به گزارش اکوایران، ونزوئلا از بامداد شنبه، ۱۳ دی در صدر اخبار جهان قرار گرفته است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده روز شنبه با انتشار پیامی در «تروث سوشال» اعلام کرد: ایالات متحده آمریکا با موفقیت حملهای گسترده را علیه ونزوئلا و رهبر آن، رئیسجمهور نیکولاس مادورو انجام داده است. مادورو به همراه همسرش دستگیر و از کشور (ونزوئلا) خارج شده است».
این اقدام به بهانه فساد، موادمخدر یا ناکارآمدی دولت ونزوئلا انجام شد اما آنطور که برخی از کارشناسان معتقدند، ریشههای آن را باید در تاریخ طولانی جاهطلبیهای آمریکا در نیمکره غربی و سلطهطلبی آن جستوجو کرد.
ابعاد این رخداد فراتر از یک بحران داخلی ارزیابی میشود و بسیاری از دولتها و نهادهای تصمیمساز را ناگزیر به بازنگری در موازنه قدرت و آینده نظم موجود کرده است. در این میان، نگاهها در تهران و دیگر بازیگران منطقهای با حساسیت ویژهای تحولات کاراکاس را دنبال میکند؛ چراکه ونزوئلا طی سالهای گذشته به یکی از شرکای راهبردی ایران بدل شده و هر تغییر در ساخت سیاسی آن میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای ملی این کشور داشته باشد.
اکوایران: تحولات ۴۸ ساعت گذشته در ونزوئلا، این کشور را بار دیگر به صحنهای تعیینکننده در معادلات ژئوپلیتیک تبدیل کرده است؛ رخدادهایی که فراتر از یک بحران داخلی، پیامدهایی منطقهای و بینالمللی بههمراه دارد؛ بهویژه برای ایران. قاسم محبعلی در گفتوگو با اکوایران، به تفسیر این پرسش پرداخت که ایران در برابر تغییر موازنه قدرت و سیاستهای سختگیرانه آمریکا، چه راهبردی را باید در پیش بگیرد؟
ضرورت بازنگری در سیاست خارجی ایران
در همین خصوص مهدی ذاکریان، استاد روابط بینالملل و تحلیلگر سیاست خارجی در گفتوگو با اکوایران به سیاست خارجی ایران و نقش آن در آمریکای لاتین، بهویژه در ونزوئلا پرداخت. او معتقد است حضور ایران در این منطقه، در چارچوب رقابتهای بزرگتری میان آمریکا، چین و روسیه قابل تحلیل است.
به گفته او، پس از تدوین دکترین امنیتی جدید آمریکا، واشنگتن تلاش کرده نفوذ کشورهای مخالف خود، از جمله ایران، چین و روسیه را در حوزه نفوذ سنتیاش محدود کند. ونزوئلا در این میان به دلیل ذخایر عظیم نفتی و نقش آن در تأمین انرژی چین به هدفی راهبردی تبدیل شده است.
ذاکریان تأکید کرد: تمام تصمیمهای دونالد ترامپ، چه در قبال ونزوئلا، چه سوریه، ایران یا چین در راستای تأمین منافع اقتصادی و امنیتی آمریکا و افزایش رضایت رأیدهندگان داخلی اتخاذ شده است. از نگاه او، نفت یکی از حساسترین متغیرها در سیاست داخلی آمریکا محسوب میشود و نوسان قیمت آن تأثیر مستقیمی بر اقتصاد و زندگی شهروندان آمریکایی دارد.
او تاکید کرد که کنترل بازار نفت ونزوئلا، نهتنها ابزاری برای مهار چین و روسیه است، بلکه تضمینی برای امنیت متحد اصلی آمریکا در خاورمیانه، یعنی اسرائیل، نیز به شمار میرود. به باور ذاکریان، با در اختیار گرفتن این اهرم، آمریکا نگرانی کمتری از استفاده ایران یا کشورهای عربی از نفت بهعنوان ابزار فشار خواهد داشت.
این تحلیلگر سیاست خارجی همچنین به فروش نفت روسیه با تخفیف به چین و هند اشاره کرد و گفت: این مسئله کارآمدی تحریمهای آمریکا را کاهش داده بود. در چنین شرایطی، مهار ونزوئلا به واشنگتن امکان میدهد فشار خود را بر مسکو و پکن افزایش دهد.
ذاکریان معتقد است چین و روسیه، اگرچه ممکن است در سطح بیانیه یا موضعگیریهای نمادین، اقدامهای آمریکا را محکوم کنند، اما در عمل تن به نظم تحمیلی واشنگتن میدهند. به گفته او، واکنشهای محدود چین در شورای امنیت نمونهای از این رویکرد محتاطانه است.
اکوایران: ترامپ در سند استراتژی امنیت ملی آمریکا تصویری صریح و بیپرده از سیاستهای خود در قبال جهان و ایران ارائه کرده است؛ سندی که ایران را «مهمترین نیروی بیثباتکننده خاورمیانه» میخواند. در همین خصوص مهدی ذاکریان در گفتوگو با اکوایران به بررسی این سند و تصویری که از ایران ارائه کرده و همچنین فضای دیپلماتیک موجود بین دو کشور پرداخته است.
او هشدار داد که این سیاست مرحلهبهمرحله آمریکا ادامه خواهد یافت و در آینده، پروندههایی مانند تایوان برای چین یا اختلافات ارضی روسیه با ژاپن بر سر بر سر حق حاکمیت جزایر کوری نیز میتواند به اهرم فشار تبدیل شود. ذاکریان همچنین به ادعای ترامپ درباره تسلط بر «نیمکره غربی» و حتی موضوع گرینلند اشاره کرد و آن را نشانه گسترش دامنه نفوذ آمریکا دانست.
در جمعبندی، ذاکریان تأکید کرد که تحولات ونزوئلا تنها یک بحران منطقهای نیست، بلکه بخشی از راهبرد کلان آمریکا برای بازطراحی نظم جهانی است؛ راهبردی که پیامدهای آن، مستقیم یا غیرمستقیم، دامنگیر ایران نیز خواهد شد و ضرورت بازنگری جدی در سیاست خارجی کشور را دوچندان میکند.
