به گزارش اکوایران، بامداد امروز -19 فروردین- دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی طی بیانیهای از آتشبس دو هفتهای میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا خبر داد. جنگی که از 9 اسفند ماه 1404 با حملات گسترده و هماهنگ آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد.
در پی اعلام این آتشبس دو هفتهای با میانجیگری پاکستان، محسن پاکآیین، دیپلمات پیشین در گفتوگو با اکوایران به بررسی ابعاد این توافق، چشمانداز مذاکرات پیشرو و اظهارات متناقض دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا پرداخت؛ اظهاراتی که به گفته او، بیش از آنکه نشانه یک راهبرد منسجم باشد، بازتاب فشارهای داخلی و خارجی بر رئیسجمهوری آمریکا است.
پاکآیین با اشاره به مواضع متناقض ترامپ در روزهای اخیر گفت: این تناقضگوییها ریشه در فشارهای فزایندهای دارد که از دو جبهه بر دولت آمریکا وارد شده است؛ از یکسو هزینههای سنگین جنگ که بر جامعه آمریکا تحمیل شده و از سوی دیگر تبعات اقتصادی ناشی از تحولات منطقه، از جمله افزایش قیمتها در بازارهای جهانی در پی مدیریت تنگه هرمز از سوی ایران. به گفته او، این شرایط باعث شد ترامپ تلاش کند با «گفتاردرمانی» و طرح مواضع متضاد، شکستهای نظامی و سیاسی خود را جبران کند.
این دیپلمات پیشین تأکید کرد: برخلاف روایتهای مطرحشده از سوی واشنگتن، این آمریکا بود که بیش از هر طرف دیگری به آتشبس نیاز داشت. او افزود که درخواستهای مکرر برای توقف درگیریها از سوی آمریکا از روزهای قبل مطرح شده بود، اما ایران با حفظ موضعی مقتدرانه در میدان، نهایتاً در شرایطی وارد این توافق شد که دست برتر را در تحولات نظامی و سیاسی در اختیار داشت.
پاکآیین در ادامه با اشاره به روند شکلگیری این آتشبس توضیح داد: این توافق نه از مسیر مذاکرات کلاسیک، بلکه از طریق تبادل پیام و با میانجیگری پاکستان حاصل شد. به گفته او، ایران شروط خود را بهطور مشخص اعلام و بر آن پافشاری کرد و در نهایت آمریکا ناچار به پذیرش این شرایط شد؛ موضوعی که به اعتقاد وی، نشاندهنده برتری نسبی ایران در این مقطع است.
با این حال، او نسبت به آینده این آتشبس ابراز احتیاط کرد و گفت: بیاعتمادی نسبت به آمریکا همچنان پابرجاست و احتمال نقض توافق از سوی واشنگتن وجود دارد. در عین حال، ایران ضمن پیگیری مسیر دیپلماتیک، آمادگی کامل خود را در حوزه نظامی حفظ کرده و به تعبیر او «دست نیروهای مسلح همچنان روی ماشه است».
در بخش دیگری از این گفتوگو، پاکآیین به نقش اسرائیل در تداوم یا شکست آتشبس اشاره کرد و گفت: این احتمال وجود دارد که بنیامین نتانیاهو با برخی بندهای توافق، بهویژه موارد مرتبط با عدم حمله به حزبالله، مخالفت کند. به گفته او، در صورت نقض توافق از سوی اسرائیل، این رژیم بهعنوان آغازگر نقض آتشبس شناخته خواهد شد و در چنین شرایطی، واکنش حزبالله میتواند در چارچوب «دفاع مشروع» ارزیابی شود.
او همچنین هشدار داد: اگر آمریکا در چنین شرایطی از اسرائیل حمایت کند، عملاً خود نیز در جایگاه ناقض آتشبس قرار خواهد گرفت؛ مسئلهای که میتواند مسیر دستیابی به یک توافق پایدار را با چالش جدی مواجه کند.
پاکآیین در ادامه به نقش پاکستان در این روند پرداخت و آن را «تسهیلکننده تبادل پیام» میان طرفین توصیف کرد. به گفته او، تجربه میانجیگری در چنین بحرانهایی میتواند جایگاه پاکستان را در معادلات منطقهای و حتی جهانی ارتقا دهد و این کشور را به بازیگری تأثیرگذارتر تبدیل کند.
او در عین حال تأکید کرد: موفقیت این میانجیگری بیش از هر چیز به پایبندی طرفین به تعهداتشان بستگی دارد و در صورت عدم نقض عهد، میتوان به شکلگیری یک صلح پایدار در منطقه امیدوار بود.
در بخش پایانی، این دیپلمات پیشین به آینده روابط ایران با کشورهای منطقه، بهویژه همسایگان خلیج فارس، اشاره کرد و گفت: سیاست اصولی ایران همواره بر عدم تعرض به همسایگان و توسعه روابط دوستانه با کشورهای منطقه استوار بوده و این رویکرد در جریان جنگ نیز مورد تأکید قرار گرفته است. به گفته او، اقدامات نظامی ایران در این دوره صرفاً در چارچوب «دفع تجاوز» و علیه مراکز مرتبط با منافع آمریکا انجام شده است.
پاکآیین معتقد است: برای عبور از فضای بیاعتمادی ایجادشده، لازم است گفتوگوهایی با کشورهای منطقه صورت گیرد تا سوءتفاهمها برطرف شود و زمینه برای شکلگیری نوعی «امنیت مشترک منطقهای» فراهم آید؛ امنیتی که به باور او، تنها از مسیر همکاری و درک متقابل میان کشورهای منطقه محقق خواهد شد.
