به گزارش اکوایران، در حالی که جنگ اوکراین سومین سال خود را پشت سر میگذارد و حملات سنگین روسیه همزمان با تلاشهای دیپلماتیک ادامه دارد، نخستین گفتوگوهای سهجانبه میان آمریکا، روسیه و اوکراین در ابوظبی بارقهای محتاطانه از امید برای پایان درگیری ایجاد کرده است. هرچند این مذاکرات هنوز به توافقی مشخص منجر نشده، اما توصیف آن بهعنوان سازنده از سوی کییف و واشنگتن، در کنار برنامهریزی برای ادامه گفتوگوها نشان میدهد مسیر دیپلماسی هرچند دشوار و پرابهام همچنان باز است؛ مسیری که مسئله سرزمین و آینده دونباس همچنان بزرگترین مانع آن باقی مانده است.
مذاکرات صلح؛ این بار در ابوظبی
به نوشته سیانان، ولودیمیر زلنسکی رئیسجمهور اوکراین، روز یکشنبه از پیشرفتهایی که میان مذاکرهکنندگان روسیه، اوکراین و ایالات متحده در ابوظبی حاصل شده است سخن گفت؛ هرچند مسیر دستیابی به صلح همچنان نامشخص باقی مانده است. زلنسکی در شبکههای اجتماعی نوشت: «موضوعات زیادی مورد بحث قرار گرفت و مهم این است که گفتوگوها سازنده بود.» او افزود: «تمرکز اصلی مذاکرات بر چارچوبهای احتمالی برای پایان دادن به جنگ بود.» گفتوگوهای سهجانبهای که روزهای جمعه و شنبه برگزار شد، نخستین بار از زمان حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ بود که مقامهایی از هر سه کشور پشت یک میز نشستند. یکی از مقامات آمریکایی گفت این دیدار پس از ماهها دیپلماسی بیسر و صدا، گامی مهم رو به جلو محسوب میشود و تأکید کرد که اگرچه دستیابی به توافق نهایی تضمینشده نیست، اما بدون گفتوگوهای حضوری چنین پیشرفتی ممکن نبود.
اکونومیست در تازهترین سرمقاله خود معتقد است که با وجود عقبنشینی تاکتیکی ترامپ نسبت به گرینلند، ریسکهای بزرگ همچنان باقی ماندهاند؛ به تعبیری، گرینلند تنها نوک کوه یخ است.
این تلاش دیپلماتیک در حالی صورت گرفت که روسیه بزرگترین حمله هوایی شبانه خود علیه اوکراین در سال جاری را انجام داد. اگرچه این نشست دو روزه به یک پیشرفت تعیینکننده منجر نشد، اما طرفها نسبت به دستیابی به توافقی در آینده ابراز امیدواری کردند. زلنسکی گفت: «در صورتی که آمادگی برای حرکت رو به جلو وجود داشته باشد نشستهای بیشتری برگزار خواهد شد.» استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ نیز این مذاکرات را بسیار سازنده توصیف کرد و گفت: «برنامههایی برای ادامه گفتوگوها در هفته آینده در ابوظبی تنظیم شده است.» او افزود: «رئیسجمهور ترامپ و تمام تیم او متعهد به پایان دادن به این جنگ هستند». به گفته مقامات آمریکایی، دور بعدی گفتوگوها از اول فوریه در ابوظبی آغاز خواهد شد. زلنسکی روز یکشنبه اعلام کرد سندی که شامل تضمینهای امنیتی مورد نظر اوکراین است، صددرصد آماده شده است. او گفت کییف اکنون امیدوار است زمان و مکان امضای این توافق مشخص شود.
مسئله سرزمین؛ همچنان گره اصلی
با وجود پیشرفتهایی که از سوی آمریکا و اوکراین مطرح شده، مسئله اختلافبرانگیز سرزمین همچنان نقطه اصلی مناقشه باقی مانده و راهحل روشنی برای آن به دست نیامده است. کنترل منطقه شرقی اوکراین موسوم به دونباس، شامل مناطق زغالسنگخیز دونتسک و لوهانسک، یکی از مطالبات اصلی روسیه به شمار میرود. پس از پایان مذاکرات، سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، به خبرگزاری دولتی تاس گفت مسکو خواهان تدوین طرحی است که «کاملاً با تفاهمات بنیادین» بهدستآمده میان ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ در جریان نشست سال گذشته آنها در آلاسکا مطابقت داشته باشد.
در همین حال، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، روز دوشنبه به خبرنگاران گفت مسئله سرزمینها همچنان برای مسکو در مذاکرات صلح اوکراین حیاتی است. او گفت: «این موضوع پنهان نیست. این موضع ثابت ما و موضع رئیسجمهور ماست که مسئله سرزمین، بهعنوان بخشی از فرمول آنکوریج، قطعاً برای طرف روسی اهمیت اساسی دارد.» بر اساس آن توافق، اوکراین میبایست در ازای آتشبس، کنترل باقیمانده مناطق دونتسک و لوهانسک را واگذار کند. پسکوف پیش از مذاکرات ابوظبی گفته بود نیروهای مسلح اوکراین باید «دونباس را ترک کنند و از آنجا عقبنشینی کنند؛ این یک شرط بسیار مهم است.» اوکراین همواره ایده واگذاری سرزمین در ازای صلح را رد کرده است. در فاصله میان دورهای مذاکرات در ابوظبی، روسیه حملات خود علیه اوکراین را ادامه داد و موجی از حملات موشکی و پهپادی را علیه پایتخت، کییف، و دومین شهر بزرگ اوکراین، خارکیف، انجام داد.
در کییف، دستکم یک نفر کشته و چهار نفر دیگر زخمی شدند. ویتالی کلیچکو، شهردار کییف، اعلام کرد که سقوط بقایای موشکها باعث آتشسوزی و آسیب به ساختمانها شده و نزدیک به ۶ هزار مجتمع مسکونی در میانه سرمای شدید زمستان بدون گرمایش ماندهاند. آندری سیبیها، وزیر امور خارجه اوکراین، پوتین را متهم کرد که همزمان با جریان داشتن روند دیپلماتیک در ابوظبی، دستور حملهای وحشیانه را صادر کرده است. زلنسکی در فیسبوک نوشت: «هر حمله روسیه به زیرساختهای انرژی ما نشان میدهد که نباید هیچ تأخیری در ارسال سامانههای پدافند هوایی وجود داشته باشد. نمیتوان چشم خود را بر این حملات بست؛ این حملات باید با پاسخی قاطع مواجه شوند.»
حمله به پالایشگاه ها
اوکراین اعلام کرد که در جریان حملات شبانه تا بامداد دوشنبه، چندین هدف روسیه از جمله یک پالایشگاه نفت در منطقه کراسنودار را هدف قرار داده است؛ ستاد کل ارتش اوکراین گفت این پالایشگاه «در تأمین نیروهای متجاوز نقش داشته است.» وزارت دفاع روسیه اعلام کرد که ۳۴ پهپاد در منطقه کراسنودار رهگیری شدهاند، در حالی که ستاد عملیاتی این منطقه گفت بهدلیل سقوط بقایای پهپادها، در دو «واحد صنعتی» آتشسوزی رخ داده است. زلنسکی روز یکشنبه گفت روسیه از روند صلح برای انجام هر کاری بهمنظور دستیابی به کنترل کامل شرق اوکراین استفاده کرده است؛ هدفی که به گفته او هنوز در میدان نبرد به آن نرسیدهاند. او تأکید کرد که تمامیت ارضی اوکراین باید محترم شمرده شود.
زلنسکی گفت: «ما برای کشورمان میجنگیم برای آنچه متعلق به ماست. ما در خاک کشور دیگری نمیجنگیم. چه پرسشی میتواند در این باره وجود داشته باشد؟» ایالات متحده از اوکراین خواسته است برای دستیابی به صلح، امتیازات سرزمینی بدهد؛ موضوعی که ترامپ آن را معاملهای ضروری برای رسیدن به توافق صلح با روسیه میداند. زلنسکی اذعان کرد که یافتن نقطه اشتراک میان دو «موضع اساساً متفاوت» مستلزم مصالحه است. او افزود: «اینها نخستین گامها برای یافتن همان مصالحه است. اما برای رسیدن به مصالحه، همه طرفها باید آماده مصالحه باشند؛ و اتفاقاً این شامل طرف آمریکایی هم میشود.»