وزیر امور خارجه ایران بیان کرد که اورانیوم غنی‌شده متناسب با نیاز کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اکوایران: عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان، در تشریح جزئیات طرح ایران برای پایان دادن به جنگ و آغاز مذاکرات با آمریکا، از پیشنهاد دو‌روزه تهران برای بازگشایی تنگه هرمز پرده برداشت و تأکید کرد که این طرح همچنان روی میز است، اما اجرای آن به اصلاح مواضع واشنگتن و انجام اقدامات اعتمادساز بستگی دارد. عراقچی با بیان اینکه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز هفت شرط مشخص دارد، تصریح کرد که آمریکایی‌ها تاکنون پاسخ مساعدی به پیشنهاد تهران نداده‌اند. وی همچنین با تشریح خطوط قرمز ایران در موضوع ذخایر اورانیوم غنی‌شده، تأکید کرد که این مواد از کشور خارج نخواهد شد و متناسب با نیازهای ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد. وزیر خارجه در بخش دیگری از این گفت‌وگو، بازنگری در عضویت ایران در پیمان ان‌پی‌تی را بحثی جدی و راهبردی دانست، از تلاش نتانیاهو برای کشاندن دوباره آمریکا به جنگ سخن گفت و جزئیات نقش قطر و پاکستان در انتقال پیام‌ها میان تهران و واشنگتن را تشریح کرد.

به گزارش تسنیم، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در مصاحبه‌ای با اشاره به طرح ایران برای خاتمه جنگ و همچنین نظر آمریکا در این خصوص اظهار داشت: ما مسیر طولانی‌ای را در این مذاکرات طی کردیم تا در مقطعی به یادداشت تفاهم اسلام‌آباد رسیدیم؛ توافقی که برای دستیابی به آن تلاش زیادی صورت گرفت و سرانجام نیز مورد توافق قرار گرفت. رئیس‌جمهور آمریکا آن را امضا کرد و حتی متن فارسی را هم امضا کرد و سپس رئیس‌جمهور ایران نیز نسخه های آن را امضا کرد. یعنی هر دو رئیس جمهور هر دو متن را امضا کردند.

وی ادامه داد:‌ اما به دلایلی که همه از آن آگاهیم و در پی نقض یکی از بندهای مهم این توافق از سوی آمریکا، بار دیگر شرایط به سمت درگیری پیش رفت. پس از مدتی، هم ما و هم طرف آمریکایی انگیزه خود را برای ادامه مسیر بر مبنای آن یادداشت تفاهم از دست دادیم. بنابراین، یادداشت تفاهم اسلام‌آباد در حال حاضر دیگر روی میز نیست و موضوعیت اجرایی ندارد. با این حال، تعهداتی که آمریکا در آن یادداشت تفاهم پذیرفته بود و اصل این موضوع که اجرای آن تعهدات می‌تواند مسیر را برای دستیابی به توافق نهایی هموار کند، همچنان مورد قبول دو طرف است.

عراقچی افزود: بر همین اساس، ما تعهدات آمریکا در یادداشت تفاهم اسلام‌آباد را به ‌اضافه برخی موضوعات جدیدی که در این فاصله مطرح شده بود ــ از جمله تحریم‌های جدید آمریکا و درخواست برای لغو آنها ــ در قالب یک طرح هفت ‌روزه تنظیم کردیم. این طرح که به شروط هفت‌گانه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز نیز معروف شد، در واقع شامل مواردی بود که البته اگر بخواهیم آن‌ها را دقیقاً روی کاغذ بیاوریم، تعدادشان اندکی بیشتر از هفت مورد است. بر اساس این طرح، قرار بود آمریکا در پنج یا شش روز نخست، تعهدات موردنظر را اجرا کند. در روز ششم، ما تنگه هرمز را باز می‌کردیم و از روز هفتم نیز مذاکرات میان ایران و آمریکا برای دستیابی به توافق نهایی آغاز می‌شد.

وزیر امور خارجه با بیان اینکه ما این طرح را در اوایل مهرماه امسال، در جریان سفر به نیویورک از طریق واسطه‌ی قطری و به‌صورت غیرمستقیم به آمریکایی‌ها ارائه کردیم، گفت: از آن زمان تاکنون، یعنی طی حدود دو ماه، رفت‌وآمد واسطه‌ها ادامه داشت؛ آنها پیشنهادهای آمریکایی‌ها را منتقل می‌کردند و طرف آمریکایی نیز اعلام می‌کرد که با خواسته‌های ایران موافق است، مشروط بر اینکه چند مورد از خواسته‌های خودش هم به طرح اضافه شود؛ خواسته‌هایی که قرار بود در چارچوب توافق نهایی درباره آن‌ها گفت‌وگو کنیم.

عراقچی خاطرنشان کرد: با نزدیک شدن به انتخابات آمریکا و با توجه به محدود بودن فرصت باقی‌مانده تا آن زمان، واسطه‌ها توصیه کردند که برای تسریع در اجرای طرح، مدت آن را کوتاه‌تر کنیم. ما هم با این پیشنهاد مخالفتی نداشتیم و اعلام کردیم که می‌توانیم زمان‌بندی را فشرده‌تر کنیم. به همین دلیل، طرح هفت‌روزه را به طرحی دو‌روزه تبدیل کردیم. بدین صورت که اگر در روز اول آمریکا به تعهداتش عمل کند، ما نیز در روز دوم تنگه را باز می‌کنیم.

وی درباره ترتیبات اجرایی این طرح دو روزه بیان کرد: قرار بود در روز دوم تنگه هرمز باز شود و مذاکرات ایران و آمریکا برای دستیابی به توافق نهایی آغاز شود؛ یعنی کل فرایند در دو روز انجام می‌شد. در روز اول، آمریکایی‌ها اقدامات و تعهدات خود را اجرا می‌کردند و در روز دوم، ما تنگه هرمز را باز می‌کردیم و مذاکرات میان ایران و آمریکا آغاز می‌شد. تأکید می‌کنم که مذاکرات از روز دوم شروع می‌شد، نه اینکه در همان روز به نتیجه می‌رسید.در یادداشت تفاهم اسلام‌آباد، ما یک بازه زمانی 60 روزه برای مذاکرات در نظر گرفته بودیم که البته قابل تمدید هم بود؛ اما در این طرح، دیگر چنین فرصت زمانی‌ای وجود نداشت و قرار بود مذاکرات بلافاصله آغاز شود و هر چقدر لازم بود ادامه پیدا کند.

آمریکایی‌ها پاسخ مساعدی به طرح دو روزه ما ندادند

رئیس دستگاه دیپلماسی ادامه داد: بنابراین با یک طرح کاملاً عملیاتی مواجه بودیم که هم خواسته‌های ما و هم خواسته‌های طرف مقابل را در بر می‌گرفت و در عین حال، مسیر را برای مذاکره باز می‌کرد. ما این طرح را تقریباً 10 روز پیش از انتخابات آمریکا به طرف آمریکایی ارائه کردیم. اگر آن را پذیرفته بودند، چه‌بسا نتایج و تحولات بعدی نیز به شکل دیگری رقم می‌خورد. البته برای ما اساساً مهم نبود چه کسی در انتخابات پیروز می‌شود و چه کسی شکست می‌خورد؛ آنچه اهمیت دارد، منافع ملی و تأمین خواسته‌های کشور است.

وی همچنین گفت: اما آمریکایی‌ها، به هر دلیلی یا درگیر فضای انتخاباتی بودند، یا موضوع را به‌درستی درک نکردند، یا شرایط لازم برای پاسخ مثبت فراهم نشد، در هر صورت، پاسخ مساعدی به این پیشنهاد ندادند و انتخابات هم برگزار شد و نتیجه‌ای رقم خورد که امروز شاهد آن هستیم. موضع فعلی ما این است که آن طرح دو‌روزه همچنان روی میز است اما اگر آمریکایی‌ها واقعاً برای دستیابی به توافق جدی باشند، این طرح همچنان می‌تواند زمینه و امکان لازم را برای رسیدن به توافق فراهم کند. البته در این فاصله تحولاتی هم رخ داده که طبیعتاً باید درباره آن‌ها تعیین تکلیف شود. برای مثال، ترامپ چند روز پیش اعلام کرد که دیگر تمایلی به توافق ندارد و به ونس نیز گفت که دنبال نخود سیاه برود!

عراقچی در ادامه تصریح کرد: در عمل هم، حتی پیش از آنکه ترامپ آن توییت را منتشر کند، ما هیچ پاسخی از طرف آمریکایی دریافت نکرده بودیم. بنابراین، اگر آنها واقعاً برای توافق جدی هستند، طبیعی است که نخستین انتظار ما این باشد که موضع خود را اصلاح کنند. البته اینکه آقای ترامپ هر روز موضع تازه‌ای بگیرد و حتی اظهارات روز قبل خود را تغییر دهد، اتفاق چندان عجیبی نیست، اما نخستین خواسته ما این است که صریحاً اعلام کند خواهان توافق است. علاوه بر این، ما به مجموعه‌ای از اقدامات اعتمادساز نیاز داریم تا مطمئن شویم این بار شرایط با دفعات گذشته متفاوت است و طرف آمریکایی واقعاً با جدیت وارد مسیر مذاکره شده است. درباره شکل و چگونگی این اقدامات نیز با واسطه‌ها گفت‌وگوهایی داشته‌ایم.

وزیر خارجه بیان کرد: اگر این دو شرط محقق شود، ما آمادگی داریم درباره طرح خود و چگونگی اجرای آن با طرف آمریکایی گفت‌وگو کنیم. خواسته ما کاملاً روشن است: هفت شرطی که مطرح کرده‌ایم باید اجرا شود تا تنگه هرمز باز شود. البته اگر آمریکایی‌ها درباره نحوه اجرای این شروط پیشنهاد یا نظری داشته باشند، ما آماده گفت‌وگو هستیم. اینکه چگونه این موارد را روی کاغذ بیاوریم، چگونه تنظیم کنیم و به چه شکلی به توافقی مطلوب برای هر دو طرف برسیم، موضوعی است که می‌توانیم درباره آن مذاکره کنیم. برای مثال، اگر بخواهند زمان‌بندی دو‌روزه را به یک روز یا حتی دو ساعت تغییر دهند، برای ما مسئله‌ای نیست؛ آنچه اهمیت دارد، تحقق خواسته‌های ماست. اگر خواسته‌های ایران تأمین شود، تنگه هرمز باز خواهد شد. حتی اگر درباره جزئیات و چگونگی اجرای همین شروط هم نیاز به گفت‌وگو باشد، ما آمادگی داریم در سطح کارشناسی وارد مذاکره شویم. بنابراین، در اصل گفت‌وگو و بررسی پیشنهادها مشکلی نداریم؛ اما این امر منوط به آن است که طرف آمریکایی ابتدا مواضع خود را اصلاح کند و اقدامات اعتمادساز لازم را انجام دهد.

نتانیاهو بقای خود را در سه‌باره شدن جنگ می‌بیند

وی در ادامه مصاحبه خود با روزنامه ایران در خصوص وضعیت سیاسی آمریکا اظهار داشت: سیاست در آمریکای امروز بسیار پیچیده است؛ البته همیشه پیچیده بوده اما به نظر می‌رسد اکنون این پیچیدگی به‌مراتب بیشتر شده است. در داخل کاخ سفید، افراد و جناح‌های مختلفی حضور دارند که هرکدام تلاش می‌کنند ترامپ را به سمت دیدگاه و رویکرد خودشان سوق دهند. یک جریان معتقد است که باید وارد جنگ شد. نتانیاهو هم هر روز در حال تماس و رایزنی است و هر روز با طرح یک توطئه جدید، تلاش می‌کند آمریکا را به سمت جنگ بکشاند.

عراقچی افزود: همین یکی دو روز گذشته شاهد طرح ادعاهایی بودیم که واقعاً نمی‌دانم چه تعبیری برای آن‌ها به کار ببرم؛ ادعاهایی مضحک و مسخره از جمله اینکه ایران قصد دارد با بمب شیمیایی به واشنگتن حمله کند، دست به ترور رهبران ما بزند یا موشک‌های خود را زیر سدها پنهان کرده است. این‌ها ادعاهایی کاملاً بی‌اساس و مضحک هستند. با این حال، نکته عجیب این است که چنین حرف‌هایی را نه جامعه آمریکا، بلکه رهبران سیاسی آمریکا می‌پذیرند. برای مثال آقای بسنت وزیر خزانه داری آمریکا میرود در پایگاه نظامی و محل زندگی خود را تغییر می‌دهد.

وزیر امور خارجه بیان کرد: به هر حال، یک طرف ماجرا اسرائیل است؛ نتانیاهو که بقای سیاسی خود را در شعله‌ور شدن سه باره جنگ می‌بیند، تلاش می‌کند آمریکا را بار دیگر به یک جنگ دیگر بکشاند. در کنار این جریان، افرادی هم در کاخ سفید و واشنگتن حضور دارند که چنین رویکردی را دنبال می‌کنند. در مقابل، به نظر می‌رسد جریانی نیز وجود دارد که همچنان به مذاکره باور دارد و می‌خواهد از مسیر دیپلماسی به نتیجه برسد. این جریان، مذاکره و دستیابی به یک دستاورد دیپلماتیک را برای خود یک دستاورد می‌داند. در این میان، جریان دیگری هم اخیراً شکل گرفته که معتقد است نه می‌توان به توافق رسید و نه جنگ گزینه مناسبی است؛ بلکه باید از طریق فشارهای اقتصادی و تحریم‌ها، به تصور خودشان، ایران را به تسلیم وادار کرد. خود ترامپ هم در چنین فضایی قرار دارد؛ وضعیتی که همه با آن آشنا هستند. او مرتب میان ایده‌ها و رویکردهای مختلف در حال جابه‌جایی است و مواضعش را تغییر می‌دهد.

ایران برای ذخایر اورانیوم خود خطوط قرمز دارد

عراقچی درباره نظر ایران در مسائل هسته‌ای و اورانیوم غنی‌شده ایران توضیح داد: من معتقدم امکان دستیابی به یک فرمول برای حل این مسئله وجود دارد. البته ما در این زمینه چند خط قرمز مشخص داریم؛ نخست اینکه این مواد از کشور خارج نخواهد شد و دوم اینکه این ذخایر متناسب با نیازهای ما با هر تعریفی که از این نیازها داشته باشیم، مورد استفاده قرار خواهد گرفت. در این میان، ایده‌ها و فرمول‌های مختلفی از سوی واسطه‌ها مطرح شده است.

وی افزود: برخی از این پیشنهادها قابل بررسی هستند، بعضی نقاط مثبت بیشتری دارند و برخی دیگر با ملاحظات و نقاط منفی بیشتری همراه‌اند. به هر حال، معتقدم در موضوع مواد هسته‌ای می‌توان به یک راه‌حل منصفانه رسید که هم مبتنی بر منافع ملی ما باشد و هم نیازهای کشور را تأمین کند. البته این موضوع را نمی‌توان به‌صورت منفرد و جدا از سایر مسائل بررسی و درباره آن تصمیم‌گیری کرد. این مسئله باید در چارچوب یک بسته مورد بررسی قرار بگیرد. در نهایت، تصمیم‌گیری‌ها در کمیته مذاکرات شورای عالی انجام می‌شود و سپس در خود شورای عالی به تصویب می‌رسد. این تصمیمات نیز مراحل مشخصی را طی می‌کنند تا به مصوبه نظام تبدیل شوند. بنابراین، درباره همه این موضوعات بر اساس منافع کشور تصمیم‌گیری می‌شود و پس از طی مراحل قانونی و تصمیم‌گیری به مرحله اجرا درمی‌آید.

بازنگری در عضویت ایران در ان‌پی‌تی یک بحث جدی برای کشور است

وی در خصوص بحث‌های مطرح شده درباره ضرورت بازنگری در عضویت ایران در ان‌پی‌تی بیان کرد: این بحث، واقعاً بحثی گسترده، جدی و دارای ابعاد مختلف است که موافقان و مخالفان خودش را دارد. هم کسانی که معتقدند دکترین هسته‌ای کشور باید به همین شکل فعلی حفظ شود و هم کسانی که از ضرورت تغییر آن صحبت می‌کنند(این که چطور عوض بشود هم خودش بحث جداگانه‌ایست)، هر دو استدلال‌ها و منطق خودشان را دارند. من معتقدم نباید تصور کنیم کسانی که خواهان تغییر دکترین هستند، منطق سستی دارند؛ آن‌ها هم منطق قوی‌ای دارند.

وزیر خارجه ادامه داد: در طرف مقابل هم کسانی که بر حفظ دکترین فعلی تأکید می‌کنند، منطق و استدلال‌های محکمی دارند. بنابراین با یک بحث کاملاً جدی و راهبردی برای کشور مواجه هستیم. به نظر من، اصل طرح و بررسی این موضوع نه‌تنها ایرادی ندارد، بلکه اتفاقاً خوب است که چنین بحثی در فضای کارشناسی و نخبگانی کشور به‌صورت جدی مطرح شود؛ چراکه مستقیماً با منافع ملی و عالی کشور سروکار دارد.

رئیس دستگاه دیپلماسی خاطرنشان کرد: هر دکترینی که در نهایت انتخاب کنیم، چه از منظر منافع و چه از منظر هزینه‌های احتمالی، تصمیمی با آثار و تبعات بسیار مهم خواهد بود.کسانی که معتقدند دکترین هسته‌ای باید تغییر کند، استدلالشان این است که دکترین موجود نتوانسته از تأسیسات هسته‌ای ما محافظت کند. آن‌ها می‌گویند عضویت و ماندن ما در پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT)، قرار گرفتن تأسیسات هسته‌ای کشور تحت نظارت پادمان‌ و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و پایبندی به چارچوب‌های نظارتی موجود، نتوانسته است مانع حمله و بمباران این تأسیسات شود. از نگاه آن‌ها، وقتی این سازوکارها نتوانسته‌اند امنیت تأسیسات هسته‌ای ما را تضمین کنند، باید به فکر راهکار دیگری، دست‌کم برای حفاظت از برنامه هسته‌ای کشور، باشیم. از طرف دیگر خروج از چارچوب فعلی و تغییر دکترین نیز تبعات ساده‌ای ندارد.

عراقچی درباره نظر روسیه و چین در این خصوص گفت: روسیه و چین هم در این زمینه مواضع مخالفی دارند. آنچه اهمیت دارد این است که تا این لحظه، دکترین ما تغییری نکرده و مواضع رسمی ما همچنان همان مواضع قبلی است.

البته در جامعه بحثی در این باره شکل گرفته و من هیچ ایرادی نمی‌بینم که دیدگاه‌های مختلف مطرح شوند و همه بتوانند نظرات خودشان را بیان کنند.

وی ادامه داد: همان‌طور که عرض کردم، هر دو طرف استدلال‌ها و منطق خاص خودشان را دارند. من لزوماً همه این استدلال‌ها را قبول ندارم اما نمی‌توان انکار کرد که هر کدام بر مبنای منطقی مطرح می‌شوند. بنابراین، اجازه بدهیم این بحث در فضای کارشناسی و نخبگانی کشور ادامه پیدا کند و دیدگاه‌های مختلف شنیده شود. با این حال، تأکید می‌کنم که موضع رسمی ما در این زمینه همچنان همان موضع پیشین است و تغییری نکرده است.

نمی‌توان در عرصه دیپلماسی پیروزی را به طرف مقابل تقدیم کرد

وزیر امور خارجه درباره شرایط فعلی و وضعیت نه جنگ و نه صلح اظهار داشت: وضعیت «نه جنگ، نه صلح» به‌هیچ ‌وجه وضعیت مطلوبی نیست. در سطوح عالی کشور نیز همین نگاه وجود دارد و معتقدیم که این وضعیت باید به پایان برسد. طبیعتاً برای خروج از این شرایط، دو گزینه بیشتر پیش روی ما نیست: یا جنگ یا صلح. جنگ را که هیچ ‌کسی تأیید نمی‌کند که وضعیت خوبی است. بنابراین، راه‌حل ما این است که به سمت یک راه‌حل توافقی و دستیابی به توافق حرکت کنیم. اما نکته مهمی که فکر می‌کنم درباره آن اجماع وجود دارد، این است که ما به دنبال یک توافق خوب، شرافتمندانه و عزتمندانه هستیم. هیچ‌کسی خواهان توافقی نیست که عزت ما را زیر سؤال ببرد.

وی خاطرنشان کرد: ما در جنگ مقاومت کردیم و اجازه ندادیم طرف مقابل به پیروزی برسد. بنابراین، قطعاً نمی‌توانیم در عرصه دیپلماسی به توافقی تن بدهیم که در واقع، خودمان پیروزی را به طرف مقابل تقدیم کنیم. فکر می‌کنم همه بر این موضوع اتفاق نظر داریم که همان‌طور که در جنگ پیروز شدیم، در توافق هم باید پیروز شویم. البته باید به این نکته هم توجه داشت که در جنگ ممکن است یک طرف به پیروزی مطلق برسد اما وقتی وارد مسیر توافق می‌شوید، در واقع پذیرفته‌اید که یک بده ‌بستان صورت بگیرد. در هر بده‌ بستانی هم طبیعی است که هر دو طرف امتیازاتی بدهند و در مقابل، امتیازاتی به دست بیاورند.

کشورهای منطقه نمی‌خواهند جنگ مداوم باشد

عراقچی درباره نظرات کشورهای منطقه و رد و بدل کردن پیام‌ها بین ایران و آمریکا بیان کرد: همه کشورهای منطقه با جنگ مخالف‌اند و دلیل آن هم روشن است؛ تجربه‌ای که در جریان جنگ 40 روزه پشت سر گذاشتند، به آن‌ها نشان داده که جنگ چه پیامدهایی برای منطقه دارد. اما اینکه این کشورها با تداوم فشار، تحریم و محاصره اقتصادی ایران موافق باشند، موضوع دیگری است و من در این زمینه با این برداشت موافق نیستم. شما اشاره کردید که ترامپ مدعی شده برخی کشورهای منطقه از جمله کشورهایی که نام برده، از او خواسته‌اند جنگ را متوقف کند، اما به‌جای آن، فشارها و تحریم‌ها علیه ایران ادامه پیدا کند.

وی افزود: من معتقدم این روایتی است که آمریکا سعی دارد جا بیندازد. اینکه کشورهای منطقه جنگ نمی‌خواهند، درست است؛ اما آیا واقعاً خواهان محاصره، فشار اقتصادی و تحریم‌های بیشتر علیه ایران هم هستند؟ اگر چنین رویکردی وجود داشته باشد، به نظر من یک اشتباه راهبردی است. این کشورها به دنبال صلح پایدار هستند و طبیعتاً نمی‌خواهند جنگ در منطقه مدام تکرار شود. ما هم بارها به آن‌ها گفته‌ایم که نمی‌توان در یک منطقه، بخشی در صلح و بخش دیگر در جنگ باشد؛ نمی‌توان یک طرف منطقه در مسیر آبادانی و توسعه حرکت کند و طرف دیگر با تحریم، فشار و ناامنی مواجه باشد.

عراقچی تاکید کرد: اگر به دنبال صلح پایدار هستیم، باید به سمت صلحی حرکت کنیم که همه کشورهای منطقه در آن مشارکت داشته باشند؛ به تعبیر دیگر، صلح باید فراگیر و همه‌شمول باشد. پیشرفت اقتصادی و رفاه نیز باید شامل همه کشورهای منطقه شود. تنها در چنین شرایطی می‌توان از صلحی پایدار سخن گفت.

وی ادامه داد: من تصور می‌کنم این نگاه در میان بسیاری از کشورهای منطقه وجود دارد. البته ممکن است وقتی وارد بررسی موردی کشورها می‌شویم، تفاوت‌هایی در مواضع و تصمیمات آن‌ها ببینیم و طبیعتاً برخی کشورها همواره تصمیمات درستی اتخاذ نمی‌کنند. برای مثال، امارات تصمیم راهبردی غلطی گرفت و با اسرائیل رابطه برقرار کرد. از نظر من، این تصمیم یک اشتباه راهبردی بود.

وزیر امور خارجه بیان کرد: با این حال، معتقدم مجموعه کشورهای منطقه از این جنگ درس‌های بزرگی گرفته‌اند. شاید مهم‌ترین درس این باشد که برای تأمین امنیت خود نمی‌توانند به نیروهای خارج از منطقه متکی باشند.پایگاه‌های نظامی آمریکا یا هر کشور دیگری لزوماً نمی‌توانند امنیت کشورهای میزبان را تأمین کنند؛ بلکه حتی ممکن است به عاملی ضد امنیت تبدیل شوند. اگر این پایگاه‌ها در منطقه حضور نداشتند، اساساً کسی به آن‌ها حمله نمی‌کرد. نکته مهم‌تر اینکه این پایگاه‌ها نه‌تنها نتوانستند از کشورهای میزبان خود محافظت کنند، بلکه حتی در حفاظت از خودشان نیز ناکام ماندند. بنابراین، یکی از درس‌های مهم این جنگ این است که امنیت باید درون‌زا باشد؛ یعنی کشورهای منطقه باید خودشان برای تأمین امنیت یکدیگر اقدام کنند و به ظرفیت‌های داخلی و همکاری‌های منطقه‌ای تکیه داشته باشند.

وی افزود: درس دوم این است که امنیت باید همه‌شمول باشد. نمی‌توان پذیرفت که یک کشور یا بخشی از منطقه درگیر جنگ و ناامنی باشد، اما بخش دیگری از منطقه در صلح و ثبات زندگی کند. در هر منطقه ای همین طور است. درس سوم نیز همبستگی نزدیک صلح با رفاه و پیشرفت اقتصادی است. نمی‌توان انتظار داشت بخشی از منطقه در مسیر توسعه و پیشرفت حرکت کند، در حالی که بخش دیگری با مشکلات اقتصادی مواجه باشد.

رفت‌و‌آمدهای میانجی‌ها ادامه دارد

این دیپلمات ارشد ایرانی درباره رفت‌آمدهای واسطه‌ها و پروازهای صورت گرفته گفت: واسطه‌ها یعنی قطر و پاکستان، میان ما و آمریکا در رفت‌وآمد هستند؛ پیام منتقل می‌کنند، پیام می‌آورند، ایده‌ها و پیشنهادهای مختلف را مطرح می‌کنند و درباره آن‌ها گفت‌وگو می‌شود. اساساً وظیفه واسطه همین است که میان دو طرف رفت‌وآمد کند و برای پیدا کردن یک راه‌حل میانه تلاش کند. بنابراین، این تحرکات و رفت‌وآمدها کاملاً طبیعی است و آن‌ها در حال انجام وظیفه خودشان هستند.

وی افزود: البته این‌طور نیست که هر هواپیمایی که از قطر یا کشورهای دیگر وارد ایران می‌شود، لزوماً حامل مذاکره‌کننده یا واسطه باشد. ما در حال حاضر به دلیل مشکلات پروازی، بخش زیادی از رفت‌وآمد هیئت‌های اقتصادی‌مان به کشورهای منطقه از طریق پروازهای چارتر انجام می‌شود. گاهی هم کشورهای منطقه هواپیما در اختیار می‌گذارند تا هیئت‌های ما را منتقل کنند و دوباره بازگردانند. بنده صریح عرض می‌کنم که بین ما و کشورهای منطقه مبادلات اقتصادی صورت می‌گیرد.

وزیر امور خارجه ادامه داد: در عین حال، ما هیچ‌گاه دیدارها و تماس‌هایی را که در چارچوب این میانجی‌گری‌ها انجام شده، پنهان نکرده‌ایم. برای مثال، در همین سفر اخیر به پاکستان، دیدار من با آقای عاصم منیر انجام شد و خبر آن را هم اعلام کردیم. دیدار با هیئت قطری نیز موضوع پنهانی نبوده است؛ اساساً دلیلی برای پنهان کردن چنین دیدارهایی وجود ندارد، چون اتفاق عجیب و غیرمعمولی نیست. تبادل پیام، ایده و پیشنهاد، بخشی از وظایف طبیعی واسطه‌هاست. اگر روزی این واسطه‌ها چنین کاری انجام ندهند، اتفاقاً باید پرسید چرا وظیفه خودشان را انجام نمی‌دهند. همان‌طور که اگر ما در تهران بشینیم و فعالیت دیپلماتیک نداشته باشیم یا دیداری انجام ندهیم، طبیعی است که درباره آن از ما سؤال شود.

عراقچی همچنین گفت: بنابراین، این رفت‌وآمدها امری طبیعی در چارچوب دیپلماسی است. البته کانال‌های ارتباطی ما صرفاً به قطر و پاکستان محدود می‌شود. موارد دیگر گمانه‌زنی است. گاهی هم برخی کشورها تلاش می‌کنند خودشان را وارد این روند کنند، اما ما در حال حاضر دلیلی نمی‌بینیم که واسطه‌های موجود را تغییر دهیم، تعدادشان را کاهش دهیم یا واسطه جدیدی به آن‌ها اضافه کنیم.

وی تصریح کرد: مسیر فعلی در حال طی شدن است، پیام‌ها منتقل می‌شود و این روند ادامه دارد. نکته مهم‌تر اینکه تمام این تحرکات و تماس‌ها تحت نظارت کامل قرار دارد. از همه دیدارها گزارش‌های دقیق تهیه می‌شود، جزئیات و نکات مطرح‌شده منتقل می‌شود و در مراجع ذی‌ربط درباره خط‌مشی و گام بعدی تصمیم‌گیری می‌شود؛ اینکه در مرحله بعد چه اقدامی انجام دهیم و چه پاسخی ارائه کنیم. بنابراین، این روند کاملاً تحت اشراف و مدیریت مراجع مسئول در کشور پیش می‌رود.