به گزارش اکوایران، گروهی از شرکتهای چینی آمادهاند از بحران انرژی ناشی از جنگ در خاورمیانه سود بزرگی ببرند و این روند را بر پایه سرمایهگذاریهای پررونق در هوش مصنوعی تقویت کنند.
پیامد جنگ بر جایگزینی الگوی مصرف انرژی
به نوشته نیویورک تایمز، جنگ در خاورمیانه عرضه نفت و گاز را مختل کرده و دولتها در سرتاسر جهان را وادار کرده است با نیاز فوری به شبکههای برق که بتوانند در برابر شوکهای آینده مقاومت کنند، روبهرو شوند؛ اما برای بسیاری از کشورها، تلاش برای ساخت شبکههای مبتنی بر انرژیهای تجدیدپذیر در حال ایجاد وابستگی تازهای به فناوری چین است.
شرکتهای چینی بر تولید کموبیش تمام اجزای یک شبکه مدرن تسلط دارند، از جمله پنلهای خورشیدی، کابلهای ولتاژ بالا، ترانسفورماتورها و باتریهایی که انرژی را برای استفاده بعدی ذخیره میکنند. حتی پیش از جنگ ایران، آنها در حال گسترش فعالیت در خارج از کشور بودند و به کشورها کمک میکردند تا شبکههایی بسازند که بتوانند تقاضای بالای برق ناشی از هوش مصنوعی را تأمین کنند.
چین طی دههها صدها میلیارد دلار در انرژی سبز سرمایهگذاری کرده و آن را به یکی از ارکان اصلی تلاش خود برای استقلال انرژی تبدیل کرده است. همچنین برای اطمینان از بدل گشتنِ شرکتهای داخلی به غولهای صنعتی، از رقابت شرکتهای خارجی در بخشهای بزرگی از بازار داخلی خود از قبیل تولید توربینهای بادی و باتری خودروهای برقی، جلوگیری کرده است.
اکنون جنگ با ایران خطرات وابستگی به نفت و گاز خاورمیانه را آشکار کرده است. کشورها دارند این موضوع را که تقریباً همه مسیرها به سوی انرژی تجدیدپذیر از چین و صادرکنندگان آن میگذرند، درک میکنند. حتی اگر آتشبس میان ایالات متحد و ایران به کاهش اختلالات در تنگه هرمز یاری برساند، باز این شوک توجه دولتها در سرتاسر جهان را جلب کرده است. آنها در مواجهه با کمبود انرژی، در حال تسریع تلاشها برای ارتقای شبکههای برق خود هستند و این امر آنها را به سوی شرکتهای چینی که مشتاق تأمین این نیازها هستند، سوق میدهد.
بازارهایی که جنگ آنها را تقویت میکند
کوری کامبز، معاون مدیر شرکت تحقیقاتی و مشاورهای تریویوم چاینا، میگوید: «این دقیقاً زمان مناسبی برای شوکی مانند جنگ در ایران است تا ناگهان سرمایهگذاری و علاقه به انرژیهای تجدیدپذیر را حتی بیشتر تحریک کند.» او افزود که شرکتهای چینی بهطور فزایندهای ارزانترین و کارآمدترین فناوریهای انرژی تجدیدپذیر و ذخیرهسازی شبکه را تولید میکنند: «در این مقطع، شما نمیتوانید با چین رقابت کنید.»
فیلیپین ماه گذشته اعلام کرد که در حال کار برای راهاندازی ۲۲ نیروگاه تازه انرژی تجدیدپذیر طی چند هفته است تا ثبات شبکه خود را تقویت کند. برزیل که از پیش مقصد مهمی برای سرمایهگذاری چینی در زیرساخت انرژی بود، در اواخر ماه مارس مناقصههایی را برای ساخت نیروگاههای تازه برگزار کرد و قرار است در این ماه نیز برای ذخیرهسازی باتری در مقیاس بزرگ چنین کند. لاریسا واخهولز، شریک شرکت مشاورهای والیا، در این رابطه گفت: «برزیل در این حوزه به فناوری نیاز دارد و چین چیزهای زیادی برای ارائه دارد.» او افزود که جنگ در خاورمیانه «یادآوری بزرگی است که جهان به انرژی حتی بیشتری نیاز خواهد داشت.»
چین شریک تجاری اصلی بیشتر کشورهای جهان و تأمینکننده غالب یا تقریباً انحصاری اقلام حیاتی مانند فلزات خاکی کمیاب و پنلهای خورشیدی است؛ اما دولتها در اروپا و دیگر مناطق نگرانند که این وابستگی میتواند امنیت اقتصادی و ملی آنها را تضعیف کند، بهویژه پس از سال گذشته که چین بخش زیادی از عرضه جهانی برخی عناصر کمیاب را قطع کرد.
فروش تجهیزات حیاتی مرتبط با برق از پیش با سرعت زیادی در حال رشد است. متی ژائو، رئیس تحقیقات نفت، گاز و مواد پایه در منطقه آسیا-اقیانوسیه در بیآفای گلوبال ریسرچ، گفت که ارسال جهانی باتریهای مورد استفاده برای ذخیره برق در شبکه — بخشی که زیر سلطه شرکتهای چینی است — در سه ماه نخست سال تقریباً دو برابر شده است. به گفته او: «پس از پایان جنگ، کشورهای سرتاسر جهان همچنان نیاز خواهند داشت تا شبکههای انرژی خود را بیشتر توسعه دهند.»
تولیدکنندگان باتری و تجهیزات انرژی تجدیدپذیر چینی از پیش در هنگکنگ در حال جذب سرمایه برای تأمین مالی گسترش خارجی خود بودند، زیرا انتظار افزایش تقاضا از سوی سیستمهای پرمصرف هوش مصنوعی را میکشیدند؛ اما جنگ فوریت تازهای به این روند افزوده و فرصتهای تازهای ایجاد کرده است.
چند شرکت مهم چینی
در ماه مه گذشته، شرکت سی.اِی.تی.ال (Contemporary Amperex Technology Ltd.)، بزرگترین تولیدکننده باتری خودروهای برقی در جهان، موجی از عرضههای اولیه را با بزرگترین عرضه عمومی هنگکنگ از سال ۲۰۲۱ آغاز کرد. یک تولیدکننده دیگر باتری یعنی گروه شونگدنگ (Shuangdeng)، در ماه اوت به دنبال آن آمد. از آن زمان تاکنون، شرکتهای دیگری نیز برای انجام همین کار صف کشیدهاند، از جمله سانگرو (Sungrow) که سیستمهای ذخیره انرژی تولید میکند؛ Ningbo Deye، تولیدکننده تجهیزات خورشیدی و Sieyuan که اجزای حیاتی شبکههای انرژی مانند ترانسفورماتورها را میسازد.
این شرکتها اکنون در حال هزینهکرد در راستای گسترش فراتر از چین هستند. سانگرو در ماه فوریه، برنامههایی را برای سرمایهگذاری ۲۳۰ میلیون یورو (حدود ۲۷۰ میلیون دلار) برای نخستین کارخانه اروپایی خود در لهستان برای تولید تجهیزات ذخیره انرژی اعلام کرد. Hithium در ماه مارس که برای عرضه عمومی در هنگکنگ نیز درخواست داده است، قراردادی برای ساخت یک کارخانه باتری ۴۰۰ میلیون یورویی در شمال اسپانیا امضا کرد.
از زمان آغاز جنگ، سی.اِی.تی.ال. شاهد افزایش تقاضا در اروپا برای سیستمهای باتری خانگی و رشد علاقه در آسیا به باتریهای ذخیره شبکه بوده است، بهویژه در کشورهایی با برق محدود و منابع نفتی اندک. سخنگوی این شرکت گفت که آنها نمیتوانند فوراً ظرفیت را افزایش دهند، اما برخی پروژهها را تسریع کردهاند. رقابت شدید در درون کشور، تولیدکنندگان چینی تجهیزات ذخیره انرژی و شبکه را ناچار کرده است تا تولید خود را بهبود دهند، سریعتر نوآوری کنند و برای رشد به بازارهای خارجی بنگرند.
فرانک هاگویتز، مشاور متخصص در بخش خورشیدی چین، گفت که پکن «رقابت داخلی بیرحمانهای را تحمل کرده که شرکتها را ناچار میکند برای باقی ماندن در بازار بهطور مداوم نوآوری کنند.»
فناوریهای تازهای که انرژی تجدیدپذیر را مقرون به صرفه کردند
انرژیهای تجدیدپذیر زمانی گران و غیرقابل اعتماد بودند. کنترل شدت باد و خورشید ممکن نبود و انرژی بهصورت ناپیوسته تولید میشد که شبکهها نمیتوانستند آن را جذب کنند. اکنون باتریها و سیستمهای ذخیرهسازی این انرژی اضافی را ذخیره کرده و در زمان نیاز آزاد میکنند.
برای سالها، هزینه بالای باتریها باعث میشد که سامانههای تجدیدپذیر در مقایسه با سوختهای فسیلی رقابتی نباشند. پیشرفتهای فناوری اما هزینهها را کاهش داده و اکنون انرژی تجدیدپذیر همراه با ذخیرهسازی، تقریباً با هزینه سوختهای سنتی برابر شده است.
شرکتهای چینی نهتنها در باتریها و سختافزار شبکه بلکه بهطور فزایندهای در نرمافزار مدیریت جریان انرژی نیز تسلط دارند. اگرچه برخی دولتها ممکن است نسبت به دادن دسترسی به شبکههای خود از طریق این نرمافزارها به شرکتهای چینی محتاط باشند، اما احتمالاً همچنان به خرید سختافزار ادامه خواهند داد، زیرا گزینههای مقرونبهصرفه دیگری ندارند. کسبوکارهای چینی همچنین در تولید نسل تازهای از مواد شیمیایی باتری پیشتاز هستند که امکان ذخیره مقادیر زیادی برق را هنگام تابش خورشید یا وزش باد فراهم میکند و میتوان بعداً از آن برای تأمین انرژی خانهها، خودروهای برقی و مراکز داده استفاده کرد.
این فناوری تازه از باتریهای لیتیوم-یون مبتنی بر آهن و فسفات استفاده میکند. این باتریها در همان فضا انرژیِ تا حدی کمتری را در مقایسه با باتریهای قدیمی مبتنی بر نیکل و کبالت ذخیره میکنند، اما هزینه آنها حدود ۹۹ درصد کمتر است. برای ذخیرهسازی شبکه که در آن فضا از اهمیت کمتری برخوردار است، اندازهی بزرگتر چندان مهم نیست.
بر اساس آژانس بینالمللی انرژی، چین تقریباً تمام باتریهای لیتیوم آهن فسفات جهان را تولید میکند. دو بازیگر اصلی چینی در این حوزه یکی بی.وای.دی. (BYD) است که از تسلا پیشی گرفته و به بزرگترین تولیدکننده خودروهای برقی جهان تبدیل شده؛ و دیگری سی.اِی.تی.ال. پیشرو در ارسال باتریهای ذخیره شبکه است.
همانند سایر صنایع، تسلط شرکتهای چینی در فناوری انرژی از طریق رقابت شدید در بازار داخلی عظیم این کشور شکل گرفته است. چین سالهاست که در مقیاسی بیسابقه به توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و زیرساختهای شبکه پرداخته است. در سپتامبر گذشته، شی جینپینگ، رهبر چین، برنامههایی برای افزایش ششبرابری ظرفیت انرژی بادی و خورشیدی نسبت به سال ۲۰۲۰ اعلام کرد که ظرفیت آنها به ۳۶۰۰ گیگاوات ساعت میرسد.
کارخانههای باتری سی.اِی.تی.ال. بسیار عظیم و بهشدت خودکار هستند و طول آنها به اندازه شش زمین فوتبال در کنار یکدیگر میرسند. این شرکت با سرعت زیادی در حال ساخت این کارخانهها برای پاسخ به تقاضای فزاینده است. در تازهترین پروژه آن در یانچنگ، شهری بندری در حدود ۲۰۰ مایلی شمال شانگهای، بیش از ۱۰۰ بیل مکانیکی، بولدوزر و ماشینآلات سنگین دیگر در اوایل این ماه در یک محل ساختوساز گِلی در حال کار بودند. لوئو لیجوان، رفتگر خیابانی که در ماه گذشته در ورودی این محل مستقر بوده، میگوید: «به نظر میرسد محل ساخت سی.اِی.تی.ال. خیلی سریع در حال پیشرفت است. هر روز تغییر میکند.»
