به گزارش اکوایران، با گذشت بیش از یک ماه از آغاز درگیریهای نظامی میان ایران و ایالات متحده، تحلیلگران مسائل بینالملل نسبت به تداوم این وضعیت و پیامدهای آن هشدار میدهند.
جنگی که از 9 اسفند و با حملات هماهنگ و گسترده ایالات متحده آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز شد.
در همین راستا علی بیگدلی، کارشناس مسائل بینالملل در گفتوگو با اکوایران به بررسی ابعاد مختلف این جنگ، اهداف طرف مقابل، حمله به مراکز علمی و همچنین چالشهای تصمیمگیری در داخل کشور پرداخت.
تغییر راهبرد از ترور به نمایش قدرت
بیگدلی با اشاره به اهداف اولیه در جنگ 12 روزه اظهار کرد: در جنگ 12 روزه، هدف اصلی اسرائیل ترور شخصیتها بود، اما این رویکرد به نتیجه نرسید و نظام سیاسی ایران همچنان پابرجا باقی مانده است.
به گفته او، در ادامه، نوعی جنگ اقتصادی و نمایش قدرت در دستور کار قرار گرفت که بهمنظور اعمال فشار مستمر و ایجاد تهدید دائمی علیه ایران طراحی شده است.
او این اقدامات را «بسیار تأسفبرانگیز» توصیف کرد و افزود: در صورتی که توافقی حاصل نشود، اقداماتی که ایالات متحده در هدف قرار دادن برخی مناطق آغاز کرده، میتواند ادامه یابد. این اقدامات در واقع نمایشی از قدرت برای تثبیت یک تهدید دائمی علیه ایران است.
این کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به شرایط داخلی آمریکا، بهویژه فشارهای کنگره و افکار عمومی، تصریح کرد: به نظر میرسد دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا تمایلی ندارد که در این شرایط دست خالی به آمریکا بازگردد. همین موضوع ممکن است او را به سمت اقداماتی سوق دهد که در صورت تحقق، میتواند شرایطی بسیار خطرناک و استثنایی برای ایران ایجاد کند.
بیگدلی با تأکید بر مغایرت این اقدامات با اصول حقوق بینالملل گفت: این حملات کاملاً برخلاف موازین حقوق بینالملل است. هرچند پیگیری این موضوع در مراجع بینالمللی با موانعی مواجه است، اما از منظر انسانی و اخلاقی نیز این اقدامات بسیار نگرانکننده و غیرقابل توجیه است.
حمله به دانشگاهها؛ اقدامی غیرقانونی و خطرناک
در بخش دیگری از این گفتوگو، بیگدلی به هدف قرار گرفتن مراکز علمی، از جمله حمله اخیر به دانشگاه صنعتی شریف، پرداخت و اظهار کرد: هدف قرار دادن دانشگاهها و مراکز آموزشی هیچ توجیهی ندارد و کاملاً برخلاف اصول حقوق بینالملل است.
این استاد دانشگاه به تخریب دانشگاه شهید بهشتی نیز اشاره کرد و گفت: خسارات زیادی هم به این دانشگاه وارد شده است. در جنگها نیز حمله به مدارس و دانشگاهها امری غیرقابل پذیرش تلقی میشود. این اقدام نوعی «دیوانگی» است و بهویژه تحت تأثیر سیاستهای بنیامین نتانیاهو در تعامل با دولت آمریکا تشدید شده است.
این کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به نبود دانشجویان در زمان حمله، تاکید کرد: هرچند خوشبختانه در زمان وقوع حمله، دانشجویان در دانشگاه حضور نداشتند، اما اصل این اقدام از نظر حقوقی، انسانی و اخلاقی بهشدت محکوم است و هیچگونه مشروعیتی ندارد.
ضرورت آتشبس و چالشهای داخلی
بیگدلی در ادامه به بحثهای مطرحشده درباره آتشبس، از جمله مقاله اخیر محمدجواد ظریف، وزیر پیشین امور خارجه در فارن افرز اشاره کرد و گفت: هر جنگی در نهایت نیازمند آتشبس است، اما واکنشهای داخلی به این موضوع نشاندهنده نوعی دو قطبی در تصمیمگیری است.
او دلیل این وضعیت را نبود یک نهاد یا مرجع واحد برای تصمیمگیری دانست و افزود: در حال حاضر، به نظر میرسد که تصمیمگیریها بیشتر تحت تأثیر فضای نظامی قرار دارد و این مسئله باعث شده روحیه نظامیگری بر مناسبات سیاسی حاکم شود.
این تحلیلگر با اشاره به تجربه جنگهای جهانی تصریح کرد: در شرایطی که تصمیمگیریها بهطور کامل در اختیار ساختارهای نظامی قرار گیرد، احتمال بروز رفتارهای افسارگسیخته افزایش مییابد و این مسئله میتواند خسارات جبرانناپذیری به همراه داشته باشد.
او تأکید کرد: نمونههای تاریخی، از جمله جنگهای جهانی اول و دوم، نشان دادهاند که غلبه نگاه نظامی بر تصمیمات سیاسی، به تشدید بحرانها منجر میشود.
بیگدلی در پایان با هشدار نسبت به پیامدهای ادامه جنگ گفت: باید هرچه سریعتر به سمت دیپلماسی حرکت کرد و نوعی انعطافپذیری در سیاستها ایجاد شود. به گفته او، ادامه این وضعیت میتواند زیرساختهای حیاتی کشور را با خطر جدی مواجه کند.
وی تصریح کرد: اگر این روند ادامه یابد و زیرساختهای اقتصادی هدف قرار گیرند، کشور با بحرانهای جدی مواجه خواهد شد، بهگونهای که حتی تأمین نیازهای اولیه نیز ممکن است با اختلال روبهرو شود.
او در پایان تأکید کرد: در چنین شرایط حساسی، وجود یک مرکز تصمیمگیری منسجم و توجه به پیامدهای اقدامات، امری ضروری است و باید بهطور جدی در دستور کار قرار گیرد.
