اکوایران: نشست سهجانبه دونالد ترامپ، شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین، خیلی زود با کنفرانس یالتا در سال ۱۹۴۵ مقایسه شد؛ نشستی که در آن روزولت، چرچیل و استالین درباره نظم جهان پس از جنگ جهانی دوم مذاکره کردند. انتشار تصاویر دو نشست در کنار یکدیگر، این پرسش را مطرح کرده است که آیا جهان بار دیگر شاهد توافق سه قدرت بزرگ برای تقسیم حوزههای نفوذ است؟
با این حال، مقایسه شنژن و یالتا تفاوتهای مهمی را نادیده میگیرد. رهبران حاضر در یالتا نمایندگان قدرتهایی بودند که جنگ جهانی دوم را به پیروزی رسانده بودند؛ اما ترامپ، پوتین و شی نه در چنین موقعیتی قرار دارند و نه از وزن اقتصادی و نظامی یکسانی برخوردارند.
تفاوت قدرت اقتصادی سه کشور امروز چشمگیر است. براساس برآورد صندوق بینالمللی پول، تولید ناخالص داخلی آمریکا در سال ۲۰۲۶ حدود ۳۲ تریلیون دلار، چین حدود ۲۱ تریلیون دلار و روسیه تنها ۲.۷ تریلیون دلار است. در عرصه نظامی نیز فاصله هزینههای دفاعی روسیه با آمریکا و چین قابلتوجه است.
غیبت اروپا در این نشست نیز معنادار است. قارهای که با جنگ اوکراین و تنشهای امنیتی، مستقیماً درگیر تحولات سیاست جهانی است، در این گفتوگوها حضور نداشت. در مقابل، حضور پوتین در کنار رهبران آمریکا و چین، پس از سالها انزوای نسبی بینالمللی، برای مسکو دستاوردی نمادین محسوب میشود.
از سوی دیگر، چین امروز برخلاف سال ۱۹۴۵، نه موضوع معامله قدرتها، بلکه یکی از اصلیترین بازیگران شکلدهنده نظم جهانی است.
محتوای بیانیه پایانی نشست نیز نشان میدهد که نباید در اهمیت آن اغراق کرد. بیانیهای چهاربندی که به موضوعاتی چون ایران و اوکراین نپرداخت و تعهد مشخصی برای محدودیت تسلیحات هستهای ارائه نکرد.
بنابراین، نشست شنژن را میتوان نشانهای از آرایش تازه قدرتها دانست، اما نه لزوماً یالتای قرن بیستویکم؛ سه رهبر قدرتمند جهان هنوز نمیتوانند بهتنهایی درباره آینده آن تصمیم بگیرند.