به گزارش اکوایران، با توجه به افزایش تنشها در منطقه خاورمیانه، گمانهزنی در مورد شدت گرفتن تنشها میان ایران و آمریکا افزایش پیدا کرده است. ادبیات ترامپ در چند روز اخیر تندتر شده و در مقابل مقامات ایرانی نیز تهدید کردهاند در صورت هر اقدام نظامی توسط آمریکا پاسخی سخت و محکم خواهند داد.
یا مذاکره یا حمله
به نوشته سیانان، در حالی که مذاکرات هستهای پیشرفتی نداشته، ترامپ به دنبال اقدام جدیدی علیه ایران است. به گفته منابع آگاه، تهدیدات اخیر ترامپ با واکنش خشمگینانه تهران روبرو شد که هشدار داد در صورت هرگونه اقدام نظامی از سوی ایالات متحده، پاسخ فوری و شدیدی خواهد داد. برخی تهدید کردهاند که در صورت وقوع حمله، اسرائیل را هدف قرار میدهد. این تغییر تمرکز سریع دولت آمریکا از اهداف عمومی پیشین خود درباره ایران، تنها چند هفته پس از آن رخ میدهد که ترامپ به طور جدی به فکر اقدام در ایران بود.
اکوایران: اکنون خاورمیانه در وضعیت بی سابقه ای قرار دارد. کارشناسان به این پرسش پاسخ می دهند که آیا میان طرفها توافق صورت میگیرد یا درگیری؟
ترامپ روز چهارشنبه در شبکه اجتماعی Truth Social نوشت که از ایران خواسته تا به پای میز مذاکره بیاید و توافقی عادلانه و منصفانه برای جلوگیری از دستیابی به سلاحهای هستهای به امضاء رساند. او هشدار داد که حمله بعدی ایالات متحده به ایران "بسیار بدتر" از حملهای خواهد بود که تابستان گذشته انجام شد و طی آن، نیروهای نظامی آمریکا سه سایت هستهای ایران را مورد حمله قرار دادند.
به ادعای منابع آگاه سیانان، پس از آنکه مذاکرات اولیه بین واشنگتن و تهران بر سر محدود کردن برنامه هستهای و تولید موشکهای بالستیک به نتیجهای نرسید، ترامپ در حال بررسی اقدام گستردهتر است. این منابع گفتند که ایالات متحده و ایران در اوایل این ماه - از جمله از طریق دیپلماتهای عمانی و بین استیو ویتکاف، نماینده امور خارجه ترامپ، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران - در مورد دیدار احتمالی برای جلوگیری از حمله آمریکا که ترامپ در پاسخ به مرگ معترضان تهدید به آن کرده بود، پیامهایی رد و بدل میکردند. به گفته یک منبع آگاه، بحث کوتاهی در مورد یک دیدار حضوری وجود داشت، اما این دیدار هرگز به نتیجه نرسید. به گفته یک منبع آگاه دیگر، هیچ مذاکره مستقیم جدی بین ایالات متحده و ایران صورت نگرفته، زیرا ترامپ در روزهای اخیر تهدیدهای خود مبنی بر اقدام نظامی را افزایش داده است.
تغییر تمرکز ترامپ
در حال حاضر ترامپ در حال بررسی گزینههای خود است و به گفته منابع آگاه، تصمیم نهایی خود را اتخاذ نکرده است، با این حال، به باور این منابع، گزینههای نظامی او از اوایل ماه جاری افزایش یافته است، چرا که گروه ضربتی ناوهای هواپیمابر وارد منطقه هند و اقیانوسیه شده و در حال نزدیک شدن به ایران است، جایی که میتواند از عملیات احتمالی علیه این کشور پشتیبانی کند و از متحدان منطقهای ایالات متحده در برابر هرگونه انتقامجویی ایرانی محافظت کند.
هنوز مشخص نیست که چرا ترامپ تمرکز خود را دوباره به برنامه هستهای ایران تغییر داده، برنامهای که به گفته او تابستان گذشته توسط حملات ایالات متحده «نابود» شده است. اما به گفته یک منبع آگاه، ایران در تلاش بوده تا سایتهای هستهای خود را حتی در اعماق زمین بازسازی کند و مدتهاست که در برابر فشار ایالات متحده برای توقف غنیسازی اورانیوم مقاومت کرده است.
بزرگترین مانع
به گفته منابع آگاه، در بحبوحه تهدیدهای اقدام نظامی، ایالات متحده همچنین پیششرطهایی را برای دیدار با مقامات ایرانی درخواست کرده است، از جمله پایان دائمی غنیسازی اورانیوم که محور اصلی برنامه هستهای ایران است، محدودیتهای جدید بر برنامه موشکهای بالستیک ایران و توقف هرگونه حمایت از گروههای منطقه.
به گفته این منابع، بزرگترین مانع، درخواست ایالات متحده از ایران برای موافقت با اعمال محدودیت بر برد موشکهای بالستیک خود بوده است - نگرانی شدیدی برای اسرائیل که بخش زیادی از ذخایر رهگیر موشکی خود را صرف سرنگونی موشکهای بالستیک ایران در طول جنگ ۱۲ روزه ژوئن گذشته کرد. ایران از این امر خودداری کرده و به ایالات متحده گفته که فقط در مورد برنامه هستهای خود بحث خواهد کرد. منابع آگاه گفتند که ایالات متحده پاسخی به این واکنش نشان نداده و هر دو طرف را در بنبست قرار داده است. یک مقام آمریکایی روز دوشنبه گفت که دولت همچنان مایل به تعامل با ایران است، مادامی که «آنها از شرایط آگاه باشند».
ترامپ چه چیزی می خواهد؟
ایالات متحده و ایران چندین پیام رد و بدل کردهاند از جمله از طریق دیپلماتهای عمانی و میان استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ، و وزیر امور خارجه ایران، عباس عراقچی، در اوایل این ماه درباره یک دیدار احتمالی به منظور جلوگیری از حمله نظامی ایالات متحده. بحث کوتاهی در مورد برگزاری جلسه حضوری وجود داشت، اما هیچکدام از این تلاشها به نتیجه نرسید. یک منبع به نیویورک تایمز گفت که هیچگونه مذاکرات جدی و مستقیم میان ایالات متحده و ایران انجام نشده ، در حالی که ترامپ تهدیدات خود برای اقدام نظامی در روزهای اخیر را تشدید کرده است. به نوشته آمریکا خواهان سه شرط اساسی است:
1. پایان غنیسازی اورانیوم: این درخواست نظارت را دشوار میسازد، زیرا سایتهای غنیسازی اصلی در نطنز و فردو به شدت آسیب دیدهاند و بعید است که دوباره باز شوند. با این حال، ایران ممکن است بتواند اورانیوم را در سایتهای کوچک و مخفیشده غنیسازی کند.
۲. محدودیت در برد و تعداد موشکهای بالستیکی: این درخواست موجب خواهد شد که ایران نتواند به خاک اسرائیل حمله کند، که مهمترین بازدارنده ایران در برابر حملات احتمالی اسرائیل است.
۳. قطع حمایت از گروههای نیابتی: این خواسته ممکن است برای ایران آسانترین باشد زیرا اقتصاد ایران ضعیف شده و دولت دیگر توان مالی حمایت از متحدان خود را ندارد.
بزرگترین مشکل پیش روی مذاکرات
بزرگترین مشکل بر سر راه این مذاکرات، طبق منابع، درخواست ایالات متحده از ایران برای محدود کردن برد موشکهای بالستیکیاش است که نگرانی عمدهای برای اسرائیل به حساب میآید. ایران در برابر این درخواست ایالات متحده مقاومت کرده و اعلام کرده که تنها آماده است تا در مورد برنامه هستهای خود صحبت کند. ایالات متحده تاکنون پاسخی نداده و این وضعیت باعث بنبست در مذاکرات شده است. یک مقام آمریکایی روز دوشنبه گفت که دولت همچنان آماده است تا با ایران وارد گفتوگو شود به شرط آنکه آنها از شرایط آگاه باشند. "ما برای مذاکرات آماده هستیم. بهگونهای که اگر آنها بخواهند با ما تماس بگیرند و از شرایط آگاه باشند، گفتگو خواهیم کرد".
ولیعهد عربستان اعلام کرده است اجازه حمله احتمالی آمریکا از طریق حریم هوایی کشورش را نخواهد داد. از سوی دیگر، گزارشها حاکی از آن است که چین در حال افزایش حمایت خود از ایران در برابر موساد است.
مقامات آمریکایی همچنین از انتقال سیستمهای دفاع هوایی به منطقه از جمله باتریهای پاتریوت و برنامهریزی برای جابجایی یک یا چند سیستم دفاع موشکی THAAD به منطقه خبر دادهاند. در حالی که ایران نیز اعلام کرده که آماده است تا به هرگونه اقدام تجاوزکارانه علیه خاک، حریم هوایی یا آبهای سرزمینی خود به شدت و فوراً واکنش نشان دهد. علی شمخانی نیز هشدار داد که هرگونه اقدام نظامی را آغاز جنگ تلقی کرده و پاسخ بیسابقهای خواهد داد، بهویژه نام تلآویو را به عنوان هدف ذکر کرد.
همچنین، به نوشته رویترز، عربستان سعودی، قطر، عمان و مصر در مقابل حمله به ایران در واشنگتن لابی کردهاند. ولیعهد سعودی محمد بن سلمان به رئیسجمهور ایران، مسعود پزشکیان، گفته است که ریاض به هیچوجه اجازه نخواهد داد که از حریم هوایی یا سرزمینهای آن برای عملیات نظامی علیه تهران استفاده شود. یکی از منابع عربی در این باره گفته است: "ممکن است ایالات متحده دکمه شلیک را فشار دهد، اما آنها نمیتوانند با پیامدهای آن زندگی کنند. این پیامدها برای ما خواهد بود."
