به گزارش اکوایران، در فاصله کمتر از بیست وچهار ساعت تا فرا رسیدن ضربالاجل رئیسجمهور ایالات متحده، تلاش برای دستیابی به هر گونه توافق احتمالی ادامه دارد.
تهدیدهای خلاف قواعد بینالمللی ترامپ
به نوشته آکسیوس، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، با تصمیمی سرنوشتساز و در زمانی محدود روبهروست: یا اجرای تهدید خود برای حمله به زیرساختهای ایران از ساعت ۸ شب به وقت شرقی آمریکا، یا به عقب انداختن دوباره مهلت تعیینشدهاش برای دادن فرصتی به مذاکرات.
ترامپ تهدید کرده که تا نیمهشب تمام پلها و نیروگاههای ایران را نابود خواهد کرد، در کنار گزینههای دیگری که پیامدهای ویرانگری برای مردم عادی ایران خواهد داشت و میتواند باعث واکنشهای خطرناک در سراسر منطقه شود. میانجیگرانی از پاکستان، مصر و ترکیه در تلاشاند تا با میانجیگری برای یک توافق یا دستکم خریدن زمان، از وقوع چنین سناریویی جلوگیری کنند.
یک مقام ارشد دولت ایالات متحد به آکسیوس گفت: «اگر رئیسجمهور ببیند توافقی در حال شکلگیری است، احتمالاً دست نگه میدارد؛ اما فقط خودش این تصمیم را میگیرد.» یک مقام دفاعی نیز گفت که نسبت به تمدید مهلت در این مرحله «بدبین» است.
نیویورک تایمز نیز در گزارش خود در این باب، دوباره بر این واقعیت تأکید میکند که چنین حملاتی زندگی روزمره میلیونها ایرانی را تحت تأثیر قرار میدهد و بسیاری از کارشناسان حقوقی میگویند هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی طبق حقوق بینالملل جنایت جنگی محسوب میشود.
ترامپ خودش از همه تندتر است
در همین شرایط، یک منبع آمریکایی به آکسیوس گفته که ترامپ شاید تندروترین فرد در میان مقامات ارشد دولتش در قبال ایران باشد. یک مقام دیگر آمریکایی گفت: «رئیسجمهور خونریزترین فرد است، مثل یک سگ هار». این مقام گزارشها را مبنی بر اینکه وزیر دفاع یا وزیر خارجه او را تحریک میکنند، کماهمیت جلوه داد و ادعا کرد: «در مقایسه با رئیسجمهور، آنها مثل کبوتر صلح به نظر میرسند».
ترامپ با پرسیدن این سؤال از مشاوران و نزدیکانش که «نظرتان درباره روز زیرساخت چیست؟» در حال سنجش واکنشها نسبت به طرح حمله به پلها و نیروگاهها بوده است. تیم مذاکرهکننده ترامپ — جی.دی. ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر — معتقدند اگر ممکن باشد، باید اکنون به دنبال توافق رفت.
در همین حال، نخستوزیر اسرائیل، رهبران سعودی و امارات و متحدان سیاسی مانند سناتور لیندسی گراهام از ترامپ میخواهند تا زمانی که ایران امتیازاتی ندهد — که در حال حاضر بعید به نظر میرسد بدهد — با آتشبس موافقت نکند: امتیازاتی مانند بازگشایی تنگه هرمز یا واگذاری کامل اورانیوم با غنای بالا. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، در این رابطه گفت: «فقط رئیسجمهور ترامپ میداند چه خواهد کرد، و تمام جهان فردا شب خواهد فهمید که آیا پلها و نیروگاههای برق نابود خواهند شد یا نه.»
آخرین تلاشهای میانجیگران و پیچیدگیهای کار
رسانه نیویورک تایمز ادعا کرده که پیشنهاد تهران برای توافق شامل تضمینی برای عدم حمله مجدد به ایران، پایان حملات اسرائیل علیه حزبالله در لبنان و لغو همه تحریمها است. در مقابل، ایران محاصره عملی خود بر مسیر حیاتی کشتیرانی در تنگه هرمز را لغو خواهد کرد. همچنین ایران برای هر کشتی مبلغی در حدود ۲ میلیون دلار تعیین میکند که آن را با عمان — که در سوی دیگر تنگه قرار دارد — تقسیم خواهد کرد. طبق این طرح، ایران سهم خود از این درآمد را صرف بازسازی زیرساختهای تخریبشده در حملات آمریکا و اسرائیل خواهد کرد، بهجای آنکه غرامت مستقیم مطالبه کند.
همچنین به گزارش وال استریت ژورنال به نقل از مقامات، دولتهای مصر، ترکیه و پاکستان در حال انتقال پیامهای آمریکا به ایران و بالعکس از طریق کانالهای دیپلماتیک رسمی و همچنین دستگاههای اطلاعاتی خود هستند. یکی از پیچیدگیها این است که میانجیها از این کشورها کانالهای ارتباطی متعددی با ایران دارند. همچنین موج حملات هوایی بسیاری از مقامات ارشد ایرانی و زیرساختهای ارتباطی دولت را از هدف گرفته و این موضوع تعیین اینکه با چه کسانی باید مذاکره شود و چگونه باید با آنها ارتباط برقرار کرد را برای آمریکا دشوار کرده است.
بااینحال، وال استریت ژورنال میگوید که آمریکا و میانجیهای خاورمیانهای معتقدند درک خوبی از نحوه تصمیمگیری در ایران دارند و همین امر تلاشهای آنها برای بازگشایی تنگه و دستیابی به آتشبس را هدایت میکند. وال استریت ژورنال از یک مقام آمریکایی و دیگر مقامات خاورمیانه نقل میکند که تصمیمگیری درباره مذاکرات از طریق شورای عالی امنیت ملی ایران و مقامات نظامی انجام میشود. رؤسای دستگاههای اطلاعاتی مصر و ترکیه، به همراه فرمانده ارتش پاکستان، تلاشهای میانجیگرانه خود را بر مقامات ارشد اطلاعاتی نظامی متمرکز کردهاند.
پاسخهای ایران
به گزارش آکسیوس، ایران روز دوشنبه پاسخی ۱۰ بندی به پیشنهادهای صلح ارائه داد. مطابق این گزارش، یک مقام آمریکایی این پاسخ را «حداکثری» توصیف کرد، اما کاخ سفید آن را یک تاکتیک مذاکرهای دانست و نه رد کامل پیشنهادها. میانجیگران به کاخ سفید گفتند که در حال کار با ایرانیها برای اصلاح و بازنویسی پیشنهادها هستند. آنها همچنین هشدار دادند که روند تصمیمگیری در ایران بسیار کند است و ممکن است نیاز به تمدید مهلت باشد. مشاوران ترامپ به میانجیگران گفتند که او برای بررسی تمدید مهلت، نیاز به نشانههای مثبت از سوی ایران دارد. یکی از آنها گفت: «ما عمیقاً در مذاکرات هستیم، هر چیزی ممکن است رخ دهد».
به گزارش نیویورک تایمز، درحالیکه رسانههای دولتی متن کامل این پیشنهاد را منتشر نکردند، اعلام کردند که این طرح شامل پروتکلی برای عبور ایمن از تنگه هرمز است. همچنین خواستههای ایران برای لغو تحریمها، بازسازی زیرساختهای آسیبدیده و پایان درگیریهای منطقهای را تشریح کرده است.
همچنین اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، روز دوشنبه در یک کنفرانس خبری گفت که پیشنهاد قبلی آمریکا که از طریق میانجیها منتقل شده بود، «بسیار افراطی، غیرمعمول و غیرمنطقی» بوده است.
رسانه وال استریت ژورنال نیز در این رابطه میگوید مذاکرهکنندگان بدبین هستند که ایران پیش از ضربالاجل سهشنبه شب رئیسجمهور ترامپ، خواسته او برای بازگشایی تنگه هرمز را بپذیرد؛ و بدین ترتیب ترامپ دستور هدف قرار دادن پلها و نیروگاههای ایران توسط آمریکا در مرحلهای جدید از تشدید جنگ را صادر کند.
