به گزارش اکوایران، درحالیکه آمریکا از ورود به جنگ یمن دوری میکند، به نظر میرسد کارزار انصارالله یمن وارد مرحله تازهای شده است؛ مرحلهای که با یک عملیات تهاجمی بزرگ برای قطع ارتباط نیروهای دولت مورد حمایت سعودی در بخش مرکزی یمن همراه است. به گفته برخی تحلیلگران، هدف نهایی آنها کنترل سراسر کشور است.
کنار کشیدن واشنگتن، کمک محدود لندن
به گزارش سیانان، پیشروی اخیر حوثیها همزمان با آن صورت میگیرد که عربستان سعودی برای متوقف کردن حرکت این گروه به سمت جنوب و بندر عدن که دولت بهرسمیتشناختهشده بینالمللی یمن در آن مستقر است، جنگندهها و موشکهای خود را به کار گرفته است. حوثیها اکنون آنها تلاش میکنند منطقه کوهستانی تعز را نیز تصرف کنند؛ منطقهای که مسیرهای مهمی برای نیروهای دولتی در خود جای داده است.
اکوایران: تصرف مخاء و بخشهایی از بابالمندب نفوذ حوثیها بر بابالمندب را افزایش داده است.
به گفته یک منبع دیپلماتیک منطقهای، درخواستهای عربستان از آمریکا برای انجام حملات هوایی با هدف عقب راندن حوثیها، بیپاسخ مانده است. بریتانیا، اما، به درخواست عربستان برای کمک پاسخ داده است. اندی برنهام، نخستوزیر بریتانیا، روز دوشنبه گفت که لندن برای مدت محدودی سوخترسانی هوایی دفاعی به جنگندههای سعودی را خواهد پذیرفت.
وزیران خارجه کشورهای عضو گروه هفت نیز روز دوشنبه در بیانیهای مشترک از این گروه خواستند «تمام اقدامات نظامی، تهدیدها و حملات علیه کشتیرانی غیرنظامی» را متوقف کند.
وضعیت پیشرویها
حوثیها بخش بزرگی از غرب یمن را تحت کنترل دارند؛ منطقهای که بیش از ۷۰ درصد جمعیت کشور در آن زندگی میکنند و پایتخت، صنعا، نیز در همین منطقه قرار دارد. نیروهای دولتی بخش کوچکی از جنوب یمن و مناطق کمجمعیت شرق کشور را در اختیار دارند.
به گفته محمد الباشا، تحلیلگر مسائل یمن: «قطع این مسیرها، یک مسیر مهم حملونقل و تأمین تدارکات میان مناطق تحت کنترل دولت را تهدید خواهد کرد.» الباشا به سیانان گفت حوثیها با مقاومت شدید قبایل محلی روبهرو شدهاند. به گفته او، وضعیت میدان نبرد همچنان سیال است و این خطر وجود دارد که حوثیها بتوانند شهر تعز را محاصره کنند؛ اما به نظر میرسد خطوط دفاعی هنوز دچار فروپاشی مشابه آنچه در جبهه ساحل غربی رخ داد نشدهاند؛ جایی که منطقهای وسیع، از جمله بندر مخا، ظرف چند ساعت سقوط کرد. الباشا افزود که تا روز دوشنبه، نیروهای دولتی همچنان یک تقاطع جادهای مهم میان تعز و عدن را در اختیار داشتند؛ منطقهای که صدها هزار آواره داخلی در آن زندگی میکنند.
دادههای کنترل تا تاریخ ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶. مؤسسه مطالعات جنگ و پروژه تهدیدهای حیاتی AEI/طرح از سیانان
در شرقتر، در استان مأرب نیز، به گفته چندین تحلیلگر مسائل یمن، درگیریهای شدیدی جریان دارد. مأرب منطقهای نفتخیز است که حوثیها مدتهاست چشم به آن دوختهاند. به گفته تحلیلگران، نیروهای دولت یمن برای عقب راندن حوثیها در این منطقه از توپخانه و سامانههای موشکی استفاده کردهاند و حملات هوایی عربستان نیز با شدت فزایندهای از آنها حمایت کرده است. یکی از فرماندهان ارشد مدعی شده که نیروهایش اکنون عملیات تهاجمی را آغاز کردهاند.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، روز دوشنبه اعلام کرد عربستان سعودی در چهار استان یمن ۱۵۷ حمله هوایی و موشکی انجام داده و با این حساب، مجموع حملات از زمان آغاز تشدید اخیر درگیریها به ۹۱۷ مورد رسیده است. او وعده داد که این حملات با پاسخ روبهرو خواهد شد.
مؤسسه مطالعات جنگ، یک اندیشکده مستقر در واشنگتن، روز جمعه گزارش داد: «احتمالاً حوثیها به دنبال تصرف این منطقه هستند تا بتوانند نفت را از طریق دریای سرخ استخراج و صادر کنند؛ اقدامی که میتواند منابع مالی فعالیتهای سیاسی و نظامی حوثیها را تأمین کند». الباشا به سیانان گفت شهرهای تعز و مأرب «سنگرهای اصلی» هستند و «اگر حوثیها هر دو را تصرف کنند، بازی تمام است.» بااینحال، او افزود: «مدافعان آنها مقاومت شدیدی از خود نشان میدهند.»
باتلاق یمن واشنگتن چه میکند؟
هنوز مشخص نیست حوثیها قصد دارند مستقیماً به عدن فشار وارد کنند یا نه. بخش زیادی از این موضوع به توانایی نیروهای دولت مورد حمایت سعودی برای بهبود هماهنگی میان خود پس از عقبنشینی فاجعهبار از ساحل غربی بستگی خواهد داشت.
به گفته ابراهیم جلال، عضو مؤسسه خاورمیانه: «حوثیها نیازی ندارند عربستان سعودی را از نظر نظامی شکست دهند و تقریباً بهطور قطع هم قادر به چنین کاری نیستند؛ بلکه باید بر میزان منابع مالی، اطلاعات، لجستیک، پدافند هوایی و احتمالاً نیروی هوایی که ریاض حاضر است برای نیروهای مسلح یمن اختصاص دهد، نیروهایی که میتوانند دستاوردهای زمینی حوثیها را معکوس کنند، تأثیر بگذارند. حوثیها برای رسیدن به این هدف، از گرفتار شدن در نبردهای شهری پرهیز میکنند و تلاش دارند نیروهای دولتی را محاصره کنند».
یمنیهای وفادار به گروه حوثی روز جمعه در صنعا، یمن، در حمایت از این گروه تظاهرات میکنند/عکس از گتی ایمجز
آندریاس کریگ، مدیرعامل شرکت مشاوره ریسک سیاسی MENA Analytica در لندن، روز دوشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «بهترین گزینه ترامپ این است که از باتلاق یمن دور بماند، زیرا جنگ از راه دور توازن موجود در میدان را تغییر نخواهد داد و در عین حال اختلال در زنجیرههای تأمین را افزایش خواهد داد. این کار همچنین مسیر دیپلماتیک مربوط به ایران و هرمز را از مسیر خارج خواهد کرد.»
بااینحال، فاطمه ابو الاسرار، تحلیلگر یمنی، در مطلبی برای مرکز استیمسون، یک مؤسسه پژوهشی آمریکایی، نوشت: «ناهماهنگی در موضع آمریکا در قبال نیروهای مورد حمایت تهران باعث شده دولت یمن و عربستان سعودی تا حد زیادی مجبور شوند خودشان با حوثیها مقابله کنند.»
پیمان مکه چه شد؟
تا اینجا به نظر نمیرسد عربستان سعودی پیمان دفاعی سهجانبهای را که اخیراً با پاکستان و ترکیه به توافق رسیده، فعال کرده باشد. مقامهای ترکیه نیز در اظهارات خود محتاط بودهاند و از ارائه تعهدات بیش از حد خودداری کردهاند.
حاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، روز شنبه درباره حملات پهپادی و موشکی حوثیها به عربستان به شبکه تلویزیونی NTV ترکیه گفت: «ما میبینیم که حملات بسیار جدی علیه تمامیت ارضی و حاکمیت عربستان سعودی صورت گرفته است. ما در این زمینه کاملاً همبسته هستیم. ... ممکن است آنها به برخی نیازهای نظامی، بهویژه در برخی مسائل فنی، احتیاج داشته باشند. ما مشکلی برای تأمین این نیازها نخواهیم داشت.»
یکی از هواداران حوثیها در جریان تظاهراتی علیه آمریکا و اسرائیل، در حالی که ماکتی از یک موشک را حمل میکند، شعار سر میدهد، صنعا، ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۵/ عکس از خبرگزاری آسوشیتدپرس
ناطق ملکزاده، تحلیلگر مسائل منطقه، روز دوشنبه گفت: «عربستان سعودی در لحظه نیاز، خود در حال کشف این واقعیت است که تا چه اندازه تنهاست. این کشور سالها امنیت خود را بر این امید بنا کرده بود که واشنگتن از آن دفاع خواهد کرد. برای آمریکا، مانند هر کشور دیگری در چنین شرایطی، امنیت عربستان زمانی اهمیت کمتری پیدا میکند که منافع مستقیم آمریکا در معرض خطر نباشد.»
جلال گفت سعودیها میتوانند روی مقداری حمایت از سوی متحدان منطقهای و پاکستان و احتمالاً مصر حساب کنند؛ اما در حال حاضر، بخش عمده بار مقابله با حوثیها بر دوش خود عربستان قرار دارد. جلال در نشریه اینترنتی المجله نوشت ایران روی حوثیها بهعنوان «آخرین نیروی مورد حمایت مقاوم خود برای بهبود موقعیت و اهرم چانهزنی» حساب کرده است، درحالیکه حوثیها اکنون به دنبال تثبیت دستاوردهای خود، گسترش سرزمینی و تشدید حملات به داخل عربستان هستند تا «قواعد بازی را از نو ترسیم کنند.»
الباشا روز دوشنبه به سیانان گفت حوثیها «به مجازات سعودیها ادامه خواهند داد تا زمانی که صندوق غرامت چندمیلیارد دلاری خود را دریافت کنند.» حوثیها مدتهاست برای محاصره طولانیمدت مناطقی از یمن که در اختیار دارند، خواستار دریافت غرامت از عربستان هستند.
انسداد راه دور زدن هرمز
به گزارش والاستریت ژورنال، عربستان سعودی ماهها نفت خود را از مسیرهای زمینی در سراسر بیابان منتقل کرد تا از تنگه هرمز دور بماند؛ اما اکنون، با مختل شدن مسیر جایگزین آن در دریای سرخ بر اثر حملات، بزرگترین قدرت نفتی جهان ناچار شده دوباره به همان آبراهی بازگردد که در وهله نخست میکوشید از آن اجتناب کند.
آرامکو در حال بارگیری نفت بیشتری از نفتکشها در خلیج فارس است و سپس با پذیرش ریسک، آنها را از تنگه هرمز عبور میدهد. افرادی مطلع از این موضوع گفتند این شرکت به چندین مشتری خود در آسیا، مهمترین بازار نفتی عربستان، گفته است محمولهها را درست در خارج از تنگه، در نزدیکی سواحل عمان، تحویل بگیرند. تلاشهای پرریسک برای عبور از تنگه هرمز نشان میدهد که آمریکا و متحدانش در خلیج فارس تا چه اندازه در تلاش برای باز نگه داشتن مسیرهای حیاتی انتقال نفت با مشکل مواجهاند.
طرح از والاستریت ژورنال
مخاطرات این وضعیت برای اقتصاد جهانی و دولت ترامپ، در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر، بسیار بالاست. اختلال در عرضه نفت باعث افزایش قیمت بنزین و گازوئیل شده و نگرانیها درباره تورم و خشم رأیدهندگان را افزایش داده است.
ریچل زیِمبا، پژوهشگر ارشد غیرمقیم در مرکز امنیت نوین آمریکا، یک اندیشکده در واشنگتن، گفت: «این یادآوری میکند که مسیرهای جایگزین مصون از شکست نیستند. همه گزینهها مشکلات و هزینههای خودشان را دارند و نرخ کرایه نفتکشها و هزینه بیمه، همزمان با افزایش خطرات فیزیکی، در حال بالا رفتن است.»
تولیدکنندگان نفت در خلیج فارس، از امارات متحده عربی گرفته تا عراق، در حال رقابت برای ایجاد مسیرهای جایگزین انتقال نفت خام هستند. این مسیرهای جایگزین باعث شدهاند جریان نفت خلیج فارس همچنان ادامه داشته باشد، اما همزمان نفتکشها را درگیر کرده، هزینه حملونقل را بالا برده و در مورد عربستان، نتوانستهاند بهطور پایدار گرههایی را باز کنند که تولید نفت این کشور را به پایینترین سطح چند دهه اخیر رسانده است.
به گفته مایکل هیگ، رئیس تحقیقات کالاها در بانک فرانسوی سوسیته ژنرال، هزینه انتقال نفت خام از بندر رأستنوره عربستان در داخل خلیج فارس به بندر نینگبو چین، از حدود ۴.۵ میلیون دلار به نزدیک ۶۳ میلیون دلار برای هر سفر افزایش یافته است.
بازگشت اجباری به هرمز
پیش از جنگ با ایران، عربستان بیشتر صادرات نفت خود را از طریق تنگه هرمز و سپس به سوی مشتریانش در آسیا ارسال میکرد. اما زمانی که حملات ایران به کشتیها این آبراه را عملاً مسدود کرد، پادشاهی سعودی میلیونها بشکه نفت را از طریق خط لوله شرق ـ غرب خود به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل کرد.
یک شناور تجاری در سواحل یمن در بابالمندب در تاریخ ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶ لنگر انداخته است/عکس از خبرگزاری فرانسه
هنگامی که انصارالله در ماه ژوئیه حملات خود به کشتیهای مرتبط با عربستان در اطراف بابالمندب را تشدید کردند، بخشی از محمولههای سعودی از طریق مصر به سمت شمال تغییر مسیر دادند و از کانال سوئز و سامانه خط لوله سومد عبور کردند.
جدیدترین تغییر مسیرها در پی حملات پهپادی از عراق در اوایل ماه جاری آغاز شد؛ حملاتی که خط لوله شرق ـ غرب را از کار انداختند. بدون این خط لوله، عربستان بیش از پیش به یک سامانه پیچیده بازگشته است: نفت خام را در پایانه رأستنوره در خلیج فارس بارگیری میکند، آن را از طریق تنگه هرمز عبور میدهد، سپس در نزدیکی سواحل عمان به کشتیهای دیگر منتقل میکند تا به مشتریانش در بازارهای جهانی تحویل داده شود و بعد برای بارگیری محموله بعدی دوباره به عقب بازمیگردد.
گزینه دیگری وجود ندارد
بر اساس دادههای شرکت رهگیری کشتی کپلر، طی دو هفته گذشته حدود ۲.۴ میلیون بشکه نفت خام و میعانات گازی عربستان در روز بار دیگر از تنگه هرمز عبور کرده است؛ سطحی که آخرین بار در اوایل ژوئیه مشاهده شده بود، پیش از آنکه حوثیها از آغاز محاصره دریایی عربستان خبر دهند و حمله به کشتیهای سعودی در دریای سرخ را آغاز کنند.
در جریان یک گردهمایی حامیان حوثیها علیه عربستان سعودی در صنعای یمن، تصویری از یک موشک بر روی یک بیلبورد به نمایش درآمد، 18 سپتامبر 2026/ عکس از آسوشیتدپرس
بر اساس دادههای شرکت وورتکسا (Vortexa)، میانگین چهار هفتهای بارگیری روزانه نفت خام عربستان از پایانههای داخل خلیج فارس، هفته گذشته به بیش از ۲ میلیون بشکه رسید. این رقم در بیشتر ماه ژوئن تقریباً صفر بود و در ماه ژوئیه نیز کمتر از یک میلیون بشکه در روز قرار داشت. در همین حال، بارگیری نفت از پایانههای دریای سرخ از زمان حملات به خط لوله شرق ـ غرب در اوایل سپتامبر به صفر رسیده است.
ریچارد متیوز، مدیر بخش مشاوره و تحقیقات شرکت کارگزاری کشتی E.A. Gibson، گفت: «ما قطعاً شاهد افزایش بارگیری نفت خام عربستان از رأستنوره و انتقال آن از طریق تنگه هستیم.» او گفت عربستان پیش از این چنین کاری نمیکرد، زیرا گزینههای دیگری در اختیار داشت، اما اکنون آن گزینهها دیگر وجود ندارند.
متیوز گفت تقاضا برای نفتکشهایی که بتوانند این سفرهای رفتوبرگشتی را انجام دهند آنقدر افزایش یافته که برخی نفتکشهای غولپیکر ۲۰ ساله، از جمله شماری از نفتکشهایی که زمانی بخشی از «ناوگان سایه» جهانی بودند، اکنون وارد این عملیات انتقالی شدهاند.
مسیر جایگزینی که خودش هدف میشود
به گفته منابع آگاه، آرامکو فعلاً آماده است بهشدت به این انتقالهای دریایی متکی باشد. این شرکت با مشتریانی در چین، کره جنوبی و ژاپن درباره دریافت نفت خام عربستان در نزدیکی بندر صحار عمان گفتوگو کرده است. این خریداران با هزینههای بالاتر حملونقل مواجه خواهند شد، اما به گفته این افراد، انتظار میرود پادشاهی سعودی دستکم بخشی از این هزینه را با کاهش قیمت فروش نفت به مشتریان جبران کند.
حامیان حوثی در اعتراضی در صنعا در تاریخ ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶ که تجاوز عربستان به یمن را محکوم میکند، تصویری از رهبر این گروه، عبدالملک الحوثی، را حمل میکنند/عکس از خبرگزاری فرانسه
دنی سیترینوویتس، مقام پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل و پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات امنیت ملی در تلآویو، گفت: «ساختن یک مسیر جایگزین لزوماً مشکل را حل نمیکند؛ ممکن است فقط مجموعه جدیدی از اهداف ایجاد کند. هیچ گلوله نقرهای وجود ندارد و نمیتوانید بر جغرافیا غلبه کنید.»
حملات به مسیر جایگزین دریای سرخ، امیدها برای اینکه کشورهای خلیج فارس بتوانند صرفاً با ساخت مسیرهای جدید، خود را از وابستگی به هرمز خارج کنند، پیچیده کرده است. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اوایل این ماه گفت خطوط لوله تازه ظرف دو سال تنگه را به «تکهای آب بیارزش» تبدیل خواهند کرد، زیرا نفت به جای دریا از مسیرهای زمینی منتقل خواهد شد.
اما روز یکشنبه، سعد شریده الکعبی، وزیر انرژی قطر که پیش از جنگ مقادیر عظیم گاز طبیعی مایع خود را از طریق هرمز صادر میکرد، با این دیدگاه مخالفت کرد. او در مجمع اقتصادی قطر در نیویورک گفت: «این کاملاً اشتباه است. این آبراه تجارت همه محصولات، نه فقط نفت و گاز، را به کشورهای مجاور و از آنها منتقل میکند.»
