به گزارش اکوایران، روزنامه فایننشیال تایمز مدعی شده بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، قصد داشته اوایل ماه میلادی جاری حملاتی را علیه ایران انجام دهد، اما دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، با از سرگیری درگیری‌ها پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا مخالفت کرده است.
سه فرد مطلع به این روزنامه گفته‌اند که ارتش اسرائیل آماده بود تا در آخر هفته منتهی به ۱۰ اکتبر، تأسیسات هسته‌ای ایران، و همچنین زیرساخت‌های غیرنظامی از جمله تأسیسات انرژی را هدف قرار دهد. با این حال، به گفته این منابع، ترامپ تصمیم گرفت از آغاز مجدد درگیری‌ها پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۳ نوامبر جلوگیری کند. به گفته این منابع، شدت این حملات می‌توانست بیشتر از حملاتی باشد که پیش‌تر در ماه فوریه توسط ایالات متحده و اسرائیل انجام شده بود.
در این گزارش آمده که مشخص نیست آیا آمریکا نیز در این حملات مشارکت می‌کرد یا خیر. با این حال، یک منبع به این روزنامه گفته که از سرگیری درگیری‌ها در هفته‌های پیش رو «سناریویی دور از ذهن» نیست. به گفته یک منبع آگاه، اسرائیل فهرست جدیدی از اهداف تهیه کرده که شامل زیرساخت‌های غیرنظامی می‌شود که پیش از این هدف قرار نگرفته بودند. به گفته یک منبع دیگر، حملات برنامه‌ریزی‌شده توسط ارتش اسرائیل در اوایل ماه جاری ممکن است بخشی از یک تاکتیک مذاکراتی بوده باشد؛ او خاطرنشان می‌کند که تصمیم نهایی برای از سرگیری درگیری‌ها در اختیار ترامپ بوده است.
اکوایران: تشدید حملات و گسترش دامنه حملات ایران لزوماً نشان دهنده تغییر در استراتژی تهران نیست، بلکه یک تغییر تاکتیکی به سمت یک موضع تهاجمی‌تر و سرسختانه‌تر است.
این گزارش دو روز پس از آن منتشر می‌شود که گفته می‌شود پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در سفری محرمانه به اسرائیل رفته و با نتانیاهو درباره «تهدیدهای موجود در منطقه» گفتگو کرده است.
این نخستین بار در هفته‌های اخیر نیست که گزارش‌هایی مبنی بر تلاش نتانیاهو برای انجام حملات منتشر می‌شود. در ۹ اکتبر، ترامپ اعلام کرد که واشنگتن پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای به ایران حمله نخواهد کرد. این اظهارات چند روز پس از آن بیان شد که گزارش‌هایی منتشر شده بود مبنی بر اینکه سپهبد ایال ضمیر، معاون رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، به همتایان آمریکایی خود گفته است چنین حمله‌ای می‌تواند منجر به تعویق انتخابات اسرائیل شود که قرار است هفته آینده برگزار گردد. طبق گزارش‌ها، ارزیابی اسرائیل این است که ایران در پاسخ به حمله آمریکا، با شلیک گسترده موشک به سمت اسرائیل واکنش نشان خواهد داد. شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل هم هفته گذشته گزارش داد که نتانیاهو از ترامپ خواسته بود تا پیش از انتخابات اسرائیل در ۲۷ اکتبر و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۳ نوامبر، درگیری‌ها علیه ایران را از سر بگیرد.
آخرین تلاش برای احیای دیپلماسی
این در شرایطی است که فرمانده ارتش پاکستان در تلاشی که ظاهراً آخرین کوشش برای احیای دیپلماسی میان ایران و ایالات متحده به شمار می‌رود، روز سه شنبه به تهران سفر کرد. فیلد مارشال عاصم منیر یک روز پس از نخستین سفر سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه — که از زمان آغاز جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران در اواخر فوریه انجام شد — وارد تهران گردید.
به نوشته امواج مدیا، در حالی که توجه‌ها بر ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران متمرکز است، مقامات ارشد تأکید دارند که این مواد شکافت‌پذیر از کشور خارج نخواهند شد. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که یک منبع سیاسی ارشد در تهران به امواج‌مدیا، گفته که عاصم منیر «هیچ چیز جدیدی» با خود به تهران نیاورده بود.
دیدار عاصم منیر با محسن رضایی در تهران، 28 مهر 1405/ عکس از خبرگزاری ایسنا
محمد باقر قالیباف، که هدایت تیم مذاکره‌کننده ایران را بر عهده دارد، به مهمان خود گفت که تهران «حرف جدیدی» برای گفتن ندارد و واشنگتن تنها در صورتی می‌تواند اعتماد ایران را جلب کند که «هفت شرطی» را که در حاشیه مجمع عمومی اخیر سازمان ملل مطرح شده بود، اجرا نماید. دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، محسن رضایی، به طور صریح‌تری پس از دیدار با منیر در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «حتی یک گرم اورانیوم غنی‌شده از ایران خارج نخواهد شد» و «تا زمانی که ایالات متحده گام‌هایی برای اعتمادسازی برندارد، مذاکره‌ای در کار نخواهد بود».
در خصوص آنچه این ژنرال پاکستانی با خود آورده است، شایعات گوناگونی بر سر زبان‌ها افتاده است. العربی الجدید، به نقل از منابعی ناشناس مدعی شد که عاصم منیر پیشنهادی ارائه کرده که بر اساس آن، ایران در ازای اجازه بازدید محرمانه و اعلام‌نشده بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از تأسیسات هسته‌ای‌اش، می‌تواند سود حاصل از ۶ میلیارد دلار دارایی‌های بلوکه‌شده خود در بانک‌های قطر را دریافت کند.
برخی رسانه‌های ایرانی پا را فراتر گذاشته‌اند؛ تابناک مدعی شد که «فرمول جدید» عاصم منیر مستلزم آن است که تهران در مورد ذخایر اورانیوم خود امتیازاتی بدهد. یک منبع سیاسی ارشد ایرانی، گمانه‌زنی‌ها مبنی بر آزادسازی ۶ میلیارد دلار از دارایی‌های ایران در ازای تحویل ذخایر اورانیوم، یا پیشنهاد پرداخت سودِ وجوه بلوکه‌شده در قبال اجازه بازرسی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از تأسیسات هسته‌ای را رد کرد.
شکستی برای اسلام‌آباد و مسکو؟
تحلیلگران در تهران، این دو سفر را به منزله شکستی برای اسلام‌آباد و مسکو ارزیابی کرده‌اند. علی قلهکی، از تحلیلگران جریان اصول‌گرا، نوشت که سفر لاوروف «هیچ نتیجه مشخصی» برای مذاکرات به همراه نداشته و در ادامه افزود هر دو مقامِ بازدیدکننده «دست‌خالی» ایران را ترک کردند و احتمال داد که ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصدیِ ایران، «ممکن است در داخل کشور مورد استفاده قرار گیرد».
مصطفی نجفی، تحلیلگر نزدیک به حاکمیت هم اظهار داشت که نهادهای تصمیم‌گیرنده در ایران در جریان سفر منیر و لاوروف، «موضعی واحد» اتخاذ کردند. او مدعی شد که واشنگتن تنها در ازای لغو محاصره دریایی و آزادسازی بخشی از دارایی‌ها، به دنبال گرفتن امتیازات هسته‌ای از ایران است. احسان تقدیسی هم مدعی شد که منیر درخواست کرده بود اورانیوم به خارج از کشور منتقل شود، اما تهران این درخواست را قاطعانه رد کرد.
دیدار سرگی لاوروف و عباس عراقچی در تهران، 19 اکتبر 2026/ عکس از خبرگزاری فرانسه
این رفت‌وآمدهای دیپلماتیک همچنین موجب بروز ابهاماتی پیرامون نقش قطر شده است. برخی رسانه‌های ایرانی گزارش دادند که هم‌زمان با خروج منیر از تهران، هواپیمایی حامل یک هیئت قطری در پایتخت ایران به زمین نشسته است. با این حال، خبرگزاری تسنیم ورود هرگونه هیئتی از دوحه را تکذیب کرد.
تکاپوی دیپلماتیکِ فشرده‌ی اخیر، یادآور هفته‌های پیش از آغاز جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران است. در ماه فوریه، سید بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، میانجیگری گفتگوهایی را میان عراقچی و استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا در خاورمیانه، در مسقط و ژنو بر عهده داشت؛ اما در پایان همان ماه، اسرائیل و آمریکا جنگ خود را آغاز کردند. از آن زمان تاکنون، ایران از سرگیری هرگونه مذاکره را منوط به «هفت شرط» کرده است؛ شروطی که به گفته‌ی رضایی در ماه سپتامبر، از طریق پاکستان و قطر به دولت ترامپ منتقل شده‌اند.
فشارهای مرزی
هم‌زمان، فشارها بر ایران در مرزهای شرقی نیز افزایش یافته است. هفته گذشته، پاکستان تجارت از طریق دو گذرگاه رسمی مرزی را به حالت تعلیق درآورد. در همین حال، یک منبع در دولت عراق به شبکه الجزیره گفت که علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، دستور بسته شدن گذرگاه مرزی الشیب(چذابه) با ایران را بدون آنکه به دلایل آن اشاره‌ای کند، صادر کرده است. گذرگاه الشیب از روز چهارشنبه و تا اطلاع ثانوی، هم به روی افراد و هم به روی کالاها بسته خواهد بود. قرار است چندین گذرگاه مرزی دیگر با ایران نیز طی روزهای آینده به‌تدریج بسته شوند.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، اظهار داشت که واشنگتن در حال همکاری با پاکستان و ترکیه است تا «تمام مسیرهای زمینی» منتهی به ایران را مسدود کند. طبق گزارش‌ها، منیر (مقام پاکستانی) به میزبانان خود گفته که مسائل مرزی «موقت و فنی» هستند.
دیوارنگاره ضداسرائیلی در تهران، 12 اکتبر 2026/ عکس از خبرگزاری رویترز
در همین حال، نیروهای نظامی ایران در وضعیت آماده‌باش کامل قرار دارند و مقامات به‌صراحت هشدار می‌دهند که ممکن است دور جدیدی از درگیری‌ها قریب‌الوقوع باشد. سرلشکر علی عبداللهی، معاون ستاد کل نیروهای مسلح، در ۲۰ اکتبر هشدار داد که اگر جنگ جدیدی علیه ایران آغاز شود، «آتش آن همه را فرا خواهد گرفت». چند روز پیش از آن، رضایی هشدار داده بود که نیروهای مسلح طرحی را آماده کرده‌اند که «ویرانگرتر» از جنگ با اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ و رویارویی‌های امسال است.
با توجه به اینکه تهران به‌طور علنی هرگونه انتقال اورانیوم غنی‌شده خود را رد کرده است، سفر منیر (فرمانده ارتش پاکستان) ممکن است یکی از آخرین فرصت‌های دیپلماتیک پیش از آغاز کارزار جدید اسرائیل و ایالات متحده باشد. حملات مجدد، توانایی ایران را برای تداوم یک واکنش گسترده و مستمر به بوته آزمایش خواهد گذاشت. اگر چنین به نظر برسد که تهران قادر به انجام چنین واکنشی نیست، دولت ترامپ ممکن است به این نتیجه برسد که می‌تواند پیامدهای حملات به زیرساخت‌های انرژی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را تاب بیاورد. سفر احتمالی پزشکیان به مسکو برای شرکت در اجلاس «مجمع کشورهای صادرکننده گاز» در تاریخ ۲۷ اکتبر، می‌تواند فرصت دیگری برای میانجیگری در اختیار روسیه قرار دهد. با وجود گزارش‌های متناقض درباره سفر احتمالی یک هیئت از دوحه به تهران، کانال ارتباطی قطر با واشنگتن همچنان باز است. با این حال، تمام شواهد نشان می‌دهد که قطر در حال تکرار همان نقشی است که عمان پیش‌تر در سال جاری ایفا کرده بود.
میانجیگری توافق یا ابلاغ مواضع نهایی، هشدارها و خطوط قرمز
در همین رابطه، حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر مسائل ایران در گروه بین‌المللی بحران، نوشت: طی دو روز گذشته، فعالیت‌های دیپلماتیک پیرامون ایران افزایش چشمگیری داشته و چندین مقام عالی‌رتبه به تهران سفر کرده‌اند. با این حال، علی‌رغم فشردگی این رایزنی‌ها، نشانه‌های اندکی از دستیابی به یک گشایش دیپلماتیک دیده می‌شود. در واقع، به نظر می‌رسد احتمال بروز مجدد رویارویی نظامی، بیشتر از چشم‌انداز رسیدن به توافق است.
هم‌زمان با سفرهای لاوروف و منیر، گزارش‌هایی از انجام دو سفر رفت‌وبرگشت توسط هواپیمای متعلق به مقامات اماراتی به تهران طی دو روز منتشر شده است. اکنون برخی منابع ایرانی خبر می‌دهند که یک هیئت قطری نیز دیداری کوتاه از تهران داشته؛ سفری که تقریباً هم‌زمان با خروج عاصم منیر از ایران صورت گرفته است.
دیوارنگاره ضدآمریکایی در تهران، 16 اکتبر 2026/ عکس از گتی ایمیجز
بنابراین، دامنه فعالیت‌های دیپلماتیک بسیار گسترده است و شامل روسیه، پاکستان، قطر و احتمالاً امارات متحده عربی می‌شود. همچنین گزارش‌هایی درباره طرح‌های جدید پیرامون مسئله هسته‌ای، دارایی‌های بلوکه‌شده ایران و ترتیبات امنیتی در تنگه هرمز به گوش می‌رسد. با این حال، واکنش‌های ایران تا این لحظه نشان می‌دهد که اختلافات بنیادین همچنان پابرجاست.اظهارات قالیباف و رضایی از آن جهت حائز اهمیت است که از سوی چهره‌هایی مطرح شده که در کانون تصمیم‌گیری‌های امنیتی ایران قرار دارند. این مواضع نشان می‌دهد که تهران هنوز پیشنهادی که به اندازه کافی قابل‌توجه باشد تا تغییر موضع ایران را توجیه کند، دریافت نکرده است.
از دیدگاه ایران، رفع محاصره و آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده، در ازای امتیازات بزرگ هسته‌ای کافی نیست. در مقابل، به نظر می‌رسد واشنگتن نیز تمایلی ندارد بدون دریافت امتیازات ملموس از سوی ایران، کاهش گسترده‌تری در تحریم‌ها اعمال کند. علاوه بر این، بُعد نظامی ماجرا نیز مطرح است. گزارش‌ها از تشدید آمادگی‌های ایالات متحده و اسرائیل، از جمله سفر اخیر و اعلام نشده پیت هگزت به اسرائیل، نشان می‌دهد که دیپلماسی در کنار آماده‌سازی برای دور دیگری از جنگ احتمالی در حال انجام است.
با توجه به این پیشینه، آخرین دیدارها ممکن است به همان اندازه که برای تسهیل توافق در نظر گرفته شده، برای ابلاغ مواضع نهایی، هشدارها و خطوط قرمز باشد. بازیگران منطقه‌ای دلایل محکمی برای جلوگیری از جنگ دیگری دارند، در حالی که روسیه علاقه‌ای به حفظ جایگاه دیپلماتیک خود دارد. اما میانجیگری نمی‌تواند این مناقشه را حل کند مگر اینکه یک یا هر دو طرف مایل به تجدیدنظر در خواسته‌های خود باشند. تاکنون شواهد کمی در این مورد وجود دارد. به نظر می‌رسد هم تهران و هم واشنگتن هنوز معتقدند که فشار بیشتر می‌تواند موقعیت چانه‌زنی آنها را بهبود بخشد. این امر، با وجود فعالیت‌های دیپلماتیک رو به رشد، تشدید دوباره تنش را به نتیجه‌ای محتمل‌تر از توافق از طریق مذاکره تبدیل می‌کند.
وعده بی‌بی و سفر غیرمنتظره هگست
در همین حال، بن کاسپیت، گزارش‌گر المانیتنور نوشت: بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، روز دوشنبه این موضوع را که در ازای حمایت انتخابتی دونالد ترامپ در روز یکشنبه، به او وعده‌ای داده باشد، را تکذیب کرد. با این حال، منابع دیپلماتیک به کاسپیت گفته‌اند که این اقدام می‌تواند به نفع هر دوی آنها باشد و فارغ از اینکه توافقی صورت گرفته یا نه، نتانیاهو اکنون ممکن است مدیونِ یک لطف سیاسی به ترامپ باشد.
اگرچه هیچ مدرکی دال بر وجود توافقی میان ترامپ و نتانیاهو به دست نیامده، اما نخست‌وزیر اسرائیل امتیازات جذابی در اختیار دارد که می‌تواند ارائه دهد و در ازای این حمایت، نتانیاهو ممکن است متعهد شده باشد که پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۳ نوامبر، از حمله به ایران خودداری کند، با اینکه شواهدی از چنین توافقی در دست نیست، اما ناظران به فشارهایی اشاره می‌کنند که نتانیاهو در هفته‌های اخیر بر ترامپ وارد کرده تا پیش از انتخابات اسرائیل، حمله‌ای علیه ایران انجام دهد.
دیدار پیت هگست و بنیامین نتانیاهو در واشنگتن، 5 می 2025/ عکس از گتی ایمیجز
سفر اعلام‌نشده‌ی پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، به اسرائیل در روز دوشنبه — که شامل دیداری با نتانیاهو در یکی از پایگاه‌های نیروی هوایی اسرائیل بود — به این گمانه‌زنی‌ها دامن زد. نه هگست و نه نتانیاهو این دیدار را که نخستین بار توسط کانال ۱۲ اسرائیل گزارش شد، تأیید نکردند. یک منبع اسرائیلی ناشناس روز سه‌شنبه وای‌نت گفت که هگست آمده بود تا اطمینان حاصل کند نتانیاهو در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، دست به اقدام غافلگیرکننده‌ای نمی‌زند. منابع نزدیک به نتانیاهو گفتند که این حمایت از طریق رایزنی‌هایی میان ران درمر، وزیر سابق امور اطلاعاتی و رابط مورد اعتماد نتانیاهو با کاخ سفید، مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه و یکی از سرسخت‌ترین حامیان اسرائیل در دولت ترامپ، هماهنگ شده است.
به گفته یکی از نزدیکان نتانیاهو: «ما از همان روز جمعه (یک روز پس از مصاحبه ترامپ با شبکه نیوزمکس) می‌دانستیم که کار تمام شده است. به گمانم وقتی ترامپ در پاسخ به پرسش مطرح‌شده در مصاحبه می‌گوید "آنها می‌خواهند که من درگیر شوم"، خودش هم می‌داند که به‌زودی واقعاً درگیر خواهد شد».
تاجری که چیز رایگان نمی‌دهد!
با این حال، یک منبع دیپلماتیک ارشد اسرائیلی، تغییر ناگهانی موضع ترامپ را کم‌اهمیت جلوه داد و به المانیتور گفت که این موضوع «نباید کسی را غافلگیر کند.» او افزود: «همان‌طور که می‌دانیم، ترامپ پایبند به هیچ‌گونه قواعد یا توازنی نیست. بنابراین، اینکه او روز پنجشنبه از نتانیاهو حمایت نکرد اما روز یکشنبه حمایت خود را ابراز داشت، امری تقریباً عادی است». با این حال، این منبع خاطرنشان کرد که ترامپ پیش از اعلام حمایتش، تردید داشته است. این منبع افزود از آنجا که ترامپ یک تاجر است و هیچ‌چیز را رایگان نمی‌دهد، انتظار دارد در ازای این حمایت، چیزی دریافت کند. «باید نوعی مابازای اسرائیلی در کار باشد. ما صبورانه منتظر می‌مانیم تا مشخص شود آن مابازا چیست».
دونالد ترامپ قبل از سخنرانی‌اش در کنست با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، دست می‌دهد، قدس، ۱۳ اکتبر ۲۰۲۵/ عکس از خبرگزاری فرانسه
در مجموع، چه پای یک معامله متقابل (بده‌بستان) در میان باشد و چه نباشد، به نظر می‌رسد این حمایت در مقطعی حساس از تقویم سیاسی هر دو رهبر، به نفع آنها تمام می‌شود. به گفته یک مقام سیاسی اسرائیلی: «نتانیاهو اکنون در کنار ترامپ کاملاً احساس راحتی می‌کند. او هیچ‌یک از دستوراتی را که از کاخ سفید دریافت می‌کند، زیر سؤال نمی‌برد.» به گفته این مقام، نتانیاهو پذیرفته است که با وجود وعده صریح تشکیل کشور مستقل فلسطینی، روند بازسازی غزه را پیش ببرد؛ همچنین او بدون تأیید ترامپ، دست به حمله علیه ایران نخواهد زد. این مقام افزود که ترامپ نیز تمایلی به سروکله زدن با یک رهبر جدید اسرائیلی، همچون «گادی آیزنکوت» (چهره پیشتاز جناح مخالف)، ندارد.
یکی از نزدیکان نخست‌وزیر گفت: «هیچ شکی نبود که ترامپ از نتانیاهو حمایت خواهد کرد. به هیچ نظریه دیگری باور نداشته باشید. این دو نفر دوشادوش هم علیه ایران جنگیده‌اند. آنها در همه چیز شریک یکدیگرند؛ حتی اگر ترامپ واقعاً شیفته نتانیاهو نباشد و گاهی از دست او عصبانی شود. مسئله این نبود که آیا ترامپ از او حمایت می‌کند یا خیر، بلکه بحث بر سر این بود که این حمایت چه زمانی صورت خواهد گرفت».
