به گزارش اکوایران، در هفتهها و روزهای اخیر، تحولات خاورمیانه وارد مرحلهای شده که بیش از هر زمان دیگری بر پیچیدگی و چندلایه بودن بحرانهای منطقهای تأکید میکند؛ مرحلهای که در آن نه میتوان از پایان درگیریها سخن گفت و نه از تداوم یک جنگ کلاسیک. مجموعهای از رخدادهای نظامی، دیپلماتیک و رسانهای در نقاط مختلف منطقه، از جنوب لبنان تا تنگه هرمز و پایتختهای درگیر در مذاکرات، تصویری از یک نظم امنیتی ناپایدار را ترسیم کردهاند که در آن آتشبسها شکننده، توافقها ناتمام و تهدیدها همچنان فعال هستند.
در ظاهر، مسیر دیپلماسی میان ایران و ایالات متحده بار دیگر پررنگتر شده و حتی گزارشهایی از نزدیکی دو طرف به یک تفاهم اولیه منتشر شده است؛ تفاهمی که بنا بر برخی روایتها میتواند به کاهش تحریمها، بازگشایی مسیرهای راهبردی و تعریف مجدد چارچوبهای امنیتی در منطقه منجر شود. اما در سطح میدانی، همزمان با این نشانههای مثبت، روندی دیگر نیز در جریان است؛ از تبادل حملات محدود و درگیریهای پراکنده گرفته تا حوادث امنیتی در آبراههای حیاتی و ادامه تنش میان بازیگران غیردولتی و دولتی در چند جبهه مختلف.
روایتهای منتشرشده درباره محتوای توافق احتمالی میان تهران و واشنگتن نشان میدهد که دو طرف هنوز در حال آزمودن مرزهای قابل قبول یکدیگر هستند. اختلاف بر سر موضوعاتی همچون برنامه هستهای، تحریمها، و نقش ایران در معادلات منطقهای، همچنان پابرجاست و همین مسئله باعث شده حتی نزدیکترین سناریوهای توافق نیز با ابهامهای جدی همراه باشد. در این میان، هرچند برخی منابع از امتیازهای متقابل و سازوکارهای مرحلهای برای کاهش تنش سخن میگویند، اما تجربههای پیشین نشان داده که فاصله میان «تفاهم اولیه» و «توافق اجرایی» در چنین پروندههایی میتواند بسیار پرهزینه و طولانی باشد.
همزمان، واکنش بازیگران منطقهای، بهویژه اسرائیل، نشان میدهد که هرگونه توافق احتمالی میان ایران و آمریکا الزاماً به معنای کاهش تنش در سایر جبههها نخواهد بود. اختلافنظرهای راهبردی بر سر نقش گروههای نیابتی، آینده لبنان و محدودیتهای امنیتی در مرزهای شمالی اسرائیل، همچنان بهعنوان متغیرهای مستقل در معادله بحران باقی ماندهاند.
در چنین شرایطی، آنچه امروز در خاورمیانه جریان دارد بیش از آنکه یک روند خطی از «جنگ به صلح» باشد، مجموعهای از همپوشانی بحرانهاست؛ جایی که دیپلماسی و درگیری همزمان پیش میروند، اما هیچکدام هنوز نتوانستهاند بر دیگری غلبه کنند. نتیجه این وضعیت، شکلگیری یک «تعادل ناپایدار» است؛ تعادلی که اگرچه در کوتاهمدت مانع از گسترش یک جنگ فراگیر شده، اما در بلندمدت همچنان ظرفیت بازتولید بحرانهای تازه را در خود حفظ کرده است.
جنوب لبنان زیر آتش اسرائیل
09:30 | بنابه گزارش الجزیره، خبرگزاری ملی لبنان گزارش داد که حملات اسرائیل در ساعات اولیه بامداد، چندین خانه مسکونی و ساختمان دولتی را در شهر بنت جبیل در جنوب لبنان ویران کرده است.
بر اساس این گزارش، این حملات در سپیدهدم امروز رخ داده و خسارات گستردهای به زیرساختها و اماکن غیرنظامی وارد کرده است.
جزئیات بیشتری از میزان تلفات و خسارات احتمالی این حملات تاکنون منتشر نشده است.
سقوط آپاچی آمریکایی در نزدیکی تنگه هرمز
09:00 | والاستریت ژورنال طی گزارشی مدعی شد، سقوط یک بالگرد آمریکایی در نزدیکی تنگه هرمز، تنشها میان ایران و آمریکا را وارد مرحلهای تازه کرد؛ رخدادی که در نهایت به عقبنشینی نسبی دو طرف و ازسرگیری تلاشها برای مذاکره انجامید.
تنها چند روز پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، موفق شده بود آتشبسی میان اسرائیل و ایران برقرار کند، بحران جدیدی در خاورمیانه شکل گرفت. یک فروند بالگرد آپاچی آمریکایی در نزدیکی تنگه هرمز سقوط کرد؛ حادثهای که مقامهای آمریکایی مدعیاند در پی برخورد با یک پهپاد ایرانی رخ داده است.
به گفته مقامهای آمریکایی، این بالگرد اندکی پس از ساعت یک بامداد به وقت محلی روز سهشنبه، در حال گشتزنی و رصد تهدیدهای احتمالی علیه کشتیهای تجاری در منطقه بود که یک پهپاد در مسیر آن منفجر شد.
براساس این روایت، سامانه هدایت مادون قرمز پهپاد پس از انفجار به یکی از پاهای خلبان برخورد کرد و بخشی از لباس پرواز او را سوزاند. همچنین بقایای پهپاد به بدنه بالگرد چسبید و موجب آسیب به آن شد.
این حادثه در شرایطی رخ داد که منطقه همچنان در وضعیت شکننده پس از آتشبس قرار داشت و هرگونه درگیری جدید میتوانست خطر گسترش تنشها را افزایش دهد.
الحدث: امضای «اعلامیه اسلامآباد» به صورت غیر حضوری انجام خواهد شد
08:30 | رسانه انتخاب به نقل از الحدث نوشت، یک منبع بلندپایه میگوید امضای «اعلامیه اسلامآباد» بهصورت غیرحضوری (از راه دور) انجام خواهد شد و دیدارهای ژنو نیز بهطور موقت به تعویق افتاده است.
او ادامه داد: نشستهایی در اسلامآباد در ادامه برگزار خواهد شد تا مسائل فنی مرتبط با اجرای عملیِ این اقدامات مورد بررسی قرار گیرد.
گام آخر پس از جنگ؛ تهران و واشنگتن به توافق اولیه نزدیک شدند
07:40 | ایالات متحده و ایران روز جمعه اعلام کردند که به توافقی برای پایان دادن به جنگ نزدیک شدهاند. یک مقام ارشد دولت آمریکا نیز گفت دو طرف بر سر متن توافق به تفاهم رسیدهاند و واشنگتن انتظار دارد طی روزهای آینده یک توافق اولیه امضا شود.
بنابه گزارش رویترز، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد که اگرچه هنوز امکان اعمال تغییراتی در متن توافق وجود دارد، اما این تفاهم اولیه نشان میدهد ایران از این درگیری قدرتمندتر خارج شده است.
ساعاتی پس از این اظهارات، یک منبع آگاه به رویترز گفت نیروهای آمریکایی چند پهپاد تهاجمی یکطرفه ایرانی را که به سمت تنگه هرمز در حرکت بودند، سرنگون کردهاند. این منبع که نخواست نامش فاش شود، مدعی شد این پهپادها تهدیدی برای ترافیک تجاری محسوب میشدند. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) نیز بعداً این اقدام را تأیید و اعلام کرد که مسیر تردد در این آبراه همچنان باز است.
در همین حال، خبرگزاریهای ایرانی گزارش دادند صدای انفجارهایی در بندر سیریک و جزیره قشم، در امتداد تنگه هرمز، شنیده شده است. ساکنان محلی و برخی مقامها این صداها را ناشی از تیراندازی نیروهای ایرانی برای هشدار به کشتیهایی دانستند که بدون مجوز نیروی دریایی سپاه پاسداران قصد عبور از آبراه را داشتند.
منابع نزدیک به مذاکرات در هر دو طرف اعلام کردهاند که تفاهمنامه پیشنهادی شامل بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا است. بر اساس این گزارشها، مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران ــ که به گفته دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، یکی از دلایل اصلی آغاز جنگ بوده ــ در مرحله بعدی دنبال خواهد شد.
یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، به خبرنگاران گفت این توافق اهداف اصلی ترامپ را تأمین میکند و مذاکرات را در «وضعیتی بسیار مطلوب» قرار داده است.
گزارشهای منتشرشده از سوی منابع غربی، پاکستانی و ایرانی حاکی از آن است که پیشنویس توافق شامل امتیازهایی برای ایران است؛ موضوعی که واکنش ترامپ را در پی داشت و او این روایتها را نادرست توصیف کرد.
با وجود تفاوتهایی در جزئیات، اکثر روایتها نشان میدهند بخش قابلتوجهی از خواستههای تهران در متن توافق گنجانده شده است. در مقابل، به نظر میرسد مهمترین دستاورد آمریکا بازگشایی تنگه هرمز باشد؛ گذرگاهی که ایران پس از حملات آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه آن را مسدود کرده بود.
عراقچی در این باره گفت ایران به همراه عمان همچنان در مدیریت ترافیک دریایی تنگه هرمز نقش خواهد داشت. او تأکید کرد: «شمشیر ما همیشه بر فراز تنگه هرمز آویزان خواهد بود.»
یک منبع غربی نیز اعلام کرد ممکن است این توافق از روز یکشنبه توسط جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، امضا شود و ژنو محتملترین گزینه برای میزبانی این مراسم است.
با این حال، مقام آمریکایی یادشده گفت اگرچه اروپا یکی از گزینههای محل امضاست، اما هنوز تصمیم نهایی در این زمینه اتخاذ نشده است.
مفاد توافق چیست؟
بر اساس پیشنویس توافق که جزئیات آن توسط چندین منبع برای رویترز تشریح شده، آمریکا در ازای بازگشایی تنگه هرمز، بخشی از داراییهای بلوکهشده ایران را آزاد کرده و تحریمهای صادرات نفت را کاهش یا لغو خواهد کرد. همچنین مقرر شده است برنامه هستهای ایران در یک دوره ۶۰ روزه مورد مذاکره و بررسی قرار گیرد.
مقام آمریکایی مدعی شد هدف نهایی این روند، برچیدن برنامه هستهای ایران است و ذخایر اورانیوم با غنای بالا باید نابود یا از چرخه خارج شوند. به گفته او، یک سازوکار بازرسی نیز برای نظارت بلندمدت بر اجرای تعهدات در نظر گرفته شده است.
اما عراقچی در گفتوگو با تلویزیون دولتی ایران تأکید کرد که تهران با برچیدن برنامه هستهای خود موافقت نکرده و تنها راهحل قابل قبول برای ذخایر اورانیوم غنیشده را «رقیقسازی» این مواد میداند.
او گفت: «برای تهران، تنها راهحل ترجیحی درباره ذخایر اورانیوم غنیشده با خلوص بالا، رقیقسازی مواد است.»
برخی منابع همچنین از احتمال پرداخت غرامت جنگی به ایران و کنار گذاشته شدن درخواستهای دیرینه آمریکا درباره محدودسازی برنامه موشکی ایران خبر دادهاند؛ ادعاهایی که مقام آمریکایی آنها را رد کرد.
او گفت: «هیچیک از داراییهای ایران تا زمان اجرای تعهدات آزاد نخواهد شد. تنگه هرمز باز خواهد بود و ایران هیچ بودجهای برای گروههای تروریستی نخواهد داشت. این توافق بر پایه عملکرد و اجرای تعهدات است.»
اسرائیل در این مذاکرات حضور نداشته و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این رژیم، اعلام کرده است که کشورش بخشی از این توافق نخواهد بود. در هفتههای اخیر، میان نتانیاهو و ترامپ بر سر درخواست واشنگتن برای محدود کردن عملیات نظامی اسرائیل در لبنان اختلافنظرهایی شکل گرفته است.
عراقچی مدعی شد این توافق میتواند به جنگ لبنان پایان دهد و زمینه خروج اسرائیل از مناطق اشغالی را فراهم کند.
در مقابل، وزیر دفاع اسرائیل تأکید کرد تلآویو خود را ملزم به این توافق نمیداند. یک مقام ارشد اسرائیلی نیز گفت اسرائیل انتظار دارد آزادی عمل خود را برای مقابله با تهدیدهای احتمالی حفظ کند.
واکنش بازارها
پیشرفت در مسیر دستیابی به توافق در حالی رخ داده که طی هفته گذشته تنشها در خلیج فارس بهشدت افزایش یافته بود؛ از تبادل آتش میان ایران و اسرائیل گرفته تا حملات آمریکا به اهدافی در ایران و پاسخهای متقابل تهران علیه منافع آمریکا در منطقه.
انتشار خبر نزدیک شدن دو طرف به توافق، واکنش مثبتی در بازارهای جهانی به همراه داشت. شاخصهای بورس در بسیاری از بازارها رشد کردند و قیمت نفت کاهش یافت.
بهای نفت برنت بیش از سه درصد افت کرد و به پایینترین سطح خود در نزدیک به دو ماه گذشته رسید.
این جنگ در شرایطی به یکی از چالشهای سیاسی مهم دولت ترامپ تبدیل شده که افزایش قیمت سوخت و کاهش محبوبیت رئیسجمهور آمریکا، نگرانیهایی را در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره ایجاد کرده است.
برخی جمهوریخواهان نگراناند ادامه جنگ به کاهش آرای حزب جمهوریخواه منجر شود؛ هرچند بخشی از همین جریان سیاسی نیز ممکن است از توافقی که بیش از حد به نفع ایران تلقی شود، حمایت نکنند.
رایزنی تلفنی وزیر خارجه مصر با عراقچی و همتای پاکستانی
05:00 | بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه مصر در تماس تلفنی با همتایان ایرانی و پاکستانی خود ضمن اعلام حمایت از ادامه روند گفتوگوهای ایران و آمریکا، دستیابی به توافق را فرصتی واقعی برای پایان دادن به تنشها و حرکت بهسوی ثبات در منطقه توصیف کرد.
به گزارش انتخاب، وزارت خارجه مصر در بیانیهای اعلام کرد که بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه، همکاری بینالمللی و امور مصریان خارج از کشور در گفتوگوی تلفنی با محمد اسحاق دار، معاون نخستوزیر و وزیر خارجه پاکستان آخرین تحولات مذاکرات میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا و تلاشهای صورتگرفته برای رسیدن به توافق میان دو طرف را بررسی کرده است.
طبق گزارش وبگاه صدی البلد، عبدالعاطی در این تماس بر ضرورت تداوم تلاشهای دیپلماتیک برای دستیابی به توافق تأکید کرد و گفت باید از این فرصت برای پایان دادن به جنگ و حمایت از ثبات منطقهای استفاده شود.
همزمان، وزیر خارجه مصر در تماس دیگری با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در جریان آخرین روند مذاکرات و گفتوگوهای جاری قرار گرفت.
وزیر خارجه مصر همچنین بر حمایت قاهره از همه تلاشهایی که به کاهش تنش، پایان درگیریها و تأمین منافع همه طرفها منجر شود تأکید کرد و گفت چنین توافقی میتواند به تقویت امنیت و ثبات منطقهای کمک کند.
رضایی: ترامپ آزادسازی بخشی از اموال ایران را پذیرفته است
04:20 | محسن رضایی، عضو تشخیص مصلحت نظام اعلام کرد: ترامپ با آزادسازی 24 میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران موافقت کرده اما با صراحت این موضوع را اعلام نمیکند.
به گزارش تسنیم، او با بیان اینکه امروز ملت آمریکا به مستعمره اسرائیل تبدیل شده است، گفت: توان بازدارندگی کشور به سطحی رسیده که ترامپ حتی از مذاکره با ایران هراس دارد.
او افزود: این نبرد موجب جهش قدرت جمهوری اسلامی در سطح جهان شد و اگر این حمله رخ نمیداد، بسیاری از مردم دنیا از ظرفیت و اقتدار نیروهای مسلح و ملت ایران آگاه نمیشدند.
اکسیوس: ترامپ به نتانیاهو: زمان پایان جنگ فرا رسیده است
01:30 | بنابه گزارش اکسیوس، دونالد ترامپ انتظار داشت ظرف چند روز با ایران به توافق برسد و این پیام را در تماس با بنیامین نتانیاهو بهصراحت منتقل کرد.
به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، ترامپ به نتانیاهو گفت: «این توافق است. این یک توافق عالی است و زمان پایان دادن به این جنگ فرا رسیده است.»
وقتی نتانیاهو در کنار ترامپ به جنگ رفت، پایان آن را به این شکل تصور نمیکرد. او از همان ابتدا گفته بود که جنگ میتواند به تغییر رژیم در تهران منجر شود؛ اما اکنون، در حالی که تنها چهار ماه تا انتخابات باقی مانده، رقبای داخلیاش او را متهم میکنند که با پذیرش صرف شرایط ترامپ برای صلح، اسرائیل را به یک «دولت دستنشانده» تبدیل کرده است.
برخی در واشنگتن معتقدند نتانیاهو حتی در صورت دستیابی به توافق نیز ممکن است نقش مخربی ایفا کند. با این حال، یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفت که در تماس تلفنی اخیر، نتانیاهو ظاهراً پذیرفته بود که نمیتواند مانع امضای توافق توسط ترامپ شود.
به گفته همان مقام، نتانیاهو به ترامپ گفته است که به او اعتماد دارد تا اطمینان حاصل شود توافق نهایی به نگرانیهای مشترک دو طرف درباره برنامه هستهای ایران رسیدگی میکند.
این مقام آمریکایی گفت: «بیبی احتمالاً فهمیده بود که توافق در شرف وقوع است و او نمیتواند جلوی آن را بگیرد.»
توافق نزدیک است؛ اما هنوز نهایی نشده
مقامات تهران و واشنگتن میگویند توافق «نزدیک» است، اما هنوز نهایی نشده است. اکسیوس مدعی شد، همزمان با تشدید تبادلات با ایران در اوایل هفته، نتانیاهو قصد داشت حملات گستردهای علیه تأسیسات انرژی و زیرساختی ایران انجام دهد، اما ترامپ در آخرین لحظه مانع این اقدام شد.
یک منبع آمریکایی با اطلاع مستقیم از روند مذاکرات گفت که از آن زمان، نتانیاهو خود را تا حد زیادی خارج از جریان تصمیمگیری یافته و برای کسب اطلاعات درباره مذاکرات ترامپ، با متحدانش در واشنگتن تماس گرفته است.
همچنین، به گفته یک منبع آگاه، پست ترامپ در روز پنجشنبه مبنی بر نزدیک بودن توافق، نتانیاهو را غافلگیر کرد. وقتی ترامپ حدود یک ساعت بعد با او تماس گرفت، نخستوزیر اسرائیل «مقاومت زیادی نکرد و وارد بحث طولانی نشد.»
در پشت صحنه، نتانیاهو و دیگر مقامات اسرائیلی از انتقاد علنی از ترامپ پرهیز میکنند، اما نسبت به توافق در حال شکلگیری تردیدهای جدی دارند.
یکی از نگرانیهای اصلی این است که پس از امضای توافق و پایان جنگ، ایران بتواند مذاکرات را بدون دادن امتیازات واقعی هستهای طولانی کند و در عین حال از طریق فروش نفت، بدون خطر جنگ، موقعیت اقتصادی و سیاسی خود را تثبیت کند.
اسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، روز جمعه گفت ترامپ «بر اساس ارزیابی خود از منافع آمریکا» به دنبال توافق است، اما اسرائیل انتظار دارد او «اصول مشترک» مربوط به برنامه هستهای، موشکها و «نیروهای تروریستی نیابتی» ایران را رعایت کند.
کاتز همچنین تأکید کرد که اسرائیل «توانایی اقدام مستقل برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای» را حفظ کرده و بر همین اساس آماده خواهد شد.
مقامات اسرائیلی نگراناند که چون آتشبس پیشنهادی لبنان را هم در بر میگیرد، دولت ترامپ آزادی عمل اسرائیل علیه حزبالله را محدود کند و خواستار مشورت قبلی درباره هر حمله شود.
یک مقام ارشد آمریکایی روز جمعه در نشست خبری گفت: «من تردید اسرائیلیها را درک میکنم. حزبالله بسیاری از اسرائیلیهای بیگناه، بهویژه غیرنظامیان اسرائیلی، را کشته است. ما انتظار نداریم هیچ کشوری از حق دفاع از خود دست بکشد؛ اما اگر بتوانیم همه را در روند صلح مشارکت دهیم، انتظار داریم دیگران نیز همین مسیر را دنبال کنند.» او افزود کاخ سفید «اطمینان دارد» که در نهایت اسرائیلیها «با این موضوع همراه خواهند شد.»
صبح جمعه، پس از آنکه رسانههای دولتی ایران مدعی شدند توافق فوراً میلیاردها دلار در اختیار ایران قرار میدهد، مقامات اسرائیلی از کاخ سفید توضیح خواستند. مقامات آمریکایی به اسرائیلیها اطمینان دادند که گزارشهای منتشرشده، توافق را نادرست توصیف کردهاند.
به گفته مقام ارشد آمریکایی: «ما معتقدیم وقتی اسرائیلیها متن کامل توافق را ببینند و درک کنند که ایران باید پیش از دریافت هرگونه مزایا، تعهدات خود را اجرا کند، نگرانی کمتری خواهند داشت.» لبنان میتواند یکی از عوامل اصلی بیثباتکننده توافق باشد. نیروهای اسرائیلی هنوز بخشهایی از جنوب لبنان را در اشغال دارند و تبادل حملات مرزی با حزبالله ادامه دارد.
به گفته مقام ارشد آمریکایی، اگر حزبالله به اسرائیل موشک شلیک کند یا ایران به تسلیح این گروه ادامه دهد، این اقدام نقض توافق تلقی خواهد شد. برای نتانیاهو، امضای توافقی برای پایان جنگ بدون تحقق اهداف اعلامشدهاش، میتواند یک شکست بزرگ سیاسی و استراتژیک باشد.
عراقچی از روند مذاکرات گفت؛ «در شرایط فعلی امکان مذاکره درباره هستهای نبود»
22 خرداد- 23:00 | عباس عراقچی، وزیر امورخارجه شب گذشته- ۲۲ خرداد- در برنامه گفتوگوی ویژه «شبکه خبر» به بیان تازهترین تحولات و تصمیمات پیرامون مذاکرات ایران و آمریکا و تفاهم احتمالی میان دو کشور پرداخت.
به گزارش ایرنا، او گفت: وظیفه دیپلماسی، تثبیت دستاوردهای میدانی است و این امر در قالب مذاکرات و توافقهایی که نتیجه مذاکرات هستند، تحقق مییابد.
رئیس دستگاه دیپلماسی گفت: به دلایل مختلف واقعاً در شرایط حاضر، امکان بحث درباره مسائل هستهای نبود و خواستههای آنها به هیچ وجه قابل پذیرش نبود؛ لذا ما موضوعات دیگری که امکان توافق در مورد آنها وجود داشت را در مرحله اول آوردیم و موضوع هستهای را موکول کردیم به مرحله دوم که خب مرحله سختتری است و ۶۰ روز مذاکره برای آن پیشبینی شده است. در مرحله دوم یا توافق نهایی، بحث هستهای در کنار بحث رفع تحریمهای ایران و یکی دو موضوع دیگر که حالا سر فرصت خواهم گفت، بررسی خواهد شد و توافق نهایی صورت خواهد گرفت.
وزیر خارجه در ادامه این گفتگو تاکید کرد: در مورد این یادداشت تفاهم خاص، ما به اصطلاح این موقعیت را هم داریم که چون بعد از این یادداشت تفاهم مذاکرات شروع میشود برای ۶۰ روز تا به توافق اصلی برسیم و در توافق اصلی بحثهای هستهای که به هر حال آمریکاییها بیشترین علاقه را دارند، آنجا مطرح میشود. بنابراین اگر آنچه که در یادداشت تفاهم آمده عملی نشود، طبیعی است که آن مذاکرات هم پیش نخواهد رفت و ما این اختیار را داریم و بالاخره اجازه نخواهیم داد در حالی که یادداشت تفاهم عملی نشده، ما چگونه میتوانیم مذاکره بکنیم برای توافق نهایی؟ بنابراین یک تضمینی هم اینجا وجود دارد که باید به اصطلاح مواردی که در یادداشت تفاهم آمده یا خواهد آمد و امضا خواهد شد، توسط طرف مقابل رعایت شود.
عراقچی در پاسخ به نگرانیها از تکرار بدعهدی برجام گفت: این تفاوت وجود دارد که ما هنوز به توافق نهایی نرسیدیم و این یک توافق اولیه است یا گام اول است. بنابراین توافقات مرحله اول حداقل اگر رعایت نشود، ما به مرحله دوم نخواهیم رفت و این خودش یک تضمین را ایجاد میکند. من فکر میکنم که ما در موقعیت خوبی از این جهت قرار داریم. البته این را هم بگویم؛ ذات طرفهای مقابل این است که بدعهدی بکنند، در اجرا هزار و یک مشکل ایجاد بکنند. ما این تجربه را داریم. ما باید انتظار اشکالات مختلف در اجرای چه تفاهم و چه آن توافق نهایی که اگر به آن برسیم را داشته باشیم. ما با طرفهایی مواجه نیستیم که کاملاً پایبند به تعهدات باشند. از هر فرصتی برای بدعهدی استفاده میکنند. این ما هستیم که باید راههای بدعهدی را ببندیم و باید توانمندی داشته باشیم که با اتکا به قدرت خودمان اجازه ندهیم که بدعهدی صورت گیرد.
او تاکید کرد: موضع ما همیشه این بوده که ما مواد غنیشده سطح بالا را، حالا به طور خاص موارد ۶۰ درصد را، از قدیم موضع منطقی ما این بوده که اگر اینها بخواهد تعیین تکلیف بشود، از نظر ما تنها شیوه، رقیقسازی آنها در داخل ایران است و به هر حال تلاش داریم که این هم به نوعی اشاره شود که راهحل به هر حال در همین جهت خواهد بود. در موضوع رفع تحریمها هم درست است که گفته میشود همه تحریمها در توافق نهایی برداشته میشود، ولی مواردی که برای ما مهم بوده را به طور خاص اشاره کردیم که چه تحریمهایی حتماً باید به اصطلاح برداشته بشود و جزئیاتش را بعداً خواهیم گفت که در توافق نهایی در بحث تحریمها چه اتفاقی میافتد، در بحث هستهای چه اتفاقی قرار است بیفتد. همینطور سازوکار آن طرح بازسازی در این ۶۰ روز به اصطلاح بحث خواهد شد و در توافق نهایی به اصطلاح مورد توافق قرار خواهد گرفت.
