به گزارش اکوایران، در شرایطی که تهدیدات رئیسجمهور ایالات متحده و آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای پاسخ به این تهدیدات ادعایی تا ساعات پایانی روز سهشنبه نفسها را در منطقه و جهان در سینه حبس کرده بود، دو طرف تصمیم گرفتند با موافقت با آتشبس دوهفتهای شرایط را برای امکان توافق احتمالی بسنجند.
یک روز آشوبناک و مهار تشدید تنش
بر اساس گزارش آکسیوس، درحالیکه ترامپ آشکارا ادعای نابودی کامل ایران میکرد، نشانههایی از تحرک دیپلماتیک در پشت صحنه وجود داشت، اگرچه حتی منابع نزدیک به ترامپ نیز تا زمان اعلام آتشبس نمیدانستند کدام نتیجه را باید انتظار داشته باشند. این رسانه به نقل از یک مقام دفاعی میگوید: «ما اصلاً نمیدانستیم چه اتفاقی قرار است بیفتد. اوضاع وحشتناک بود.» متحدان آمریکا در منطقه خود را برای انتقامجویی ایران در مقیاسی بیسابقه آماده میکردند. آکسیوس ادعا دارد که روایتش از تحولات دیپلماتیک کنونی که فعلاً از تشدید تنش جلوگیری کرده است، بر اساس گفتگو با یازده منبع آگاه از مذاکرات است.
دوشنبه، درحالیکه ترامپ در جشن عید پاک کاخ سفید با جمعیت صحبت میکرد، استیو ویتکوف «بسیار عصبانی» با تلفنها صحبت میکرد. یک منبع آگاه گفت که فرستاده ایالات متحد به میانجیها گفت که پیشنهاد متقابل ۱۰ مادهای که ایالات متحد بهتازگی از ایران دریافت کرده بود، «یک فاجعه، یک فاجعه» بود. این آغاز یک روز «آشوبناک» از اصلاحات [بر روی متن] بود، آنچنانکه میانجیهای پاکستانی پیشنویسهای تازه را بین استیو ویتکوف و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران و نیز وزرای امور خارجه مصر و ترکیه که سعی در کمک به رفع شکافها داشتند، تصویب کردند. تا دوشنبه شب، میانجیها تایید ایالات متحد را برای پیشنهاد بهروز شده برای آتشبس دو هفتهای به دست آوردند. سپس تصمیم گیری بر عهده تهران بود که به گفته منابع، دوشنبه و سهشنبه بهطور فعال در این روند مشارکت داشته است.
به گفته یک منبع منطقهای، عراقچی نقش محوری در مدیریت مذاکرات و ترغیب مقامات به پذیرش توافق داشت. چین نیز به ایران توصیه میکرد که بهدنبال یک راه خروج باشد.اما در نهایت، تمام تصمیمات مهم در روزهای دوشنبه و سهشنبه گرفته شد.
چگونگی عقبنشینی از تصمیم هولناک
تا صبح سهشنبه مشخص بود که پیشرفتهایی حاصل شده است، اما این مانع از آن نشد که ترامپ از تهدید هولناک خود دست بردارد: «امشب یک تمدن کامل از بین خواهد رفت».
برخی از رسانههای آمریکایی گزارش دادند که ایران در واکنش به این اقدام، مذاکرات را قطع کرده است. منابعی که در مذاکرات دخیل بودهاند به اکسیوس گفتهاند که چنین چیزی صحت ندارد و در واقع نوعی شتاب در مذاکرات وجود داشته است. جیدی ونس، معاون رئیس جمهور ایالات متحده، از مجارستان، با تلفنها کار میکرد و عمدتاً با پاکستانیها در ارتباط بود. همزمان، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در طول روز مرتباً با ترامپ و تیمش در تماس بود؛ اگرچه اسرائیلیها به طور فزایندهای نگران بودند که کنترل روند مذاکرات را از دست داده باشند. حدود ظهر سهشنبه به وقت شرق آمریکا، این درک عمومی وجود داشت که طرفین در حال توافق بر سر آتشبس دو هفتهای هستند.
سه ساعت بعد، شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، شرایط را در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد و از هر دو طرف خواست که آن را بپذیرند. ترامپ بیدرنگ شروع به دریافت تماسها و پیامهای متنی از متحدان جنگطلب و افراد مورد اعتمادش کرد که از او میخواستند آن را رد کند. حتی در میان نزدیکان ترامپ نیز سردرگمی در مورد تفکرات او وجود داشت، به طوری که چندین نفر که تنها یک یا دو ساعت قبل با ترامپ صحبت کرده بودند، هنوز معتقد بودند که او پیشنهاد آتشبس را رد خواهد کرد - تا زمانی که آن را پذیرفت.
دیدگاه نتانیاهو
ترامپ کمی پیش از انتشار پاسخ خود، با نتانیاهو صحبت کرد تا تعهد او را برای پایبندی به آتشبس جلب کند. او سپس با فیلد مارشال پاکستانی، عاصم منیر، برای نهایی کردن توافق صحبت کرد. نیروهای آمریکایی ۱۵ دقیقه پس از انتشار پست ترامپ، دستور عقبنشینی دریافت کردند. عراقچی سخنان او را دنبال کرد و اظهار داشت که ایران به آتشبس پایبند خواهد بود و تنگه هرمز را برای کشتیهایی که «با هماهنگی نیروهای مسلح ایران» فعالیت میکنند، باز خواهد کرد.
یک مقام ارشد اسرائیلی ادعا کرده که نتانیاهو تضمینهایی دریافت کرده مبنی بر اینکه ایالات متحد در مذاکرات اصرار خواهد داشت که ایران برنامه هستهای خود را کنار بگذارد، غنیسازی را متوقف کند و موشکهای بالستیک خود را کنار بگذارد. ونس احتمالاً رهبری هیئت آمریکایی را در مذاکرات برنامهریزی شده برای روز جمعه در پاکستان بر عهده خواهد داشت - که میتواند مهمترین مأموریت سیاسی او باشد. هنوز شکافهای بزرگی بین دیدگاههای ایالات متحد و ایران برای یک توافق وجود دارد و احتمال از سرگیری جنگ را بسیار واقعی میکند.
انتظار میرود پیت هگست، وزیر دفاع و کارولین لیویت، سخنگوی مطبوعاتی، هر دو روز چهارشنبه در کنفرانسهای مطبوعاتی به انتقاد از کسانی بپردازند که از وعدههای ترامپ برای نابودی ایران انتقاد کردند. آنها احتمالا ادعا خواهند کرد که تهدیدات ترامپ، دستیابی به یک توافق را ممکن ساخته است. همزمان تهران دقیقاً استدلال مخالفی را ارائه کرده و از خود میپرسد که آیا تهدیدات ترامپ کاملاً تمام شده است یا خیر.
