به گزارش اکوایران، در پنجاهوپنجمین روز از آتشبس میان ایران و آمریکا، نشانههای روشنی از تداوم تنشهای نظامی در کنار پیچیدهتر شدن مسیرهای دیپلماتیک دیده میشود؛ وضعیتی که نشان میدهد هیچیک از بازیگران اصلی هنوز نتوانستهاند معادله جنگ و صلح را به سود خود تغییر دهند.
در حالی که تبادل حملات میان ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد و جبهههای درگیری از خلیج فارس تا مرزهای لبنان و اسرائیل فعال ماندهاند، تلاشهای سیاسی برای رسیدن به توافقی پایدار نیز با موانع جدی روبهرو است.
در صحنه میدانی، حملات متقابل تهران و واشنگتن بار دیگر نشان داد که آتشبسهای اعلامشده بیش از آنکه به معنای پایان درگیری باشند، فرصتی برای مدیریت و کنترل تنشها محسوب میشوند.
هر دو طرف در روزهای اخیر ضمن تأکید بر آمادگی برای مذاکره، از ابزارهای نظامی خود نیز استفاده کردهاند؛ رویکردی که بیانگر ادامه سیاست «فشار همراه با گفتوگو» است. همزمان، رهگیری موشکهای شلیکشده از لبنان توسط اسرائیل نیز نشان میدهد که دامنه بحران همچنان فراتر از مرزهای ایران و آمریکا باقی مانده و خطر گسترش درگیری به دیگر جبهههای منطقهای از بین نرفته است.
در سطح راهبردی، تنگه هرمز همچنان به عنوان مهمترین متغیر ژئوپلیتیکی این جنگ مطرح است. اظهارات کارشناسان امنیتی غربی درباره نقش این آبراه، بار دیگر اهمیت اهرمهای غیرهستهای ایران را برجسته کرده است؛ اهرمهایی که میتوانند بر بازار انرژی، تجارت جهانی و محاسبات امنیتی قدرتهای بزرگ تأثیر مستقیم بگذارند. از همین رو، امنیت تنگه هرمز و مسیرهای انتقال انرژی همچنان یکی از اصلیترین دغدغههای بازیگران منطقهای و بینالمللی به شمار میرود.
در همین حال، تحولات سیاسی در واشنگتن نیز نشان میدهد که دولت دونالد ترامپ با چالش فزایندهای در مدیریت پروندههای خارجی مواجه شده است.
گزارشهای رسانههای آمریکایی از بنبست در پروندههای ایران، اوکراین و غزه حکایت دارد؛ بنبستی که فاصله میان وعدههای اولیه کاخ سفید و واقعیتهای پیچیده میدان را آشکارتر کرده است. مجموعه این تحولات نشان میدهد که جنگ وارد مرحلهای شده که در آن نه گزینه نظامی توانسته به نتیجه نهایی منجر شود و نه مسیر دیپلماسی هنوز چشمانداز روشنی برای پایان بحران ترسیم کرده است.
پاسخ وزارت خارجه به روند مذاکراتی با آمریکا
12:00 | اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه امروز در نشست خبری هفتگی خود در پاسخ به سوال اکوایران مبنی روند مذاکرات با آمریکا گفت: در مورد اصلاحیههایی که پیشنهاد میشود، این یک روند مستمر است. موضوع اینطور نیست که یک یا دو پیشنهاد از یک طرف به طرف دیگر منتقل شود و سپس منتظر پاسخ بمانند.
او افزود: تبادل پیامها و دیدگاهها بهصورت مداوم ادامه دارد. همانطور که عرض کردم، یکی از دلایل طولانی شدن این روند، تغییر دیدگاههاست. قاعدتاً در مورد هر پیشنهاد، ملاحظه یا اصلاحیه، ما نیز نقطهنظرات خود را تدوین و به طرف مقابل منتقل میکنیم.
بقایی تاکید کرد: همانطور که قبلاً هم عرض کردم و شما هم بهعنوان کسی که روند مذاکرات را پیگیری کردهاید میدانید، مشکل از شیوه پیشبرد مذاکرات نبوده است. اگر طرف مقابل از جدیت و حداقل حسن نیت (نه نسبت به ما، چون اساساً قائل به حسن نیت آمریکا نسبت به خودمان نیستیم، بلکه بهعنوان لازمه یک روند دیپلماتیک) برخوردار بود، قطعاً چه مذاکرات مستقیم و چه غیرمستقیم مانعی در پیشبرد روند گفتوگوها ایجاد نمیکرد
ارتش اسرائیل: سه موشک شلیکشده از لبنان رهگیری شد
09:50 | ارتش اسرائیل مدعی شد که نیروی هوایی این کشور سه موشک شلیکشده از لبنان را رهگیری و منهدم کرده است.
به گزارش الجزیره، بر اساس اعلام ارتش اسرائیل، دو موشک به سمت خاک این کشور و یک موشک دیگر به منطقهای در جنوب لبنان که نیروهای اسرائیلی در آن حضور دارند، شلیک شده بود.
ارتش اسرائیل همچنین اعلام کرد که این حمله هیچ تلفات جانی یا خسارتی در پی نداشته است.
به گفته ارتش، عملیات رهگیری پس از آن انجام شد که آژیرهای هشدار در چندین منطقه از شمال اسرائیل به صدا درآمدند. جزئیات بیشتری درباره عاملان این حمله یا زمان دقیق شلیک موشکها منتشر نشده است.
تبادل آتش میان تهران و واشنگتن
09:40 | بنابه گزارش رویترز، آمریکا اعلام کرد که در روزهای پایانی هفته گذشته به چند سایت نظامی در ایران حمله کرده است. در مقابل، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز دوشنبه اعلام کرد که در پاسخ به این حملات، یک پایگاه مورد استفاده نیروهای آمریکایی را هدف قرار داده است. این تازهترین تبادل حملات میان دو کشور در حالی رخ میدهد که مذاکرات برای پایان دادن به جنگ سهماهه همچنان ادامه دارد.
ایران و آمریکا از زمان برقراری آتشبس در اوایل آوریل، بهصورت پراکنده حملاتی را علیه یکدیگر انجام دادهاند. در همین حال، تلاشهای دیپلماتیک برای دستیابی به توافقی پایدارتر نیز ادامه دارد. تبادل مشابهی نیز پنجشنبه گذشته رخ داده بود و دو طرف آن را با عباراتی تقریباً مشابه توصیف کردند.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که حملات اخیر آمریکا به سواحل خلیج فارس ایران، در واکنش به «اقدامات تهاجمی ایران، از جمله سرنگونی یک پهپاد آمریکایی MQ-1 که بر فراز آبهای بینالمللی در حال پرواز بود»، انجام شده است.
سنتکام در بیانیه خود افزود: «جنگندههای آمریکایی با نابود کردن سامانههای پدافند هوایی ایران، یک ایستگاه کنترل زمینی و دو پهپاد تهاجمی یکطرفه که تهدیدی آشکار برای کشتیهای عبوری از آبهای منطقهای بودند، به سرعت واکنش نشان دادند.» این نهاد همچنین تأکید کرد که در طول دوره آتشبس به حفاظت از نیروها، تجهیزات و منافع آمریکا ادامه خواهد داد.
در مقابل، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز دوشنبه اعلام کرد که در واکنش به حمله آمریکا به جنوب ایران، یک پایگاه هوایی مورد استفاده ایالات متحده را هدف قرار داده است؛ با این حال، نام این پایگاه اعلام نشد.
خبرگزاری دولتی کویت (کونا) نیز گزارش داد که سامانههای پدافند هوایی این کشور روز دوشنبه در حال رهگیری موشکها و پهپادها بودهاند و آژیرهای هشدار در سراسر کشور به صدا درآمده است. این خبرگزاری جزئیات بیشتری درباره این رخداد منتشر نکرد.
جنگی که به گفته گزارشها از ۲۸ فوریه میان ایالات متحده و اسرائیل از یک سو و ایران از سوی دیگر آغاز شده، تاکنون هزاران کشته بر جای گذاشته است؛ بیشتر قربانیان در ایران و لبنان بودهاند. همچنین اختلال در عبور و مرور از تنگه هرمز و افزایش قیمت انرژی، پیامدهای اقتصادی گستردهای در سطح جهان به همراه داشته است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در پیامی که اواخر شب در شبکههای اجتماعی منتشر کرد، بدون اشاره مستقیم به تبادل حملات اخیر، بار دیگر مدعی شد که ایران «واقعاً خواهان دستیابی به توافق» است.
او همچنین منتقدان روند مذاکرات، از جمله آنچه «جمهوریخواهان ظاهراً غیرمیهنپرست» خواند، به دلیل اظهارات منفی درباره تلاشها برای پایان دادن به درگیریها مورد انتقاد قرار داد.
ترامپ نوشت: «فقط آرام باشید و استراحت کنید؛ در نهایت همه چیز درست خواهد شد؛ همیشه همینطور بوده است.»
رئیسجمهوری آمریکا همزمان با فشارهای داخلی برای کاهش قیمت سوخت و باز نگه داشتن مسیرهای انرژی، با چالشهای سیاسی و امنیتی ناشی از ادامه تنشها با ایران نیز مواجه است.
یک کارشناس امنیتی: تنگه هرمز مهمترین اهرم فشار ایران است
09:20 | کالین کلارک، مدیر اجرایی مرکز سوفان، معتقد است توانایی ایران برای بستن تنگه هرمز، یک عامل بازدارنده قدرتمند و کاربردیتر از سلاح هستهای به شمار میرود.
کلارک در گفتوگو با الجزیره گفت: «ایرانیها میدانند که این یک کارت برنده است. آنها میتوانند با حمله به کشورهای حاشیه خلیج فارس و همچنین بستن تنگه هرمز از طریق مینگذاری و استفاده از موشکهای دوشپرتاب، اقتصاد جهانی را با اختلال جدی مواجه کنند.»
به گفته وی، این سناریو بارها در مطالعات و شبیهسازیهای نظامی مورد بررسی قرار گرفته و پیامدهای آن برای نهادهای امنیتی آمریکا بهخوبی شناخته شده است.
کلارک افزود: «احتمالاً انبارهایی مملو از گزارشها و پژوهشها درباره همین سناریو وجود دارد که پیامدها، آثار مستقیم و غیرمستقیم آن و راههای مقابله با آن را بررسی کردهاند.»
مدیر اجرایی مرکز سوفان همچنین تأکید کرد که تنگه هرمز نوعی اهرم فشار راهبردی در اختیار تهران قرار میدهد که فاقد بسیاری از مخاطرات مرتبط با تسلیحات هستهای است.
او گفت: «اگر از سلاح هستهای استفاده کنید، وارد قلمروی کاملاً متفاوت میشوید؛ اما بستن تنگه هرمز موضوع دیگری است. ایران میتواند این اهرم را برای مدت طولانی حفظ و از آن استفاده کند.»
انتقاد ترامپ از پوشش خبری سیانان در مورد توافق با ایران
08:15 | دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، روز یکشنبه از توافق ایران در برابر انتقادات سیانان دفاع کرد و استدلال کرد که این توافق به صراحت ایران را از دستیابی به سلاح هستهای منع میکند و این شبکه را به دروغگویی در مورد ادعاهای خلاف این متهم کرد.
به گزارش فاکسنیوز، ترامپ در پستی که در سایت تروثسوشال اشتراک گذاشته شد، گفت: «سیانانِ اخبار جعلی امروز طبق معمول گفت که توافق هستهای من با ایران در مورد سلاحهای هستهای صحبت نمیکند، در حالی که در واقع به وضوح بیان میکند که ایران سلاح هستهای نخواهد داشت.»
او افزود: «سپس با جزئیات بسیار قوی و طولانی، به بحث در مورد جنبههای مختلف دیگر مسائل هستهای میپردازد.»
ترامپ پیش از بیان اینکه «سیانان و بسیاری دیگر از رسانههای اخبار جعلی، فاجعهای با رتبهبندی پایین هستند، گفت: «در واقع، این چیزی است که بیشتر توافق در مورد آن است.» «سیانان و بسیاری دیگر از رسانههای اخبار جعلی، فاجعهای با رتبهبندی پایین هستند. حتی با مالکیت جدید، بعید است که هرگز بهتر شود!»
کویت: پدافند هوایی در حال مقابله با حملات موشکی و پهپادی است
08:00 | به گزارش انتخاب، ارتش کویت بیان کرد: پدافند هوایی «در حال مقابله با حملات موشکی و پهپادی» است.
بنابر اعلام این ارتش، اگر صدای انفجار شنیده شود، ناشی از برخورد پدافند هوایی به پرتابهها است. ارتش کویت همچنین ادامه داد: به محض دریافت اطلاعات بیشتر، برای شما خواهیم آورد.
نیویورک تایمز: ترامپ در بنبست سیاست خارجی
04:30 | بنابه گزارش نیویورک تایمز، دونالد ترامپ، همواره ترجیح داده است دستاوردهای نظامی و دیپلماتیک خود را سریع، قاطع و کمهزینه به نمایش بگذارد. اما اکنون، در پروندههای مهم سیاست خارجی، از ایران و اوکراین گرفته تا غزه، واقعیتهای میدانی جایگزین وعدههای اولیه او شدهاند.
ترامپ در دفتر بیضیشکل کاخ سفید، مدلهایی از بمبافکنهای B-2 را نگهداری میکند؛ هواپیماهایی که کمتر از یک سال پیش در عملیات حمله به سه سایت هستهای ایران مشارکت داشتند. او در هفتههای نخست درگیری با ایران بارها از تکرار آنچه «سناریوی بینقص» در ونزوئلا مینامید سخن گفته بود؛ راهبردی که از نگاه او شامل حذف سریع یک رهبر مسئلهساز و جایگزینی او با فردی همسو با منافع آمریکا میشد.
با این حال، به نظر میرسد ترامپ اکنون وارد مرحلهای شده که میتوان آن را بنبست سیاست خارجی او نامید.
نمونه بارز این وضعیت، پرونده ایران است. ترامپ پس از اعلام آتشبس در ۷ آوریل، شرط پایان عملیات نظامی را «بازگشایی کامل، فوری و ایمن تنگه هرمز» عنوان کرده بود؛ هدفی که بهطور کامل محقق نشد. هرچند عبور و مرور کشتیها اکنون بر اساس یک تفاهم موقت در حال ازسرگیری است، اما موضوع برنامه هستهای و موشکی ایران همچنان در همان نقطه پیشین باقی مانده و به مذاکراتی تازه گره خورده است؛ مذاکراتی که دولت آمریکا بر محدود بودن زمان آن تأکید دارد.
در مقابل، بسیاری از کارشناسان معتقدند تهران با آگاهی از تمایل اندک ترامپ برای ورود مجدد به یک جنگ پرهزینه و نامحبوب، تلاش خواهد کرد روند مذاکرات را برای ماهها یا حتی سالها ادامه دهد.
پرونده اوکراین نیز چالش دیگری برای رئیسجمهور آمریکا محسوب میشود. ترامپ پیش از بازگشت به کاخ سفید بارها گفته بود که میتواند این جنگ را ظرف ۲۴ ساعت پایان دهد. اما اکنون، با گذشت بیش از یک سال از آغاز دوره ریاستجمهوریاش، نهتنها جنگ ادامه دارد، بلکه مقامهای آمریکایی نیز از فرسایشی شدن روند مذاکرات ابراز نارضایتی میکنند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، اخیراً از اتلاف وقت در مذاکرات طولانی انتقاد کرده و گفته است واشنگتن از اینکه کشور دیگری نقش میانجی را بر عهده بگیرد، استقبال خواهد کرد.
در همین حال، گزارشها حاکی از آن است که مقامهای روسیه نیز از روند مذاکرات مقطعی رضایت ندارند و خواهان یک چارچوب دیپلماتیک پایدارتر با نشستهای منظم و گروههای کاری مشخص هستند. همچنین مسکو خواستار تعیین سفیر جدید آمریکا در روسیه شده است؛ سمتی که برای مدت طولانی خالی مانده است.
غزه نیز سومین پرونده دشوار پیش روی ترامپ به شمار میرود. او در زمان آزادی آخرین گروگانهای زنده حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳، از یک طرح گسترده برای آینده غزه حمایت کرده بود؛ طرحی که شامل خلع سلاح حماس، استقرار نیروی بینالمللی و بازسازی گسترده این منطقه میشد.
با این حال، مانند دو پرونده دیگر، تحقق این اهداف نیز با موانع متعدد سیاسی، امنیتی و دیپلماتیک روبهرو شده است؛ موضوعی که نشان میدهد وعدههای سریع و قاطع در عرصه سیاست خارجی، در برابر پیچیدگیهای واقعی بحرانهای بینالمللی با چالشهای جدی مواجه هستند.
