به گزارش اکوایران، با گذشته بیش از دو هفته، جنگ در خلیج فارس به یک رقابت غیرمتقارن تبدیل شده و ایران در برابر حملات آمریکا و اسرائیل، به مسدود کردن جریان نفت از تنگه هرمز اقدام کرده و اقتصاد جهانی را با تبعات آن مواجه شده است.
جنگ نامتقارن و ریسک نبرد با حریف سرسخت
به نوشته والاستریت ژورنال، قرن گذشته نشان داده که حتی بزرگترین و مدرنترین ارتشهای جهان ممکن است در جنگ با حریفان سرسخت دچار مشکل شوند. تهران توانسته با استفاده از سلاحهای بسیار سادهتر در مقایسه با سلاحهایی که آمریکا به کار برده، تنگه هرمز را تحت کنترل داشته باشد و کشتیرانی تجاری و عرضه انرژی این آبراه را تحت فشار قرار دهد. هدف از این اقدام، کشاندن آمریکا به جنگی است که در آن اصطکاک اقتصادی رخ میدهد و باعث ضربه به آمریکا و متحدانش در سراسر جهان میشود.
طبق گزارشها، از ابتدای جنگ تاکنون دستکم 16 کشتی تجاری را هدف قرار گرفته و همین امر قیمتهای نفت را به بالاتر از 100 دلار در هر بشکه رسانده است، چراکه بخش قابل توجهی از نفت و گاز طبیعی قادر به ورود به بازارهای جهانی نیستند. زرادخانه وسیع ایران شامل پهپادها، راکتهای کوتاهبرد، مینهای دریایی و دیگر تسلیحات، حمله به کشتیها در این آبراه باریک را به امری آسان تبدیل کرده است. به همین خاطر، خطوط کشتیرانی و دریانوردان به طور گسترده تصمیم گرفتهاند ریسک عبور از تنگه هرمز را که میتواند با تبعات جانی و خسارات مالی همراه شود، قبول نکنند.
عوامل مهمی که افکار عمومی درباره جنگ را تغییر میدهد
اینکه نیروهای آمریکا میتوانند تجارت بینالمللی را مورد حفاظت قرار دهند و اینکه دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا و تیم او قادر باشند اقدامات دیگری در جهت کاهش ضربه به اقتصاد جهانی انجام دهند، احتمالا به افکار عمومی درباره ریاستجمهوری ترامپ و این جنگ شکل خواهد داد. ترامپ در روز جمعه در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که ایالات متحده به اهداف نظامی در جزیره خارک که ترمینال صادراتی اصلی برای نفت ایران به حساب میآید، حمله کرده است؛ اقدامی که هدف از آن، فشار آوردن برای بازگشایی تنگه هرمز بوده است.
رئیسجمهوری آمریکا همچنین گفت که امیدوار است دیگر کشورها کشتیهای جنگی خود را ارسال کنند تا به همراه ایالات متحده تنگه هرمز بازگشایی شود. ترامپ همچنین در روز جمعه اظهار داشت نیروی دریایی آمریکا به زودی اسکورت نفتکشها در تنگه هرمز را آغاز میکند. آمریکا تاکنون نسبت به اعزام کشتیهای جنگی به تنگه هرمز که در باریکترین نقطه، عرضی معادل 21 مایل دارد، محتاط بوده، به طوریکه افسران نیروی دریایی این کشور هشدار دادهاند پهپادها و موشکهای ضدکشتی ایران میتوانند منطقه را به یک «جعبه مرگ» برای دریانوردان آمریکایی تبدیل کنند.
استفاده از موشکهای ضدکشتی و کشتیهای کوچک در تنگه هرمز
هنوز مشخص نیست که آیا قدرت نیروی هوایی آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز کافی است یا خیر. طبق گزارشها، ایران در حال استفاده از موشکهای ضد کشتی سیار برای افزایش حملات است و بر ناوگانی از کشتیهای کوچک برای حمله به نفتکشها اتکا دارد.
پنتاگون همچنین در حال اعزام تفنگداران بیشتری به منطقه است که در انجام حملات هوایی، یورشهای خاکی و آبی مستقر در دریا و عملیاتهای ویژه تخصص دارند. در همین حال، ایران با وجود اظهارات اخیر ترامپ مبنی بر اینکه حملات به خوبی پیش میرود و ادعای اینکه آمریکا در مسیر پیروزی قرار دارد، عقبنشینی نکرده است.
میان خوشبینی حداکثری و توهم؛ جنگ همچنان به ما علاقه دارد
جیمز استاوریدیس، دریاسالار بازنشسته آمریکا معتقد است: «فقط به این خاطر که یک طرف اعلام میکند جنگ تمام شده است، این حقیقت را که طرف مقابل نیز در زمان پایان جنگ نقش دارد، از میان نمیبرد. شاید آمریکاییها علاقه خود به جنگ را از دست بدهند، اما جنگ همچنان به ما علاقه دارد.»
مایل اُهانلون، متخصص سیاست خارجی و دفاع در موسسه بروکینگز، اعلام داشت: «برای ترامپ جلوگیری از برنامه هستهای، یک هدف مهمتر نسبت به حفظ قیمتهای نفت در سطوح قبلی است. اما اینکه ترامپ و اسرائیل فکر میکردند حملات هوایی به تنهایی کافی است، چیزی بین خوشبینی حداکثری و توهم جای میگیرد.»
تبعات ناخواسته در حال افزایش است. ترامپ برای جبران تأثیر ایران بر جریان سوخت، به آزادسازی ذخایر بینالمللی نفت روی آورد و تحریمهای نفتی روسیه را لغو کرد. این اقدام به ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، کمک میکند تا به تأمین مالی جنگ در اوکراین بپردازد. همچنین کییف در حال تماشای انفجار مهماتی در آسمانهای خاورمیانه است که آنها را از آمریکا درخواست کرده بود و همین مسأله اوکراین را به شکل منفیتری تحت تأثیر قرار میدهد. در چین، رهبران سیاسی و نظامی این فرصت را دارند که شاهد استفاده عمده زرادخانه آمریکا به عنوان اصلیترین رقیب خود باشند و تاکتیکهای واشنگتن را رصد کنند.
توانایی متحد منطقهای ایران یعنی حزبالله لبنان برای شلیک حدود 200 موشک به اسرائیل در این هفته، آن هم کمتر از دو سال پس از آنکه اسرائیل ادعای پیروزی بر این گروه را داشت، نشاندهنده توانایی تهران برای ادامه جنگ با وجود فشار بیامان است.
بازگردان غول به چراغ جادو؛ انتخابات میاندورهای و اهرم تهران
مشاوران ترامپ هماینک به دلیل قیمتهای فزاینده بنزین و کالاهای مصرفی پیش از انتخابات میاندورهای در نوامبر، تحت فشار قرار گرفتهاند. نظرسنجیها حاکی از محتاط بودن رأیهندگان نسبت به یک جنگ طولانیتر است؛ موضوعی که طبق تجربههای اخیر میتواند به فشاری منجر شود که حملات آمریکا را کاهش دهد؛ با این حال، جنگ مانند غول چراغ جادو است و بازگردان این غول به چراغ، کار دشواری محسوب میشود.
همچنین آنچه که بر بازارها و متحدان آمریکا به شکل منفی تأثیر میگذارد، نااطمینانی درباره اهداف ترامپ است. علت حملات سریع او به ایران در سال گذشته میلادی و ونزوئلا در ژانویه مشخص بود، به ویژه اینکه اهداف محقق شد. از سوی دیگر، ترامپ و مقامات دولت او طی دو هفته گذشته دلایل متغیری درباره تازهترین جنگ آمریکا و تعریف موفقیت در این مناقشه ارائه دادهاند. در ایران، ایالات متحده با مشکلات مشابهی روبهروست. خلیج فارس از دهه 1980 به دفعات به نقطهای برای شلیک به نفتکشها تبدیل شده است. همچنین یک نسل قبل نیز، دزدان دریایی سومالی تقریبا ترافیک دریایی در اقیانوس هند را به حالت تعلیق درآورده بودند.
در حالیکه پهپادها نیروهای آمریکایی و متحدان آن را به خطر میاندازند، تهدید ایران نسبت به نفتکشها به عنوان بزرگترین اهرم آن باقی مانده است؛ مسألهای که حتی میتواند باعث شود ترامپ به غیر از قانونی کردن صادرات نفت روسیه، امتیازات دیگری را بدهد. حفاظت از کشتیها در تنگه هرمز نیازمند همکاری با دیگر کشورها است زیرا ایالات متحده فاقد تعداد یا نوع کشتیهای مورد نیاز برای جمعآوری مین و انجام اسکورت نظامی است.
