی نیز کوچک نیست. برای آنکه ارزش دلاری معاملات امروز با ۱۸ تیر ۱۳۹۹ برابری کند، بازار باید با نرخ ارز فعلی حدود ۲۵۷ همت معامله ثبت کند؛ رقمی نزدیک به چهار برابر معاملات ۱۸ مرداد.
اگر رکورد ۱.۴۵۱ میلیارد دلاری ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۹ را معیار قرار دهیم، این آستانه به حدود ۲۷۰ همت میرسد. در نتیجه، اختلاف میان دو تعریف آماری ۶۵.۶ و ۶۶.۴ همتی تأثیری بر اصل ماجرا ندارد: بورس یک رکورد ریالی ساخته، اما هنوز با رکورد دلاری فاصلهای جدی دارد.
بازار کوچکتر، گردش پرقدرتتر
با وجود عقبماندگی ارزش دلاری معاملات، نمیتوان کل ماجرا را ناامیدکننده دید. مقایسه معاملات با اندازه کل بازار، بخش دیگری از تصویر را آشکار میکند.
در سال ۱۳۹۹، ارزش دلاری بازار سرمایه حدود ۴۰۰ میلیارد دلار بود. معاملات روزانه ۱.۲ میلیارد دلاری در آن دوره، تقریباً معادل ۰.۳ درصد از کل ارزش بازار محسوب میشد. حتی اگر رقم دقیقتر ۱.۳۸۲ میلیارد دلار را در نظر بگیریم، این نسبت به حدود ۰.۳۵ درصد میرسد.امروز ارزش دلاری بازار به محدوده ۹۰ میلیارد دلار کاهش یافته است. در چنین بازاری، معاملات ۳۵۳ تا ۳۵۷ میلیون دلاری معادل حدود ۰.۴ درصد از کل ارزش بازار است.
این نسبت نشان میدهد بازار امروز اگرچه از نظر اندازه دلاری و ارزش مطلق معاملات بسیار کوچکتر از سال ۱۳۹۹ است، اما سهام در مقایسه با ارزش فعلی بازار با شدت بیشتری دستبهدست میشود.
به بیان ساده، پول کمتری نسبت به سال ۱۳۹۹ در بازار گردش میکند، اما این پول در بازاری بسیار کوچکتر فعال است. همین موضوع میتواند نشانه مثبتی از افزایش تحرک معاملات و بهبود نسبی نقدشوندگی باشد.
البته نسبت بالاتر معاملات به ارزش بازار، رکورد دلاری را اثبات نمیکند. این شاخص فقط نشان میدهد رکورد اخیر کاملاً تهی از معنا نیست و بازار نسبت به اندازه فعلی خود، روز پرحرارتی را پشت سر گذاشته است.
سیگنال مهم این واقعیت به بازار
معاملات ۱۸ مرداد از نظر ریالی یک رکورد تازه بود، اما در مقیاس دلار هنوز نمیتوان از فتح قله تاریخی سخن گفت.
ارزش دلاری معاملات فعلی تنها ۳۵۳ تا ۳۵۷ میلیون دلار است؛ در حالی که معاملات ۱۸ تیر ۱۳۹۹ حدود یک میلیارد و ۳۸۲ میلیون دلار ارزش داشت. برای رسیدن به رکوردهای دلاری آن دوره، ارزش معاملات امروز باید به محدوده ۲۵۷ تا ۲۷۰ همت برسد.
بااینحال، کوچک شدن ارزش دلاری کل بازار، زاویه دیگری به تحلیل اضافه میکند. نسبت معاملات به ارزش بازار از حدود ۰.۳ تا ۰.۳۵ درصد در سال ۱۳۹۹ به نزدیک ۰.۴ درصد رسیده است. این افزایش نشان میدهد گردش معاملات نسبت به ابعاد فعلی بورس، وضعیت امیدوارکنندهتری دارد. پس تیتر دقیق نه «رکورد تاریخی بورس» است و نه «رکوردی کاملاً بیمعنا». بازار در ۱۸ مرداد یک رکورد اسمی ثبت کرد که از نظر دلاری هنوز با قله فاصله دارد، اما نسبت به اندازه کوچکشده بورس، از افزایش قابلتوجه تحرک معاملات خبر میدهد.
