به گزارش اکوایران، مقامات آمریکایی ادعا کرده‌اند که ارتش این کشور در روزهای گذشته و در پی دریافت اطلاعاتی مبنی بر احتمال حمله پهپادی ایران، دوازده فروند بمب‌افکن «بی-۱» (B-1) را از پایگاه هوایی «آر.ای.اف فیرفورد» (RAF Fairford) در بریتانیا خارج کرد.
به نوشته باراک راوید، گزارش‌گر آکسیوس، چنین حمله پهپادی از سوی ایران علیه این پایگاه در خاک بریتانیا، می‌توانست منجر به کشته شدن نظامیان آمریکایی و نابودی این بمب‌افکن‌های راهبردی شود. این اقدام، حمله‌ای بی‌سابقه و بی‌باکانه از سوی ایران علیه یک پایگاه آمریکایی در اروپا محسوب می‌شد و پتانسیل آن را داشت که به تشدید شدید درگیری‌ها در خاورمیانه منجر شود. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره اینکه آیا ایران قصد داشته از خاک بریتانیا به این پایگاه حمله پهپادی کند، گفت: «نمی‌توانم این را به شما بگویم. اگر چنین کاری می‌کردند، بهای سنگینی می‌پرداختند».
این دوازده فروند بمب‌افکن بی-۱ تنها چند هفته پس از استقرار در پایگاه بریتانیا، از آنجا منتقل شدند. پنتاگون روز یکشنبه اعلام کرد که «تمام بمب‌افکن‌های آمریکایی مستقر در فیرفورد، به پایگاه‌های اصلی خود در ایالات متحده بازگردانده شده‌اند». این وزارت‌خانه افزود که ناوگان بمب‌افکن‌های ارتش آمریکا، شامل مدل‌های بی-۱، بی-۲ و بی-۵۲، «همچنان برای اجرای عملیات‌های تهاجمی دقیق و جهانی — از جمله عملیات‌هایی که با پرواز از خاک اصلی ایالات متحده و بازگشت به آن انجام می‌شوند — در آمادگی کامل به سر می‌برد.»
خطر حمله پهپادی یا گردش کار معمول؟
تصمیم برای جابه‌جایی این بمب‌افکن‌ها چند روز پس از آن اتخاذ شد که نیروهای امنیتی بریتانیا چندین شهروند دارای تابعیت دوگانه بریتانیایی-ایرانی را به ظن برنامه‌ریزی برای حمله به این پایگاه بازداشت کردند. مقامات آمریکایی می‌گویند مشخص نیست که آیا افراد بازداشت‌شده با حمله پهپادیِ ادعاشده ارتباطی داشته‌اند یا در حال برنامه‌ریزی برای حمله‌ای متفاوت بوده‌اند.
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، ادعا کرده که اسرائیل اطلاعاتی را در اختیار بریتانیا قرار داده که به وجود تهدید حمله ایران اشاره داشته است. وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، روز دوشنبه در حالی که در هواپیما و در مسیر سفر به ایسلند بود، با نتانیاهو تماس تلفنی برقرار کرد.
اکوایران: جابجایی بمب‌افکن‌های دوربرد در بحبوحه تحقیقات در مورد توطئه ادعایی علیه پایگاه آمریکا در بریتانیا صورت می‌گیرد.
روبیو پیش‌تر به خبرنگاران گفته بود که جابه‌جایی این بمب‌افکن‌ها بخشی از «چرخش‌های معمول» تجهیزات نیروی هوایی آمریکا در سراسر جهان بوده و ارتباط مستقیمی با تهدید ایران نداشته است. اما چند ساعت بعد، ترامپ سخنان روبیو را رد کرد و به خبرنگاران گفت که بمب‌افکن‌ها به دلیل تهدید امنیتی از سوی ایران جابه‌جا شده‌اند. او گفت: «آنها تصادفی پرواز نکردند... تهدیدی وجود داشت. ما آنها را کمی جابه‌جا کردیم». ترامپ افزود که ایالات متحده می‌داند چه کسانی پشت این تهدید بوده‌اند و از ارتباط آنها با ایران آگاه است. سپس از ترامپ درباره تلاش برای حمله تروریستی به پرواز شرکت «فلای دبی» سؤال شد و او در پاسخ گفت که به نظرش ایران مسئول آن بوده است.
پیش‌تر در همان روز، جی.دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده، گفته بود که آمریکا این بمب‌افکن‌ها را صرفاً برای رعایت احتیاط کامل منتقل کرده است. به نوشته خبرگزاری رویترز، ونس در گفت‌وگو با خبرنگاران ادعا کرد: «ما با اطمینان نسبی معتقدیم که ایرانی‌ها — می‌دانید — در تلاش‌اند همان کاری را انجام دهند که دولت ایران طی ۴۹ سال گذشته انجام داده است. بنابراین ما نهایت احتیاط را به خرج می‌دهیم و این تمام چیزی است که در این باره می‌گویم.»
یک منبع نظامی ناتو هم در گفت‌وگو با این خبرگزاری ادعا کرد: «همچنان این باور وجود دارد که ایران تهدیدی جدی برای دارایی‌های آمریکا در بریتانیا محسوب می‌شود». در حالی که ابعاد زیادی از این ماجرا همچنان مبهم است، اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا، گفت که هرگونه توطئه‌ای احتمالاً با حمایت ایران صورت گرفته است. ایران اتهامات مبنی بر دست داشتن در هرگونه توطئه‌ای را بی‌اساس خوانده و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «می‌توانم تأکید کنم که از نظر ایران، آزاد کردن تروریست‌های منتسب به دولت‌های خارجی، خود گویای همه چیز است. شما مسیر را کاملاً اشتباه رفته‌اید».
الگوبرداری از عملیات «تار عنکبوت»
نیویورک تایمز، به نقل از دو مقام آمریکایی، گفت که ایالات متحده در روزهای اخیر پس از دریافت تهدیدات جدید در مورد یک توطئه تحت حمایت ایران، برای جابجایی بمب‌افکن‌ها عجله کرده است. این روزنامه گفت که برخی از هواپیماها در حالی که هواپیماهای سوخت‌رسانی هوایی هنوز در حال آماده‌سازی بودند، آنجا را ترک کردند.
افسران پلیس در یک ایست‌بازرسی در نزدیکی پایگاه هوایی «آر.ای.اف. فیرفورد»، سپتامبر 2026 / عکس از آسوشیتدپرس
برخی از این مقامات غربی به این روزنامه گفته اند که معتقدند این توطئه تا حدی با الگوبرداری از حمله جسورانه موسوم به عملیات «تار عنکبوت» (Operation Spiderweb) طراحی شده بود که اوکراین سال گذشته علیه روسیه انجام داد؛ حمله‌ای که در آن پهپادها به صورت مخفیانه به عمق خاک روسیه منتقل و از روی کامیون‌های تریلی‌دار پرتاب شدند. آن حمله باعث نابودی یا آسیب دیدن دست‌کم دوازده فروند هواپیما، از جمله بسیاری از بمب‌افکن‌های راهبردی با قابلیت حمل سلاح هسته‌ای متعلق به مسکو، در باندهای پرواز سیبری و مناطق دوردست شمال روسیه شد.
به گفته مقامات آمریکایی، در اواسط ماه سپتامبر، فرماندهان نظامی ایالات متحده هشداری جدی از سوی نهادهای اطلاعاتی آمریکا و سایر کشورهای غربی دریافت کردند مبنی بر اینکه پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در فرفورد هدف احتمالی حمله‌ای با حمایت ایران است. پس از آن هشدار در ماه گذشته، نگرانی در میان مقامات سراسر اروپا شدت گرفت. به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، اسرائیل به آلمان هشدار داد که پایگاه‌های آمریکا در آن کشور در معرض خطر فزاینده‌ای قرار دارند و به‌ویژه به پایگاه‌های هوایی اسپانگ‌دالم و رامشتاین اشاره کرد.
سناریویی با احتمال موفقیت پایین و تأثیرگذاری بسیار بالا
در این رابطه، رابرت تولاست، پژوهشگر موسسه خدمات متحد سلطنتی به وال‌استریت ژورنال گفت که با توجه به فناوری‌های مقابله با پهپاد، پرتاب یک پهپاد انفجاری به سمت پایگاه هوایی بریتانیا می‌تواند از نظر فنی دشوار باشد. با این حال، پیامدهای حتی یک حمله ناموفق علیه بمب‌افکن‌های بی-۱ برای ایالات متحده تحقیرآمیز خواهد بود. او گفت: «این سناریویی با احتمال وقوع پایین اما تأثیرگذاری بسیار بالا در صورت موفقیت است».
یک بمب‌افکن «بی-۱ لنسر» نیروی هوایی ایالات متحده در محوطه پروازی پایگاه نیروی هوایی سلطنتی «فیرفورد»، ۲۷ سپتامبر. عکس از خبرگزاری فرانسه
به گفته کریستوف برگس، تحلیلگر پژوهشی در اندیشکده دفاعی موسسه خدمات متحد سلطنتی، این جابجایی در کوتاه‌مدت ظرفیت ایالات متحده را «برای افزایش سریع سورتی‌های پرواز علیه ایران» کاهش می‌دهد و سطح تهدید را تا حدودی کاهش می‌دهد. اما او خاطرنشان کرد که با توجه به شرط لندن در مورد حملات دفاعی، استفاده از فیرفورد از قبل محدود بوده است. اکنون این هواپیما می‌تواند به طور بالقوه به دیگو گارسیا یا پایگاه‌هایی در خلیج فارس فرستاده شود تا نیاز به سوخت‌گیری هوایی بیشتر برای پوشش مسافت اضافی کاهش یابد، اما این امر به ظرفیت موجود، مذاکرات با متحدان و امنیت بستگی دارد.
پایگاه کلیدی و دشوارتر شدن کارزار‌های طولانی‌مدت بمباران
پایگاه فِیرفورد که در ۱۴۵ کیلومتری غرب لندن واقع شده، یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های اروپایی ایالات متحده محسوب می‌شود؛ چرا که از معدود پایگاه‌های مناسب برای استقرار بمب‌افکن‌های سنگین، نظیر هواپیمای بی-۱ است. این پایگاه در عملیات‌های پیشین آمریکا در خاورمیانه نقشی کلیدی ایفا کرده است، هرچند بمب‌افکن‌ها به‌طور دائم در آن مستقر نیستند.
در طول جنگ فعلی، ایالات متحده اجازه استفاده از پایگاه فیرفورد را فقط برای حمله به سایت‌های موشکی ایران که به کشتی‌ها در تنگه هرمز حمله می‌کردند، یا به اصطلاح حملات دفاعی، داشت. لندن اجازه استفاده ایالات متحده از پایگاه‌های بریتانیا برای حملات تهاجمی به ایران را رد کرده بود. این رویکرد، روابط بین ایالات متحده و بریتانیا، که معمولاً یکی از نزدیکترین متحدان واشنگتن است، را تیره کرده است.
مأموران پلیس در حال نگهبانی از منطقه‌ای در نزدیکی پایگاه هوایی «آر.ای.اف فیرفورد»، ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶/ عکس از خبرگزاری رویترز
به گفته تحلیلگران، پایگاه فِیرفورد در طول جنگ به عنوان ایستگاهی برای توقف و عملیات بمب‌افکن‌های آمریکایی عمل می‌کرد؛ اما مهم‌تر از آن، به واشنگتن اجازه می‌داد تا به سرعت حملات سنگینی را علیه ایران آغاز کند. دانیا ثافر، مدیر اجرایی مجمع بین‌المللی خلیج و استاد دانشگاه جورج‌تاون، به الجزیره گفت: «ایالات متحده یک سکوی پرتاب مناسب را از دست داده است، نه توانایی بنیادین خود برای انجام حملات را».
به باور تحلیلگران، این پایگاه بریتانیایی روشی سریع‌تر و کارآمدتر برای تداوم حملات علیه ایران در اختیار آمریکا قرار می‌داد. به گفته کریستوف برگس، تحلیلگر موسسه خدمات متحد سلطنتی - که قدیمی‌ترین اندیشکده دفاعی و امنیتی جهان است — بمب‌افکن‌های مستقر در پایگاه فِیرفورد رسماً برای انجام حملات تدافعی — و به درخواست دولت بریتانیا — در آنجا حضور داشتند و احتمالاً فهرست اهداف محدودی برای آنها تعیین شده بود. برگز به الجزیره گفت: «خروج آنها ظرفیت انجام سریع و گستردهٔ سورتی‌های پروازی (عملیات هوایی) علیه ایران را کاهش می‌دهد و تا حدی سطح تهدید را پایین می‌آورد.»
ثافر توضیح داد که اگرچه از دست دادن این بمب‌افکن‌ها توانایی ایالات متحده برای حمله یا تشدید تنش را از بین نمی‌برد، اما «بسته به محل استقرار سایر تجهیزات، می‌تواند اجرای یک کارزار بمباران طولانی‌مدت را دشوارتر و پرچالش‌تر سازد».
هزینه‌های تاکتیکی متعدد؛ خروج بمب‌افکن ها چه معنایی دارد؟
آرون داوسون، پژوهشگر شبکه بازدارندگی هسته‌ای بریتانیا در موسسه هوایی و فضایی فریمن در کینگز کالج لندن معتقدست که خروج بمب‌افکن‌های بی-۱ هزینه‌های تاکتیکی متعددی را به همراه دارد. داوسون به الجزیره گفت که برخلاف بمب‌افکن رادارگریز و مدرن‌تر بی-۲ که برای دشوار کردن ردیابی توسط دشمن طراحی شده – و پیش‌تر در پایگاه نیروی هوایی فیرفورد مستقر بوده– «مزیت اصلی بی-۱، ظرفیت حمل تسلیحات متعارف آن است که در میان تمام هواپیماهای ارتش ایالات متحده، بیشترین میزان را دارد.» به گفتهٔ او، بی-۱ دست‌کم ۳۴ تن مهمات حمل می‌کند. داوسون گفت: «این ویژگی، بی-۱ را به‌ویژه برای پرتاب حجم زیادی از تسلیحات هدایت‌شونده دقیق علیه اهداف متعدد در جریان یک کارزار هوایی طولانی‌مدت، کارآمد می‌سازد»
بمب‌افکن «بی-۱بی لنسر» در پایگاه هوایی «آر.ای.اف فیرفورد»، ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶/ عکس از خبرگزاری رویترز
او توضیح داد که با خروج بمب‌افکن‌های بی-۱، ایالات متحده ممکن است ناچار شود بیش از پیش به مأموریت‌های دوربرد از مبدأ خاک آمریکا یا سایر پایگاه‌های دوردست تکیه کند؛ امری که موجب افزایش زمان پرواز، خستگی خدمه و نیاز به سوخت‌گیری هوایی می‌شود. با این حال، داوسون خاطرنشان کرد که ایالات متحده ممکن است تصمیم به خروج این هواپیماها را بر اساس ارزیابی ریسک‌ها اتخاذ کرده باشد. او گفت: «خروج ناگهانی آنها نشان می‌دهد که ممکن است تهدیدهای مشخصی متوجه این هواپیماها، خدمه آنها یا خودِ پایگاه بوده باشد». داوسون افزود که واشنگتن همچنین ممکن است به این نتیجه رسیده باشد که خروج موقت این بمب‌افکن‌ها می‌تواند آنها را برای عملیات‌های آینده حفظ کند، به‌ویژه اگر ایالات متحده انتظار نداشته باشد که جنگ با ایران در آینده‌ای نزدیک شدت بگیرد.
از نظر دیوید دِ‌روچز، استاد مؤسسه تایر مارشال و مقام پیشین پنتاگون، تصمیم به خروج بمب‌افکن‌های بی-۱ نشان می‌دهد که خطراتِ نگهداری این جت‌ها در پایگاه هوایی بریتانیا، بر مزایای آن می‌چربیده است. به اعتقاد او، حادثه امنیتی هفته گذشته «آسیب‌پذیری» این هواپیماها را آشکار کرد، چرا که آنها «در فضای باز» و تنها در فاصله حدود ۳۰۰ یاردی (۲۷۵ متری) از محلی قرار داشتند که برای عموم قابل رویت بود. او به شبکه الجزیره گفت: «بنابراین، آنها در برابر حملاتی همچون حملات پهپادی یا انواع دیگر حملات خمپاره‌ای، بسیار آسیب‌پذیر بودند». دِ‌روچز افزود: «حتی یک پهپاد کوچک یا هر نوع پهپادی که حامل مواد منفجره باشد، به‌راحتی می‌توانست خسارات قابل‌توجهی به بار آورد».
این مقام سابق پنتاگون اذعان کرد که استقرار بمب‌افکن‌های آمریکایی به این معنی است که «شما کمی از توانایی عملیاتی خود را از دست می‌دهید»، اما با توجه به تهدیدی که در فیرفورد مشاهده شد، «ما باید سال‌ها پیش پوشش هوایی برای تمام هواپیماهای خود در سطح جهان می‌داشتیم».
آیا بمب‌افکن‌ها می‌توانند به جای دیگری بروند؟
اگر قرار باشد بمب‌افکن‌ها دوباره مستقر شوند، ایالات متحده دو گزینه بالقوه دارد: به دیه‌گو گارسیا، جزیره مرجانی دورافتاده در اقیانوس هند مرکزی که میزبان یک پایگاه نظامی ایالات متحده و بریتانیا است؛ یا به پایگاه‌های متعدد آمریکایی خود در خلیج فارس. ثافر خاطرنشان کرد که دیه‌گو گارسیا محافظت بیشتری در برابر حملات احتمالی ایران ارائه می‌دهد، اما به مسافت‌های پروازی طولانی‌تری نیاز دارد.
اکوایران: ایالات متحده از پایگاه «آر.ای.اف. فیرفورد» برای استقرار بمب‌افکن‌ها علیه ایران در جریان جنگ استفاده کرده است، اما هنوز مشخص نیست که کدام طرف با این حادثه ارتباطی دارد.
برگز هم معتقدست که تغییر مسیر بمب‌افکن‌ها به دیه‌گو گارسیا همچنین به این بستگی دارد که هواپیماهای اضافی چقدر سریع می‌توانند در زیرساخت‌های پایگاه محلی قرار گیرند. داوسن گفت که استقرار آنها در خلیج فارس و نزدیک‌تر به ایران، مزیت کوتاه شدن زمان حمل و نقل، کاهش نیاز به تانکر و توانایی انجام سریع‌تر سورتی‌ها را به آنها می‌دهد.
اما تحلیلگران توافق داشتند که استقرار در منطقه خلیج فارس، با توجه به اینکه این کشورها در طول جنگ، بیشترین ضربه را از حملات متقابل ایران متحمل شده‌اند، مستلزم مذاکرات سنجیده‌تری در مورد کاهش ریسک است. آنها همچنین می‌خواهند از اینکه به عنوان شرکت‌کننده مستقیم در کارزار ایالات متحده علیه ایران دیده شوند، اجتناب کنند. تافر گفت، بنابراین، فیرفورد یک راه حل «مفید» بین این دو گزینه ارائه داده است.اما داوسون معتقدست با توجه به اینکه فیرفورد دیگر یک گزینه نیست، دیگو گارسیا انتخاب سرراست‌تری خواهد بود که نه تنها فاصله بیشتری از ایران، بلکه یک محیط عملیاتی امن‌تر را نیز ارائه می‌دهد. او گفت، این پایگاه زیرساخت‌هایی دارد که برای پشتیبانی از عملیات هوایی گسترده ایالات متحده طراحی شده‌اند.
توانایی‌های ایالات متحده در جنگ پیش رو
در حال حاضر، به نظر می‌رسد که خروج، ظرفیت بمباران ایالات متحده علیه ایران را به جای از بین بردن، کاهش می‌دهد. به گفته برگس، با این حال، تأثیر عملی بر گزینه‌های نظامی ایالات متحده تا حد زیادی به این بستگی دارد که آیا دولت آمریکا اکنون نیازی به چنین حملاتی می‌بیند یا اینکه آیا تهدید ناشی از هواپیماهای مشابه مستقر در دیگو گارسیا فعلاً کافی است یا خیر.
بمب‌افکن «بی-۱بی لنسر» در پایگاه هوایی «آر.ای.اف فیرفورد»، ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶/ عکس از خبرگزاری رویترز
به گفته داوسون، ورود مورد انتظار گروه ضربت ناو هواپیمابر تئودور روزولت و نیروی اعزامی دریایی جزیره ماکین به خاورمیانه تا ماه نوامبر، قدرت هوایی قابل توجهی را در ناوهای هواپیمابر ایالات متحده در منطقه افزایش خواهد داد. او گفت: «هواپیما در برابر هواپیما، جنگنده‌های ناو هواپیمابر نمی‌توانند جایگزین بار عظیم بمب‌افکن‌های B-1 شوند، اما تعداد بسیار بیشتری از آنها وجود دارد که به فرماندهان گزینه‌های بیشتری برای حملات کوتاه‌برد می‌دهد».
به گفته داوسون آنچه این موضوع را برجسته می‌کند، اهمیت - و آسیب‌پذیری - اتحادها و پایگاه‌های خارج از ایالات متحده است. او گفت واشنگتن مدت‌هاست که به یک شبکه جهانی از تأسیسات نظامی دسترسی داشته است - که برای توانایی آن در اعمال قدرت سریع و در مقیاس بزرگ کلیدی بوده است. اما داوسون هشدار داد که اگر این پایگاه‌ها با حملات یا محدودیت‌های سیاسی مواجه شوند - پیامدهای آن فراتر از جنگ ایران خواهد بود. آنها بر «نحوه ساختاردهی نیروهای نظامی ایالات متحده، توزیع دارایی‌های خود، ایجاد قدرت رزمی و حفظ عملیات در خارج از کشور" تأثیر خواهند گذاشت.
