آنطور که طرف آمریکایی ادعا کرده، ایران پیشنهاد مذاکره داده و گفته اسماعیل بقایی هم این حاکی از این است که پیشنهاد مذاکره از سوی آمریکاییها بوده است. در ظاهر نفس عمل تفاوتی نمیکند اما بنا به گفته یک کارشناس سیاست خارجی طرح مذاکره از سوی هر طرفی که باشد به معنای انعطاف در شرایط مذاکره است.
کوروش احمدی دیپلمات پیشین ایران همچنین معتقد است که اگر گفتگوهایی به همان سبک گفتگوی عراقچی و ویتکاف شکل بگیرد چندان امیدوارکننده نخواهد بود، چرا که هر یک از طرفین موضع خود را درباره غنی سازی مطرح میکند و گفتگوها به سرانجامی نخواهد رسید.
او پیشنهاد می کند که ایران با معرفی یک نماینده مستقیما با شخص دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا گفتگو کند.
دلیل پیشنهاد این کارشناس مسائل بینالملل را بخوانید؛
* آقای احمدی! خبرهایی درباره احتمال از سرگیری مذاکرات ایران و آمریکا مطرح است، سخنگوی وزارت خارجه هم این موضوع را تایید کرده و گفته که طرف مقابل ایده هایی را مطرح کرده است. در شرایط کنونی که به نظر میرسد دوگانه جنگ و مذاکره در کار است، شما فکر میکنید به کدام سمت حرکت خواهیم کرد؟
طوری که من از مصاحبه ترامپ شنیدم، او گفته که این درخواست از سوی ایران بوده است و ما در حال بررسی آن هستیم. ترامپ از سوی دیگر، گفته که با توجه به اتفاقات داخل ایران، در حال بررسی گزینه نظامی هستم. در واقع او هر دو حالت را مطرح کرده است. اما اینها نهایتا در همین حد میدانیم و مشخص نیست که آیا تصمیمی گرفته شده است یا نه.
آمریکا به دنبال مذاکره مستقیم و نامحدود است
* فارغ از اینکه درخواست مذاکره از سوی چه کسی باشد، فکر میکنید امکان مذاکره در این شرایط وجود خواهد داشت؟
بله. طرفین تاکنون میگفتند که آماده مذاکره هستند؛ نفس اینکه طرفین آماده مذاکره هستند تحول جدیدی نیست. اما مسئله این است که مذاکره چگونه انجام شود. مثلا آمریکاییها از مذاکره مستقیم و نامحدود صحبت میکنند. یعنی اینطور نیست که آنها بخواهند موضوع مذاکره به یکی دو مورد محدود شود.
خواسته ایران مذاکره محدود و غیرمستقیم است
* ایران چنین شرایطی را میپذیرد؟
مساله همین است. اگر روایت ترامپ که ایران تماس گرفته درست باشد، معنایش این است که ایران انعطافی نشان داده است. وگرنه درخواست مذاکره قبلا هم مطرح بود اما نتیجهای نداشت. اما اگر آمریکاییها تماس گرفته باشند، در آن صورت ایران میتواند بر روی همان خواسته قبلی خود که همان مذاکره محدود و غیرمستقیم است بماند.
* یعنی انعطاف از طرف کسی است که درخواست مذاکره میکند؟
اگر ایران پیشنهاد مذاکره داده باشد، قاعدتا باید همراه با انعطاف باشد. چون بدون انعطاف تاکنون مذاکره محقق نشده است؛ یا اگر همراه با انعطاف نباشد و به شکل قبل بخواهد دنبال شود آمریکا احتمالا این موضوع را نخواهد پذیرفت.
بعید است سفر وزیرخارجه عمان ربطی به مذاکره ایران و آمریکا داشته باشد
* سفر وزیر خارجه عمان به تهران، سیگنال مذاکره مجدد بین تهران و واشنگتن نبود؟
فکر نمیکنم. برنامه سفر وزیر خارجه عمان از قبل برنامهریزی شده بود و به تحولات اخیر ارتباطی ندارد. هیچ نشانهای هم نمیبینیم که این سفر ربطی به مذاکره ایران و آمریکا داشته باشد. اما این احتمال هم وجود دارد که طرف ایرانی از حضور وزیر خارجه عمان در تهران استفاده کرده باشد و پیغامی فرستاده باشد.
* پیش از تحولات اخیر خبری منتشر شده بود که آقای ویتکاف به ترامپ پیشنهاد مذاکره با ایران را داده است اما ترامپ آن را رد کرده بود. اینکه ترامپ اکنون برای مذاکره اعلام آماده کند، معنای خاصی دارد؟
من از این موضوع خبری ندارم. اما ویتکاف نماینده ترامپ است و طبیعتا با هم مشورت هایی دارند. به هرحال، الان اصولا هر دوطرف آماده مذاکره هستند. اما هردو شرایطی برای مذاکره دارند. باید دید که طرفین ممکن است شرایط را تعدیل کنند یا نه؟
بعید است مذاکره ویتکاف با ایران نتیجه داشته باشد زیرا...
* به نظر شما ممکن است به توافقی منجر شود؟
به نظرم مذاکره با نماینده کار را پیش نمیبرد. اگر قرار باشد ایران با ویتکاف مذاکره کند، بعید میدانم نتیجهای داشته باشد. اگر ایران بر موضع خود درباره غنیسازی پافشاری کند و بخواهد این موضوع را ویتکاف پیش ببرد به نتیجه نخواهند رسید. یعنی بحث به صورت صفرویک پیش خواهد رفت. طرف مقابل میگوید غنی سازی را قبول نمیکنیم و ایران میگوید باید قبول کنید.
پیشنهاد من این بوده است که ایران با ترامپ مذاکره کند و در این خصوص نمایندهای معرفی شود. در این صورت با ملاقات مستقیم بین نماینده ایران و ترامپ، میتوان مذاکرات را با ویتکاف را ادامه دهد.
ترامپ سیاست خارجی آمریکا را شخصی سازی کرده است
علت این پیشنهاد این است که ترامپ سیاست خارجی آمریکا را شخصیسازی کرده است. شورای امنیت ملی آمریکا عملا تعطیل است. روبیو وزیر خارجه آمریکا عملا فقط همین کار مکزیک، ونزوئلا و کوبا را انجام میدهد و در کارهای دیگر دخالتی ندارد. ترامپ به صورت شخصی تصمیم میگیرد. او میخواهد خود را کسی معرفی میکند که نبوغ فوقالعاده و نقش اول دارد و سپس بگوید این نبوغ فوق العاده اوست که کار را پیش میبرد.
ترامپ روانشناسی خاص خودش را دارد. همه دنیا هم متوجه این موضوع شدهاند؛ به همین خاطر مسائل مهم را از طریق خود ترامپ به صورت شخصی مطرح و دنبال میکنند.
ایران هم اگر این موضوع را متوجه شود و قبول کند که با ترامپ شخصا کار کند میتواند کارها را پیش ببرد و بحث غنیسازی را حل کند. اما مسئله این است که ایران اهرمهای خود را از دست داده است. اعتراضات کنونی هم انعکاس گستردهای در رسانههای بینالمللی داشته است و ممکن است ترامپ اینطور احساس کند که در موضع قویتری قرار دارد.
