جنگ ایران راه ترامپ را از ناتو جدا می‌کند؟

به گزارش اکوایران، مارک روته، دبیرکل ناتو، روز چهارشنبه در کاخ سفید تلاش کرد تا تنش‌ها با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا را آرام کند و با ترکیبی از چاپلوسی و واکنش ملایم، ادعا کرد که برخی ار مخالفت‌ها با حمایت از جنگ آمریکا با ایران «موارد جزئی» بوده‌اند.

تلاش برای کاستن از اختلافات

به نوشته خبرگزاری رویترز، دبیر کل ناتو با سفر به واشنگتن در تلاش است تا پیش از اجلاس مهم رهبران ناتو در ماه ژوئیه در آنکارا، تنش‌ها بر سر جنگ ایران و تهدیدهای آمریکا برای کاهش نیروها در اروپا را کاهش دهد.

ترامپ، به عنوان منتقد قدیمی ناتو که این ائتلاف را «ببر کاغذی» نامیده، از بی‌میلی ناتو برای حمایت از آمریکا در جنگ خاورمیانه یا کمک به بازگشایی تنگه هرمز پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در 28 فوریه که مسیر اصلی ترانزیت نفت را مختل کرد، خشمگین شده است.

در طول جلسه دفتر بیضی شکل، روته از نمودارهای مقوایی استفاده کرد تا نشان دهد که کشورهای ناتو از زمان روی کار آمدن ترامپ در سال ۲۰۱۷، چقدر هزینه‌های دفاعی خود را افزایش داده‌اند. او همچنین گفت که هزاران هواپیمای نظامی ایالات متحده در طول جنگ از پایگاه‌های اروپا عملیات انجام داده‌اند و این همکاری را نشانه‌ای از حمایت متحدان دانست. روته گفت: "می‌دانم موارد خاصی وجود داشته که شما واقعاً از آنها ناامید شده‌اید، اما به طور کلی متحدان اروپایی شما در آنجا کنار شما بودند."

باداین همه، ترامپ تا حد زیادی از این سخنان متقاعد نشد، اگرچه از تلاش‌های روته تمجید کرد. ترامپ گفت: "شما واقعاً کار خوبی انجام داده‌اید و فکر می‌کنم اگر هر کس دیگری در آن موقعیت بود، اگر بخواهم با شما صادق باشم، ما حتی امروز جلسه نداشتیم، زیرا ناامید شدیم. ما اصلاً در این مورد به کمک نیاز نداشتیم."

یکی از نقش‌های اصلی روته از زمان دومین پیروزی انتخاباتی ترامپ در نوامبر ۲۰۲۴، مدیریت خصومت رئیس جمهور آمریکا نسبت به این اتحاد و جلوگیری از تبدیل شدن لحظات پرتنش، از جمله تلاش ترامپ برای تصاحب گرینلند، به بحران‌های طولانی بوده است.

تنش‌ها بین واشنگتن و ناتو در ماه‌های اخیر تشدید شده است. پس از آنکه متحدان ناتو از حمایت از کمپین ترامپ علیه ایران که بدون مشورت قبلی آغاز شده بود، خودداری کردند، ترامپ آشکارا این ائتلاف زیر سوال برد و گفت آیا ایالات متحده باید به پیمان دفاعی مشترک ناتو پایبند بماند یا خیر و گفت که در حال بررسی خروج از این اتحاد است.

خیابان دو طرفه و شکاف در اتحاد ترنس‌آتلانتیک

دیدار روته از کاخ سفید در شرایطی صورت گرفت که یک هفته اخیر شاهد دور جدیدی از توهین‌های ترامپ به رهبران اروپایی بود که می‌تواند به یک تغییر کلی در روابط فراآتلانتیک تبدیل شود. به نوشته آکسیوس،  مقامات آمریکایب با اشاره به عدم تمایل اروپا به دخالت در ایران، این سوال را مطرح می‌کنند که چرا ایالات متحده باید به حمایت از دفاع از این قاره ادامه دهد.

جورجیو ملونی و دونالد ترامپ در اجلاس گروه هفت در فرانسه، ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶/ عکس از خبرگزاری رویترز

 در طول روزهای گذشته، ترامپ و مقامات ارشدش برخی از نزدیکترین متحدان آمریکا را به خشم آوردند. ترامپ گفت که جورجیا ملونی، نخست وزیر ایتالیا، به او "التماس" کرده که در اجلاس گروه هفت با او عکس بگیرد. ملونی، که زمانی یکی از نزدیکترین متحدان ترامپ بود، گفت که ادعای او "کاملاً ساختگی" است و این باعث جنگ لفظی شدیدی بین آنها در رسانه‌های اجتماعی شد. هم‌چنین، ترامپ قبل از اینکه کی‌یر استارمر، نخست وزیر بریتانیا، استعفای خود را اعام کند، آن را منتشر کرد - اقدامی که رابرت پستون، روزنامه‌نگار بریتانیایی، آن را "افراطی، حتی با معیارهای خودش" خواند.

پیت هگست، وزیر دفاع ترامپ، هم در سخنرانی خود در جمع وزرای دفاع ناتو قول داد که ایالات متحده یک بررسی شش ماهه انجام خواهد داد تا مشخص کند کدام کشورهای اروپایی سهم عادلانه خود را پرداخت نمی‌کنند و ایالات متحده حضور نظامی خود را در آن مکان‌ها کاهش خواهد داد. در عین حال، ترامپ در مصاحبه‌ای به تمجید از مردان قدرتمندی مانند شی جین‌پینگ از چین («مردی بسیار باهوش»)، نارندرا مودی از هند («رهبری بزرگ») و ولادیمیر پوتین از روسیه (که به گفته او نباید از گروه ۸ اخراج می‌شد) پرداخت. در واقع، در حالی که ترامپ رهبران کشورهای متحدش را مسخره می‌کرد، همتایان اقتدارگرای آنها را به خاطر هوش و رهبری‌شان ستایش می‌کرد.

 این لفاظی‌های تند از سوی ترامپ یا اعضای کابینه‌اش مسئله‌ تازه‌ای نیست - آنها از دوره اول ریاست جمهوری او چیزهایی شبیه به این می‌گویند. آنچه جدید است، رنجش آنها از کشورهای کلیدی اروپایی است که از حمایت از جنگ در ایران خودداری می‌کنند و در چندین مورد به ایالات متحده اجازه استفاده از پایگاه‌های نظامی خود را نمی‌دهند. ترامپ در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «او حتی به ما اجازه استفاده از باندهای فرود یا باندهای فرودگاه ایتالیا را هم نمی‌داد، یک دردسر بزرگ لجستیکی، و این علیرغم این واقعیت است که ایالات متحده سالانه صدها میلیارد دلار برای محافظت از ایتالیا و دیگر «به اصطلاح» متحدان ناتو کمک می‌کند.»

هگست و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، همین شکایت را در مورد تعدادی از کشورهای اروپایی، از جمله اسپانیا، فرانسه و بریتانیا (که تا حدی کوتاه آمدند) مطرح کردند. هگست گفت: «ناتو یک خیابان دو طرفه خواهد بود.» روبیو در ماه مه پرسید: «وقتی کشورهایی مانند اسپانیا استفاده از این پایگاه‌ها را به ما نمی‌دهند، خب، پس چرا شما در ناتو هستید؟» خود ترامپ در ماه آوریل به تلگراف گفت که پس از اینکه ناتو نتوانست به ایالات متحده در ایران کمک کند، در حال بررسی خروج از آن است. «من همیشه می‌دانستم [ناتو] یک ببر کاغذی است و اتفاقاً پوتین هم این را می‌داند.»

تریلیون ترامپ؛ کلاس درس علوم سیاسی در کاخ سفید

در همین رابطه، دیوید سنگر، تحلیل‌گر نیویورک‌تایمز، می‌نویسد:  ترامپ بعد از ظهر چهارشنبه در دفتر بیضی شکل کاخ سفید در حال طرح شکایات متعدد از متحدان ناتو بود که مارک روته، دبیرکل این سازمان، حرفش را قطع کرد تا نمودارهایی را به او نشان دهد.

مارک روته، دبیرکل ناتو، در دیدار با دونالد ترامپ در دفتر بیضی شکل کاخ سفید نمودارهایی را نشان می‌دهد، 24 ژوئن 2026/ عکس از خبرگزاری رویترز

 روته، نخست وزیر سابق هلند که به عنوان ماهرترین رهبر اروپایی در مدیریت خلق و خو و انتقادات ترامپ شهرت یافته است، با وسایل آماده آمده بود. او با نصب پوسترهایی در دفتر بیضی شکل تلاش داشت تا "به شما نشان دهد که این رئیس‌جمهور چه دستاوردهایی داشته است" _ نمودارها افزایش هزینه‌های دفاعی فعلی و پیش‌بینی شده اروپا را نشان می‌داد.

 روته در حالی که مانند یک معلم علوم سیاسی در دفتر بیضی شکل حرکت می‌کرد و اصول اولیه هزینه‌های دفاعی را برای کلاسی که پیت هگست، وزیر دفاع ترامپ، در آن حضور داشت، توضیح می‌داد، گفت: "این نمودار مربوط به "تریلیون ترامپ" است." او به زمانی که ترامپ در سال ۲۰۱۷ به قدرت رسید، اشاره کرد تا «کل هزینه‌های اضافی اروپایی‌ها و کانادایی‌ها» را نشان دهد و به دو سال گذشته، زمانی که هزینه‌های ناتو «بیش از ۲۵۰ میلیارد دلار» بود، اشاره کرد.

 روته گفت: «می‌توانم به شما اطمینان دهم که این به خاطر تهدید روسیه است.» به نظر می‌رسید که خشم اولیه رئیس‌جمهور آمریکا از متحدان فروکش کرده است، زیرا روته مستقیماً استدلال خود را به او ارائه داد: «اما من کاملاً متقاعد شده‌ام که شما، به عنوان رئیس جمهور ایالات متحده» تفاوت را ایجاد کردید و «برای چیزی تلاش کردید که از زمان آیزنهاور به دست نیامده است: یعنی اروپایی‌ها هزینه‌های دفاعی خود را با ایالات متحده برابر کنند.» او گفت: «این مدرک شماست» و درس خود را با یادداشتی در مورد اینکه هزینه‌های اضافی چه تعداد شغل در ایالات متحده ایجاد کرده است، به پایان رساند.

البته باید به خاطر داشت رئیس جمهور فقید آمریکا، دوایت دی. آیزنهاور، تهدید به تضعیف ناتو نکرد. در عوض، او بخش زیادی از این اتحاد را با تکیه بر سال‌های حضورش به عنوان فرمانده عالی متفقین ساخت. اما روته نه تنها هدف خود، بلکه هدف نهایی خود را نیز تشخیص داد: حفظ صلح در زمانی که قرار است ترامپ برای اجلاس ناتو که از 7 ژوئیه آغاز می‌شود، به آنکارا، ترکیه برسد. همانطور که یک دیپلمات اروپایی اوایل هفته گفت، هدف آن اجلاس ساده است - جلوگیری از خشم ترامپ به دلیل عدم تمایل متحدان ناتو برای مشارکت در عملیات نظامی علیه ایران، که بسیاری از آنها آن را نسنجیده و غیرقانونی می‌دانند.

فقط وفادار باشید؛ متحدان اروپایی آن‌جا بودند؟

 روته در جلسه روز چهارشنبه در دفتر بیضی کاملاً محترمانه رفتار نکرد. در یک مقطع، او شکایت‌های ترامپ را در مورد اینکه کشورهای اروپایی در سرمایه‌گذاری در امنیت خود بسیار کند هستند و در حمایت از عملیات با ایران بسیار بی‌میل هستند، قطع کرد. روته گفت که "کمی" با این نظر مخالف است. وی افزود: "موارد خاصی وجود داشته است که شما واقعاً از آنها ناامید شده‌اید، اما به طور کلی، متحدان اروپایی شما آنجا بوده‌اند."

جلسه دونالد ترامپ با مارک روته، در حضور جی دی ونس، معاون رئیس جمهور و پیت هگست، وزیر دفاع، در دفتر بیضی شکل کاخ سفید، 24 ژوئن 2026/ عکس از نیویورک‌تایمز

آزمون ترامپ ساده بود. وقتی از او پرسیده شد که از متحدان آمریکا در اروپا چه می‌خواهد، گفت: "فقط وفادار باشید. من فقط وفاداری آنها را می‌خواهم." پیش از این، او چندین کشور را به طور خاص مورد انتقاد قرار داده بود، از جمله ایتالیا، بریتانیا و اسپانیا.

از نظر منتقدان روته، از جمله چندین متحد ناتو، رویکرد او در قبال ترامپ بیش از حد سازشکارانه است. اما روته، چه در اظهارات عمومی و چه در گفتگوهای خصوصی، اعلام کرده که موفقیتش به عنوان دبیر این ائتلاف عمدتاً با توانایی او در حفظ ایالات متحده در مرکز آن سنجیده خواهد شد. هدف دیگر، بازگرداندن اعتماد رو به زوال رهبران اروپایی است که اگر نیروهای روسی حتی چند مایل وارد خاک ناتو شوند، ایالات متحده بخشی از یک واکنش یکپارچه خواهد بود.

به نظر نمی‌رسد ترامپ این اطمینان خاطر را به صراحت ارائه دهد. در طول دوره اول ریاست جمهوری خود، او حتی از اشاره به ماده ۵ پیمان ناتو، که شامل وعده واکنش جمعی به تهدیدات است، در طول سخنرانیش در مقر این اتحاد، خودداری کرد. در واقع، او به روشنی اعلام کرد که اگر اجلاس آینده به میزبانی رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، برگزار نشود، در آن شرکت نخواهد کرد. ترامپ روز چهارشنبه گفت: «من قصد شرکت نداشتم، اما او با من تماس گرفت. و بنابراین من به احترام رئیس‌جمهور اردوغان می‌روم.»

 ترامپ همچنین اشاره کرد که ایالات متحده احتمالاً به ترکیه اجازه خرید جنگنده‌های F-35 را می‌دهد، که واشنگتن مدت‌هاست آن را ممنوع کرده است. ترکیه در سال ۲۰۱۹، در طول اولین دولت ترامپ، پس از خرید پدافند هوایی S-400 توسط آقای اردوغان، از برنامه F-35 حذف شد. مقامات آمریکایی نگران بودند که روس‌ها بتوانند از طریق ترکیه اطلاعات مربوط به برنامه F-35 را جمع‌آوری کنند.