به گزارش اکوایران، پیش از آنکه شی جینپینگ، به قدرتمندترین رهبر چین در دهههای اخیر تبدیل شود، در سراسر این کشور بیشتر با عنوان «همسر پنگ لییوان» شناخته میشد. پنگ، که خواننده سوپرانوی مشهور ارتش و چهرهای بسیار محبوب و شناختهشده در سطح ملی بود، همزمان با رسیدن شی به اوج قدرت در اواخر سال ۲۰۱۲، به ارتقای وجهه عمومی او کمک کرد.
هفته گذشته در واشنگتن، رهبر چین بار دیگر به جهانیان نشان داد که تا چه حد به همسر جذاب خود متکی است؛ و این اتکا صرفاً جنبه تشریفاتی ندارد. روز چهارشنبه، هنگامی که آن دو از پلههای هواپیما پایین میآمدند، شی دست همسرش را گرفت، در حالی که دست دیگرش به نرده تکیه داشت. روز جمعه نیز، در حین بالا رفتن از پلههای گرانیتی و شیبدار ساختمان آرشیو ملی به همراه رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ و بانوی اول آمریکا، شی و پنگ در تمام طول مسیر دست یکدیگر را گرفته بودند.
به نوشته والاستریت ژورنال، این حرکتی ظریف بود، اما با توجه به معیارهای سختگیرانه حاکم بر تصویر عمومی رهبران چین، اقدامی قابلتوجه محسوب میشد. مقامات ارشد چین معمولاً به همسران خود تکیه نمیکنند، زیرا نگرانند که مبادا نشانهای از ضعف یا ناتوانی جسمانی از آنها بروز کند. نقش همسر در سفرهای رسمی دولتی بهطور سنتی نقشی تزئینی بوده است: دست تکان دادن، لبخند زدن و بازدید از اماکن فرهنگی.
اکوایران: از بسیاری جهات، نشست ترامپ و شی بیش از آنکه به خاطر مواردی که در آن اعلام شد قابل توجه باشد، به دلیل مسائلی که به نظر میرسید دو طرف از تشریح آنها اجتناب کردند، اهمیت داشت.
در حالی که تصاویر ویدیوییِ ویرایشنشده از آن صحنهها در سطح بینالمللی منتشر میشد، پخش برنامههای پربیننده در داخل چین متکی بر گزیدههایی بود که با دقت تدوین شده بودند؛ تصاویری که بر دست تکان دادن در ورودی هواپیما، خوشوبشهای رسمی در باند فرودگاه و دستدادنهای معمول تمرکز داشتند. رسانههای دولتی آن لحظاتِ حاکی از احتیاط فیزیکی را از کادر اصلیِ تصاویر حذف کردند.
هیچیک از این موارد گواهی بر میزان قدرت پنگ نیست و همچنین اطلاعات قطعی و مشخصی درباره وضعیت سلامت شی به دست نمیدهد. اما این موضوع پرسشی را پیش میآورد که ارزش تأمل دارد: آیا نقش آن زنی که شی آشکارا در انظار عمومی به او تکیه میکند، تنها به همینجا ختم میشود؟
نفوذ در ارتش پکن
آنچه در سوابق رسمی ثبت شده، چنین است: پنگ دارای درجهای غیررزمی و غیرنظامی (در رده کادرهای ارتش) معادل سرلشکر در «ارتش آزادیبخش خلق» است. او که در سال ۲۰۱۲ به ریاست «آکادمی هنر ارتش آزادیبخش خلق» منصوب شده بود، تا سال ۲۰۱۷ — یعنی زمانی که این مؤسسه در جریان یک تجدید ساختار نظامی گسترده در «دانشگاه دفاع ملی» ادغام شد — از جایگاه نظامی ارشدی برخوردار بود که معمولاً به چهرههای فرهنگیِ تراز اول ارتش اختصاص دارد.
پنگ لییوان، همسر شی جینپینگ، در حال اجرا در مراسم مخصوص نظامیان/ عکس از گتی ایمجز
اما ممکن است در پسِ این ماجرا چیزی نهفته باشد. به گفته دنیس وایلدر، تحلیلگر ارشد پیشین امور چین در سازمان سیا که در شورای امنیت ملی دوران ریاستجمهوری «جورج دبلیو بوش» خدمت میکرد، کار اصلی پنگ در چارچوب سازوکار ارزیابی کادرهای نظامی جریان دارد؛ سازوکاری که مسئولیت بررسی و گزینش فرماندهان و مدیران ارتش چین را بر عهده دارد. وایلدر گفت: «شی بهشدت به شبکه ارتباطی و فهرست مخاطبان پنگ متکی است. او [شی] چنین شبکه گستردهای از ارتباطات درون ارتش را که پنگ در اختیار دارد، ندارد.»
منطق این ماجرا، آنگونه که وایلدر تشریح کرد، ساده و روشن است. به گفته او، پیش از آنکه شی — که اکنون ۷۳ سال دارد — به قدرت برسد، پنگ (که یک دهه از او جوانتر است) سالهای متمادی را صرف سفر به مراکز فرماندهی اصلی ارتش همراه با گروه هنری خود کرده، در ضیافتها حضور یافته و با فرماندهان ارشد آشنا شده بود. به عبارت دیگر، پنگ نقشهای دقیق از وفاداران و غیروفاداران در اختیار داشت.
قدرتمندترین زن چین از زمان جیانگ چینگ تاکنون
به گفته وایلدر: «او در واقع قدرتمندترین زن چین از زمان جیانگ چینگ تاکنون است». این نام، بار معنایی سنگینی دارد. جیانگ چینگ، همسر مائو تسهتونگ، رهبری «گروه چهارنفره» را بر عهده داشت؛ جناحی تندرو که از «انقلاب فرهنگی» (سالهای ۱۹۶۶ تا ۱۹۶۷) برای سرکوب مخالفان و کشاندن چین به ورطه آشوب و ناآرامی بهره برد. نیمقرن بعد، جیانگ همچنان دلیل اصلیِ واکنش منفی و هراس حزب کمونیست نسبت به هرگونه نشانهای از اعمال قدرت توسط همسرِ یک رهبر است.
شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، و همسرش پنگ لییوان، در کاخ سفید همراه با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و همسرش ملانیا ترامپ، مشغول گفتگو و صرف چای هستند، ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶/ عکس از خبرگزاری شینهوا
امروزه نیز همان رویکردِ واکنشی پابرجاست: نقش همسران باید تشریفاتی باشد؛ آنها باید در انظار عمومی دیده شوند اما بیخطر باقی بمانند. حتی طرح این احتمال که پنگ در تصمیمگیریهای مربوط به کادرهای نظامی نقش دارد، دست روی نقطهای حساس میگذارد که حزب ترجیح میدهد وجود آن را نادیده بگیرد. شاید همین موضوع توضیح دهد که چرا اطلاعات بسیار اندکی درباره میزان واقعی نفوذ او به عرصه عمومی راه مییابد.
با این حال، آن زنی که شی در واشنگتن به او تکیه کرد، فردی است که باید زیر نظر داشت. در شرایطی که جانشینی برای شی تعیین نشده و حلقه مشاوران مورد اعتمادش رو به کوچکتر شدن است، کسانی که او واقعاً به آنها متکی است، همانهایی خواهند بود که مسیر آینده را رقم میزنند.
