چهل و پنج سال پیش، چهگوارا و فیدل کاسترو از آرمانهای انقلاب کوبا و رؤیای جامعهای عادلانه و کمونیستی سخن گفت؛ فیدل کاسترو این رؤیا را با شور و حرارت پی گرفت و نسلها را به امید زندگی بهتر برانگیخت. اما امروز، همان آرمانشهر کمونیستی به کابوسی برای مردمش بدل شده است؛ تحریمها و کمبود نفت زندگی روزمره را فلج کرده و قطعیهای طولانی برق، صفهای طولانی سوخت و سقوط اقتصاد نشان میدهد که آرمانهای گذشته به جای رفاه، نابودی زندگی روزمره کوباییها را به همراه آورده است.
پایان 67 ساله میراث کمونیستی!
به نوشته گاردین، روز پنجشنبه ترامپ فرمان اجراییای را امضا کرد که اجازه میدهد تعرفههای اضافی بر هر کشوری که به کوبا نفت بفروشد اعمال شود. کاخ سفید اعلام کرد این اقدام برای حفاظت از شهروندان و منافع آمریکا در برابر حکومتی است که به گفته واشنگتن به گروههای تروریستی پناه میدهد. اگرچه هیچ مدرکی برای این ادعا ارائه نشد، دولت ترامپ اکنون آشکارا نشان داده که بهدنبال سرنگونی رژیم کمونیستی ۶۷ ساله کوباست.
ترامپ اوایل هفته گفته بود: «کوبا خیلی زود در حال فروپاشی است.» روز جمعه، رئیسجمهور مکزیک هشدار داد که این تعرفهها «میتواند یک بحران انسانی گسترده ایجاد کند که مستقیماً بیمارستانها، تأمین غذا و دیگر خدمات اساسی مردم کوبا را تحت تأثیر قرار دهد».
برای کوباییها، اوضاع بهشدت بحرانی است. بر اساس دادههای شرکت تحلیلی «کلپر»، امسال تنها یک محموله نفتی وارد کوبا شده است: ۸۴ هزار و ۹۰۰ بشکه از مکزیک. فایننشال تایمز روز پنجشنبه گزارش داد که با توجه به ذخایر فعلی، اگر تانکر دیگری نرسد، کلپر برآورد میکند کوبا طی سه هفته آینده با اتمام کامل سوخت روبهرو خواهد شد.
پایان گازوئیل؟
میگل دیاس کانل رئیسجمهور کوبا روز جمعه در پستی در شبکههای اجتماعی، ترامپ را به تلاش برای خفهکردن این کشور متهم کرد و نوشت:« با بهانهای دروغین و بیاساس ترامپ قصد دارد با اعمال تعرفه بر کشورهایی که بهطور مستقل با کوبا تجارت نفت دارند، اقتصاد کوبا را خفه کند.»
خورخه پینیون، کارشناس انرژی در دانشگاه تگزاس، گفت گازوئیل نقش کلیدی دارد: اگر کوبا گازوئیلش تمام شود، تأثیر آن فاجعهبار خواهد بود؛ چون گازوئیل حملونقل مسافری و تجاری، راهآهن، کشاورزی، صنعت، توزیع آب و نیشکر را تأمین میکند. این سوخت همچنین نیروگاههایی را تغذیه میکند که وضعیتشان آنقدر وخیم است که بسیاری از مناطق جزیره هر روز با قطعی برق بیش از ۱۲ ساعت مواجهاند.
پایان رویای چه و فیدل!
کمکی هم در راه به نظر نمیرسد. محمولهای که قرار بود از مکزیک برسد لغو شده است تصمیمی که رئیسجمهور مکزیک، کلائودیا شینباوم، آن را «تصمیمی حاکمیتی» خواند؛ هرچند فشار آشکار واشنگتن بر آن سایه انداخته است. از ونزوئلا، متحد سنتی دیگر کوبا، نیز از زمان برکناری خشونتبار رئیسجمهورش نیکلاس مادورو توسط آمریکا در سوم ژانویه، هیچ محمولهای ارسال نشده است. دیگر متحدان مانند روسیه و الجزایر هم همکاری چندانی نداشتهاند؛ طبق دادههای کلپر، آخرین محمولههای آنها به ترتیب در اکتبر و فوریه بوده است. چین با ابراز «نگرانی عمیق و مخالفت» با اقدامات آمریکا وعده حمایت و کمک داده، اما در عمل معمولاً نفت خود را از کوبا میخرد؛ نفتی که دولت کوبا پیشتر آن را در قالب کمک از ونزوئلا دریافت میکرد. یکی از تاجران که سالها با دولت کوبا همکاری داشته میگوید: فهمیدنش علم موشک نیست؛ همه کارتهایشان را خرج کردهاند.
به نوشته فاینشنال تایمز، روز چهارشنبه، در حالی که مردم کوبا خود را برای سختیهای بیشتر آماده میکردند، سفارت آمریکا جشن سالگرد ۲۵۰ سالگی اعلام استقلال ایالات متحده را برگزار کرد. در سخنرانی برای دیپلماتها در حالی که خبرنگاران مستقل کوبایی بنا به گزارشها توسط نیروهای امنیتی از حضور منع شده بودند مایک هَمر، کاردار آمریکا در کوبا، گفت دولت کوبا باید پیام واشنگتن را بشنود. او درباره تحریم ششدههای آمریکا گفت: «کوباییها سالها از محاصره شکایت کردهاند. اما حالا قرار است یک محاصره واقعی شکل بگیرد.» سیانان روز چهارشنبه گزارش داد که هَمر در یک جلسه داخلی به کارکنان گفته است: «اگر هنوز چمدانتان را نبستهاید، ببندید».
سیاست چریکی و میز مذاکره!
با این حال، رژیم کوبا همچنان موضعی سرسختانه دارد. حامیان دولت سهشنبه شب راهپیمایی برگزار کردند و رئیسجمهور کشور، میگل دیاس-کانل، روز چهارشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «سختی این روزها و بیرحمی تهدیدها علیه کوبا ما را متوقف نخواهد کرد». هیچکس دقیقاً نمیداند چه خواهد شد تنها چیزی که روشن است این است که زندگی سختتر خواهد شد. مردی که کنار خودروی لادای زردش در صف ایستاده میگوید: «این یک سراشیبی بیستساله بوده.» وقتی از او میپرسند مقصر کیست، پاسخ میدهد: «من وارد سیاست نمیشوم.»
با این حال، کوبا تأیید کرد با آمریکا «ارتباطاتی» داشته اما میگوید هنوز مذاکرهای صورت نگرفته است «امروز نمیتوانیم بگوییم که گفتوگویی با ایالات متحده داریم، اما این حقیقت دارد که ارتباطاتی بین دو دولت وجود داشته است.» این را کارلوس فرناندز دو کاسیئو، معاون وزیر خارجه کوبا در یک مصاحبه گفته است. به نوشته فرانس 24، ترامپ یکشنبه ادعا کرد که آمریکا با بالاترین مقامات در کوبای کمونیستی در حال گفتگو است و انتظار دارد با رهبران آن به توافق برسد، اما مشخص نکرد این توافق چه شکلی خواهد داشت. دو کاسیئو بار دیگر تأکید کرد که کوبا در مقابل درخواستهای شهروندانش برای جلوگیری از بحران انسانی «برای گفتوگو با آمریکا باز است»، اما فعلاً این ارتباطها رسمی و جزو یک مذاکره گسترده نیستند. در حالی که ترامپ گفته است «به نظر میرسد ما خیلی نزدیک به توافق هستیم و هماکنون با رهبران کوبا در حال مذاکره هستیم»، مقامات کوبایی میگویند هنوز هیچ بحث رسمی مذاکره یا گفتگو شکل نگرفته است.
