به گزارش اکوایران، با تصمیم مبنی بر خارج کردن برخی از نیروهای آمریکایی از آلمان، تهدید در مورد کاهش نیروها در جاهای دیگر اروپا و کماهمیت جلوه دادن حملات اخیر ایران به یک شریک مهم در خلیج فارس، آخرین اقدامات رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، از آنچه که میتواند میراث ماندگار جنگ باشد، خبر میدهد: تضعیف روابط با متحدان کلیدی.
تضعیف روابط با متحدان کلیدی و فرصت استراتژیک مسکو و پکن
به نوشته خبرگزاری رویترز، حتی در شرایطی که ایالات متحده و ایران به سمت یافتن مسیری برای خروج از جنگی 10 هفتهای پیش میروند، رفتار و گفتار ترامپ این ترس را در میان دوستان دیرینه واشنگتن - از اروپا گرفته تا خاورمیانه و هند-اقیانوسآرام - زنده کرده است که ایالات متحده ممکن است در بحران آینده غیرقابل اعتماد باشد.
اکوایران: آیا سیاست کموبیش بیسابقه ترامپ در نادیدهگیری سازمانهای بینالمللی و بازی کردن در زمین قدرت آشکار و محض، به سود پوتین تمام میشود و برای رفتارهای تهاجمی او در سطح بینالمللی مشروعیت میآورد، یا آنکه صرفاً ناتوانی فدراسیون روسیه را در برابر ایالات متحد به رخ او میکشد؟
در پاسخ، برخی از شرکای سنتی ایالات متحده شروع به کاهش ریسکهای خود به روشهایی کردهاند که ممکن است تغییرات طولانیمدتی در روابط با واشنگتن ایجاد کند. و این در حالی است که دشمنان آمریکا -مانند چین و روسیه- به دنبال بهرهبرداری از فرصتهای استراتژیک هستند.
نقطه عطف در روابط ایالات متحده با جهان؟
هنوز مشخص نیست که آیا جنگ ترامپ با ایران نقطه عطفی دائمی در روابط ایالات متحده با جهان خواهد بود یا خیر. اما اکثر تحلیلگران معتقدند که رفتار پرنوسان او از زمان بازگشت به قدرت، که اساساً نظم جهانی مبتنی بر قانون را برهم زده، اتحادهای ایالات متحده را بیش از پیش تضعیف خواهد کرد، به ویژه با توجه به اینکه ناتو همچنان خشم او نسبت به این ائتلاف را به دلیل مقاومت گسترده در برابر خواستههای او در زمان جنگ، احساس میکند.
ملاقات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در دفتر بیضی شکل کاخ سفید در ۳ مارس ۲۰۲۶/ عکس از خبرگزاری رویترز
به گفته برت بروئن، مشاور سابق دولت اوباما که اکنون ریاست مشاوره استراتژیک اتاق وضعیت را بر عهده دارد: «بیاحتیاطی ترامپ در رابطه با ایران منجر به تغییرات چشمگیری شده است. اعتبار ایالات متحده در خطر است».
تنشها به ویژه بین ترامپ و اروپاییها از زمانی که او در حمله به ایران در 28 فوریه به اسرائیل پیوست و مدعی شد کرد که تهران به زودی به سلاح هستهای دست پیدا میکند، بسیار زیاد است. بستن شدن تنگه هرمز، شوک انرژی بیسابقهای را در سطح جهانی ایجاد کرده که کشورهای اروپایی را به یکی از بزرگترین بازندگان اقتصادی جنگی تبدیل کرده که هرگز خواهانش ن بودند. حتی پیش از آن، ترامپ با اعمال تعرفههای گسترده، تلاش برای تصاحب گرینلند از دانمارک و کاهش کمکهای نظامی به اوکراین، متحدان را به وحشت انداخته بود.
این اختلاف زمانی عمیقتر شد که ترامپ این هفته اعلام کرد که ۵۰۰۰ نفر از ۳۶۴۰۰ سربازی را که ایالات متحده در آلمان مستقر کرده، از این کشور خارج میکند. این اتفاق پس از آن رخ داد که فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، با اظهار نظر علنی مبنی بر اینکه ایرانیها در حال تحقیر ایالات متحده هستند، او را عصبانی کرد. پنتاگون سپس استقرار برنامهریزی شده موشکهای کروز تاماهاک در آلمان را لغو کرد. ترامپ همچنین گفت که در حال بررسی کاهش نیروهای آمریکایی در ایتالیا و اسپانیا است، که رهبران آنها بر سر جنگ با او اختلاف نظر داشتهاند.
دیگر نیازی به دفاع متقابل نیست؟
این اقدام پس از اتهامات ترامپ مبنی بر اینکه متحدان به اندازه کافی برای حمایت از ایالات متحده در جنگ تلاش نکردهاند و پیشنهادات او مبنی بر اینکه این به معنای آن است که واشنگتن دیگر نیازی به رعایت بند دفاع متقابل ماده ۵ این اتحاد ندارد، صورت گرفت. ترامپ پیش از این، کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا را هدف قرار داده بود و در ماه مارس او را به عنوان «وینستون چرچیل نیست» مورد تمسخر قرار داد و تهدید کرد که «تعرفه بزرگی» بر واردات از بریتانیا اعمال خواهد کرد.
دیدار دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده و کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، از املاک چکرز در حومه لندن در 17 سپتامبر 2025/ عکس از نیویورکتایمز
و پنتاگونِ ترامپ، احتمال مجازات متحدان ناتو را مطرح کرده است، از جمله تعلیق عضویت اسپانیا و نجدیدنظر در مورد به رسمیت شناختن ادعای بریتانیا بر جزایر فالکلند توسط ایالات متحده. دولتهای اروپایی ضمن تلاش برای متقاعد کردن ترامپ در مورد ارزش حفظ متحدان فراآتلانتیکی، با افزایش تلاشها برای افزایش همکاری میان خود، به دوش کشیدن بخش بیشتری از بار دفاعی خود و توسعه مشترک سیستمهای تسلیحاتی برای کاهش وابستگی به ایالات متحده، به این موضوع واکنش نشان دادهاند.
یک دیپلمات اروپایی، تهدیدات ترامپ را نشانهای روشن برای اروپا جهت سرمایهگذاری بیشتر در امنیت خود خواند، اما گفت رهبران اروپایی فعلاً تسلیم او شده و مجبورند با مشکلات کنار بیایند.
قدرتهای میانی
اروپاییها به عنوان «قدرتهای میانی»، گزینههای محدودی دارند - به ویژه با توجه به وابستگیشان به متحد ابرقدرت خود برای بازدارندگی استراتژیک در برابر هرگونه حمله احتمالی از سوی روسیه. تحلیلگران معتقدند گذار به خوداتکایی بیشتر سالها طول خواهد کشید. در همین حال، مقامات اروپایی در تلاشهای خود برای آرام کردن ترامپ، بیسروصدا تأکید کردهاند که بسیاری از این کشورها به نیروهای آمریکایی اجازه دادهاند از پایگاههایی در خاک و حریم هوایی آنها در طول کمپبن نظامی علیه ایران استفاده کنند.
یک بوئینگ C-17 گلوبمستر III نیروی هوایی ایالات متحده از پایگاه هوایی رامشتاین در آلمان به پرواز در میآید/ عکس از بوریس روسلر/dpa
اما تحلیلگران میگویند رهبران اروپایی، که برخی از آنها برای خنثی کردن بحرانهای قبلی از چاپلوسی با ترامپ استفاده کرده بودند، نیز در حال درک تاکتیکهای مذاکره او هستند و در ایستادن در برابر او جسورتر شدهاند. به گفته جف راتکه، مدیر موسسه آمریکایی-آلمانی در دانشگاه جان هاپکینز، در حالی که به نظر میرسید مرتس در جلسات قبلی ترامپ را مجذوب خود کرده، اکنون «تلاشی برای پنهان کردن ارزیابی انتقادی خود از عملیات ایالات متحده نمیکند». این دیپلمات اروپایی گفت، اما اروپاییها همچنین توجه دارند که ترامپ، که طبق قانون از نامزدی مجدد منع شده، ممکن است قبل از ترک سمت خود در ژانویه ۲۰۲۹، در عرصه جهانی احساس کند که «هر کاری که فکر میکند» را انجام خواهد داد.
در حالی که برخی از رهبران اروپایی در مورد آینده ناتو هشدار میدهند، رادوسلاو سیکورسکی، وزیر امور خارجه لهستان، در کنفرانسی در ورشو گفت تا زمانی که اروپا به وعدههای خود برای افزایش هزینههای نظامی عمل کند، نیازی به وحشت نیست، چیزی که ترامپ مدتهاست خواستار آن بوده است.
نگرانی دیگر متحدان در جهان در حال تغییر
با این حال، فشارهای وارده بر اتحادهای ایالات متحده فراتر از اروپا است.هنگامی که هفته گذشته حملات موشکی و پهپادی علیه امارات متحده عربی، متحد نزدیک ایالات متحده، انجام شد، به نظر میرسید ترامپ و دستیارانش چشم خود را بستند و این امر باعث نگرانی بیشتر در میان کشورهای عربی خلیج فارس شد که از قبل نیز به شدت از جنگ آسیب دیده بودند.
در بحبوحه درگیری ایالات متحده و اسرائیل با ایران، در فجیره، امارات متحده عربی، در ۳ مارس ۲۰۲۶، فردی در کنار یک موتورسیکلت ایستاده است، در حالی که دود در منطقه صنعتی نفت فجیره پس از آتشسوزی ناشی از بقایای یک پهپاد که توسط پدافند هوایی رهگیری شده بود، بلند میشود /عکس از رویترز
ترامپ به سرعت حمله روز دوشنبه را جزئی خواند، اگرچه این حمله بندر نفتی مهم فجیره را به آتش کشید و دولت را وادار به تعطیلی مدارس کرد، و حتی پس از حملات بیشتر در اواخر هفته، او اصرار داشت که آتشبس یک ماهه هنوز پابرجاست. ترامپ برخلاف توصیه برخی از شرکای خلیج فارس وارد جنگ شد و اگرچه آنها خیلی زود در صفوف متحد قرار گرفتند، اما اکنون برخی نگرانند که او بتواند به توافقی دست یابد که آنها را با همسایهای همچنان خطرناک روبرو کند.
این جنگ همچنین باعث نگرانی در میان شرکای آسیایی شده است. بسیاری از آنها به شدت به نفتی وابسته هستند که قبل از درگیری آزادانه از طریق تنگه عبور میکرد. کشورهایی مانند ژاپن و کره جنوبی پیش از این هم نسبت به تعرفههای بالای ترامپ و بیاعتنایی به اتحادهای سنتی نگران بودهاند. اکنون برخی این سوال را مطرح میکنند که آیا آسیبپذیری او در برابر فشارهای اقتصادی در داخل کشور، از جمله قیمت بالای بنزین، میتواند به این معنی باشد که ترامپ ممکن است در صورت درخواست کمک در درگیری با چین، مانند حمله به تایوان، تردید کند.
تاکشی ایوایا، که در آغاز دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ به عنوان وزیر امور خارجه ژاپن خدمت میکرد، به رویترز گفت: "آنچه ما را بیشتر نگران میکند این است که اعتماد، احترام و انتظارات نسبت به ایالات متحده - به عنوان اصلیترین شریک ژاپن - در حال کاهش است. این میتواند سایه طولانی بر کل منطقه بیندازد." یاسوتوشی نیشیمورا، وزیر تجارت سابق ژاپن، هم گفت که برای توکیو به طور فزایندهای مهم شده است که با ایجاد روابط نزدیکتر با «قدرتهای میانه همفکر» مانند بریتانیا، کانادا، استرالیا و کشورهای اروپایی، به پویایی در حال تغییر قدرت جهانی پاسخ دهد.
انگیزهیابی مسکو و پکن
از زمان آغاز جنگ، روسیه و چین، متحدان قدیمی ایران، عمدتاً دوری از جنگ را برگزیدهاند، اما تحلیلگران میگویند که آنها از نزدیک اوضاع را زیر نظر دارند.
طرح از وبگاه چاینا مورنینگ پست
کارشناسان متذکر شدهاند که استفاده ترامپ از قدرت محض در جنگ انتخابی علیه ایران، که تنها چند هفته پس از حمله ایالات متحده به کاراکاس که منجر به دستگیری رئیسجمهور ونزوئلا شد، صورت میگیرد، میتواند چین و روسیه را برای تشدید اقدامات قهری علیه همسایگان خود جسورتر کند.
روسیه، تولیدکننده پیشرو انرژی، از افزایش قیمت نفت و گاز طبیعی که ناشی از جنگ ایران و همچنین حواسپرتی ایالات متحده و اروپا از جنگ اوکراین بوده است، سود برده است. تحلیلگران میگویند اگرچه بحران ایران منابع انرژی چین را مختل کرده، اما پکن ممکن است درسهایی از تغییر موضع و توجه ایالات متحده از هند و اقیانوسیه به خاورمیانه و اینکه چگونه قدرتمندترین نیروهای مسلح جهان گاهی اوقات با تاکتیکهای نامتقارن مانند پهپادهای ارزان قیمت از میدان به در شدهاند، آموخته باشد.
چین همچنین از این فرصت استفاده کرده و سعی کرده خود را به عنوان یک شریک جهانی قابل اعتمادتر از ترامپ غیرقابل پیشبینی که قرار است هفته آینده به پکن سفر کند، معرفی کند.
