به گزارش اکوایران، ابورس الماس سورات بهعنوان صنعتی برای آینده معرفی شده بود. این مجموعه ۳۵۰ میلیون دلاری در غرب هند، مساحتی بزرگتر از پنتاگون دارد و با ۹ برج مدرن با نماهای شیبدار ظرفیت میزبانی هزاران معاملهگر را دارد. این مرکز برای نمایش برتری سورات در تجارت جهانی ساخته شد؛ جایی که ۹۰ درصد الماسهای جهان در آن برش و صیقل داده میشوند، پیش از آنکه به بازارهایی از دبی تا منهتن ارسال شوند.
اما مشکل اصلی اینجاست: این مجموعه خالی است.
به گزارش بلومبرگ، از زمان افتتاح این مرکز در سال ۲۰۲۳، تنها حدود ۲۵۰ دفتر از مجموع ۴۷۰۰ دفتر آن فعال بودهاند. راهروی مرکزی عظیم که برای ملاقات و انجام معاملات طراحی شده، اکنون ساکت و خالی است. درهای بسیاری قفل شدهاند و کافههای داخل مجموعه هنوز بهصورت سازههای نیمهکاره باقی ماندهاند. برخی از تاجران که دفتر خریدهاند، حالا در تلاشاند آن را بفروشند.
صنعت ۸۰ میلیارد دلاری الماس در حال فرو رفتن در بحرانی عمیق است. بیش از یک قرن، تجارت این صنعت در یک مسیر مشخص جریان داشت: از معادن آتشفشانی در روسیه و بوتسوانا به اتاقهای معاملاتی آنتورپ، کارگاههای صیقلکاری سورات و سپس فروشگاههای جواهر در سراسر جهان. این زنجیره تأمین در هر مرحله ثروت تولید میکرد و اقتصادهای بسیاری را حفظ میکرد. در مرکز این سیستم، شرکت د بیرز قرار داشت؛ بزرگترین استخراجکننده الماس جهان که عملاً صنعت مدرن را شکل داد و سالها کنترل عرضه و قیمت را در دست داشت.
اما این دوران رو به پایان است. مجموعهای از شوکهای بازار باعث کاهش قیمت تقریباً تمام انواع الماس شده است. خریداران لوکس چینی، که زمانی موتور رشد صنعت بودند، دیگر مانند گذشته خرید نمیکنند. تحریمهای اعمالشده بر عرضه روسیه — که حدود یکچهارم تولید جهانی را تشکیل میدهد — هزینهها را افزایش داده است. همچنین افزایش بیسابقه قیمت طلا باعث شده مصرفکنندگان به جای جواهرات، به خرید شمش و سکه روی بیاورند.
تنشهای ژئوپلیتیکی نیز فشارها را تشدید کردهاند. جدیدترین مورد — حملات آمریکا و اسرائیل به ایران — باعث اختلال در جریان تجارت و افزایش نگرانیهای تورمی شده که میتواند تقاضا برای کالاهای لوکس را بیشتر کاهش دهد.
شرکت د بیرز سال گذشته تقریباً روزانه ۱.۵ میلیون دلار زیان داد؛ تحت تأثیر اختلالات تجاری و رشد سریع الماسهای آزمایشگاهی. این الماسها که از نظر شیمیایی مشابه نمونههای طبیعی هستند اما قیمت بسیار کمتری دارند، بخش بزرگی از بازار را تصاحب کردهاند. در آمریکا، تقریباً نیمی از حلقههای نامزدی فروختهشده بین ژانویه تا اوت ۲۰۲۵ دارای الماس آزمایشگاهی بودهاند.
شرکت مادر د بیرز، یعنی آنگلو آمریکن، در تلاش است این کسبوکار را واگذار کند. ارزش دفتری این واحد طی سه سال از ۹.۱ میلیارد دلار به ۲.۳ میلیارد دلار کاهش یافته است. د بیرز در ژانویه قیمت الماسهای بزرگتر را کاهش داد و فروش سنگهای کوچکتر را متوقف کرد. با این حال، در هفتههای اخیر نشانههایی از بهبود اولیه دیده شده است.
در هند، تعرفههایی که سال گذشته توسط دولت دونالد ترامپ اعمال شد — که در مقطعی به ۵۰ درصد رسید — ضربه نهایی را وارد کرد. در بازار سنتی ماهیدارپورا در نزدیکی سورات، هنوز معاملهگران حضور دارند، اما فعالیت به شدت کاهش یافته است. تقاضای صادرات به پایینترین سطح در دو دهه اخیر رسیده و صحبت از رکود در همه جا شنیده میشود.
این بحران جهانی است. بوتسوانا که اقتصادش به الماس وابسته است، به دنبال تنوعبخشی است. درآمد معدنی این کشور به کمتر از نصف میانگین تاریخی سقوط کرده است. در آنتورپ نیز حجم تجارت از ۴۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۲ به حدود ۱۹ میلیارد دلار کاهش یافته است.
دینش پاتل، دلال الماس در سورات، که بیش از پنج دهه تجربه دارد، میگوید حتی بحران مالی ۲۰۰۸ هم چنین وضعیتی ایجاد نکرده بود. او میگوید: «این بار متفاوت است. هرگز چنین چیزی ندیدهام.»
در چین، سقوط تقاضای لوکس به حدی شدید بوده که صدها میلیون دلار الماس فروختهنشده به هند بازگردانده شده است.
د بیرز برای حفظ کنترل بازار با مشکل مواجه شده است. این شرکت که در سال ۱۸۸۸ تأسیس شد، با یک مدل فروش کنترلشده فعالیت میکرد. مشتریان در ابتدای سال درباره حجم خرید توافق میکردند و در ۱۰ رویداد سالانه موسوم به «سایت»، الماسها با قیمت تعیینشده شرکت فروخته میشدند — بدون امکان چانهزنی.
اما تا اوایل ۲۰۲۵، این سیستم دچار مشکل شد. قیمتهای رسمی د بیرز بالاتر از بازار ثانویه بود. در نتیجه، شرکت شروع به ارائه تخفیفهای مخفیانه تا ۲۰ درصد به برخی مشتریان کرد. این اقدام باعث نارضایتی دیگر مشتریان شد.
قیمت الماس خام از اوج دوران کرونا بیش از ۴۰ درصد کاهش یافته است و قیمت الماسهای تراشخورده نیز افت کرده است. در سال ۲۰۲۵، معاملات با تخفیف بخش بزرگی از فروش را تشکیل میداد.
در همین حال، تلاش د بیرز و شرکت روسی آلروسا برای محدود کردن عرضه با افزایش تولید در آنگولا خنثی شد. فروش الماس این کشور حدود ۷۰ درصد افزایش یافت و به بزرگترین تولیدکننده آفریقا تبدیل شد.
با این حال، نشانههایی از تثبیت قیمتها دیده میشود. در فوریه، د بیرز قیمت الماسهای بزرگ را بیش از ۵ درصد افزایش داد که نشانهای از امید به کاهش مازاد عرضه تلقی میشود.
با وجود این نشانهها، در سورات وضعیت همچنان دشوار است. حتی در بورس الماس، برای بازگشت رونق، از یک روحانی برای برکت دادن به مجموعه دعوت شده است.
تاکارشی لودالیا که ۲۵ سال در این صنعت فعالیت داشت و ۳۵ کارمند داشت، پس از کاهش سفارشها در پی جنگ اوکراین، مجبور شد کارخانه خود را تعطیل کند. او میگوید: «تمام پساندازم را خرج کردم و ناگهان دیگر پولی باقی نماند.»
برای بسیاری در هند، بهبود شاید هرگز اتفاق نیفتد. جواهرسازان دیگر مانند گذشته خرید عمده نمیکنند و فقط به اندازه نیاز خرید میکنند تا از زیان ناشی از کاهش قیمتها جلوگیری کنند.
امروزه بسیاری از کارخانهها به تولید الماس آزمایشگاهی روی آوردهاند. در حالی که ارزش الماس طبیعی بر کمیابی آن استوار بود، اکنون آزمایشگاهها میتوانند همان سنگ را در عرض شش هفته تولید کنند.
مانوج بوردا، صاحب یک کسبوکار خانوادگی، میگوید که صدها کارگر کارخانهاش را ترک کردهاند. او میگوید: «اگر دو سال پیش اینجا بودید، این اتاق کاملاً پر بود.»
او اضافه میکند: «تعجب میکنم اگر این وضعیت بهبود پیدا کند.»
