به گزارش اکوایران، چهلمین روز از آتشبس در منطقه، در حالی سپری میشود که بهجای تثبیت یک نظم پایدار، مجموعهای از نشانههای متناقض از «آرامش شکننده»، «دیپلماسی فعال» و «آمادگی برای بازگشت تنش» در کنار هم قرار گرفتهاند.
آنچه در ظاهر بهعنوان توقف موقت درگیریها معرفی شده، در عمل بیشتر به یک وضعیت گذار شباهت دارد که در آن بازیگران منطقهای و فرامنطقهای همچنان در حال بازتعریف نقشها، خطوط قرمز و ائتلافهای خود هستند.
در این میان، کشورهای خلیج فارس بهویژه قطر و عربستان، بهطور فزایندهای وارد فاز مدیریت بحران شدهاند و تلاش میکنند میان حفظ امنیت منطقه، جلوگیری از گسترش جنگ و همزمان حفظ کانالهای ارتباطی با ایران توازن برقرار کنند. گفتوگوهای دیپلماتیک اخیر میان دوحه و ریاض درباره وضعیت آتشبس و آینده روابط منطقهای، نشانهای از همین تلاش برای مهار تنش و جلوگیری از فروپاشی کامل وضعیت موجود است.
در سوی دیگر، نشانههایی از تداوم بیاعتمادی عمیق میان تهران و واشنگتن دیده میشود؛ بیاعتمادیای که باعث شده آتشبس فعلی نه بهعنوان یک توافق نهایی، بلکه صرفاً بهعنوان یک «وقفه موقت در چرخه درگیری» تلقی شود. همزمان، هشدارهای بازیگران بینالمللی مانند روسیه درباره احتمال ازسرگیری حملات، نشان میدهد که فضای امنیتی همچنان بیثبات و قابل انفجار است.
در داخل کشورها نیز بحث بر سر نحوه مواجهه با این وضعیت ادامه دارد؛ از تأکید بر اختیارات نهادهای عالی تصمیمگیری در حوزه جنگ و صلح گرفته تا تأکید بر ضرورت حفظ انسجام راهبردی. در سطح میدانی نیز، تنشهای پراکنده در لبنان و غزه نشان میدهد که آتشبس هنوز به کنترل کامل خشونت منجر نشده است.
در چنین فضایی، حتی تحرکات دیپلماتیک قدرتهای میانجی مانند پاکستان نیز اهمیت پیدا میکند؛ چرا که تلاش دارند مسیر گفتوگو را زنده نگه دارند، هرچند خود اذعان دارند که صلح، فرآیندی پیچیده، زمانبر و وابسته به اراده واقعی طرفهای اصلی است.
پاسخ آمریکا به پیشنهادهای ایران
13:00 | فارس نوشت: براساس شنیدهها از پاسخ آمریکا به پیشنهادهای ایران، ۵ شرط اصلی واشنگتن به این شرح اعلام شده است:
عدم پرداخت هرگونه غرامت و خسارت از سوی آمریکا،خروج و تحویل ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم از ایران به آمریکا، فعال ماندن تنها یک مجموعه از تأسیسات هستهای ایران، عدم پرداخت حتی ۲۵ درصد از داراییهای بلوکهشدهٔ ایران و منوطشدن توقف جنگ در همه ساحتها به انجام مذاکره
فارس در ادامه نوشت، این گزارش تأکید میکند که حتی در صورت تحقق این شرایط از سوی ایران، تهدید تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی همچنان پابرجا خواهد بود. کارشناسان معتقدند طرح پیشنهادی آمریکا به جای حل مشکل، در پی دستیابی به اهدافی است که این کشور نتوانسته در طول جنگ آن را محقق کند.
در مقابل، ایران انجام هرگونه مذاکره را منوط به تحقق ۵ پیششرط اعتمادساز دانسته است که عبارتند از: پایان جنگ در همهٔ جبههها بهویژه لبنان، رفع تحریمهای ضدایرانی، آزادسازی پولهای بلوکهشده ایران، جبران خسارات ناشی از جنگ و پذیرش حق حاکمیت ایران بر تنگه هرمز
قالیباف، نماینده ویژه ایران در امور چین شد
12:45 | خبرگزاری تسنیم خبر داد، کسب اطلاع از منابع مطلع حاکیست که محمدباقر قالیباف، اخیراً با پیشنهاد رئیسجمهوری و تایید مقام معظم رهبری به عنوان نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در امور چین منصوب شده است.
این منابع تاکید کردند: با توجه به نوع انتصاب آقای قالیباف، این مسئولیت از نظر سطح اختیارات با نمایندگان قبلی متفاوت است.
رحمانی فضلی، پیشتر به عنوان نماینده رئیسجمهوری در امور چین فعالیت میکرد و شهید لاریجانی نیز به عنوان نماینده ویژه رهبر معظم انقلاب در امور چین فعال بود. با این حال آقای قالیباف، با پیشنهاد رئیسجمهور و تایید رهبر معظم انقلاب به عنوان نماینده ویژه ایران این مسئولیت را عهدهدار شده است.
تنگه هرمز در کانون تنش؛ تهران از کنترل جدید عبور کشتیها خبر داد
12:00 | بنابه گزارش الجزیره، جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است بهزودی طرح خود برای مدیریت ترافیک دریایی در تنگه هرمز، از جمله احتمال اخذ عوارض، را منتشر خواهد کرد؛ اقدامی که در بحبوحه افزایش تنشهای سیاسی و نظامی با ایالات متحده و اسرائیل مطرح شده است.
این در حالی است که دونالد ترامپ، به تهران هشدار داده در صورت عدم دستیابی سریع به توافق صلح، با «دورانی بسیار دشوار» مواجه خواهد شد.
در همین زمینه، محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور ایران، اعلام کرده است که کشورش دیگر اجازه عبور تجهیزات نظامی «دشمن» از تنگه هرمز را نخواهد داد.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی نیز در اظهاراتی اعلام کرد که جهان در آستانه شکلگیری «نظم جدیدی» قرار دارد و تأکید کرد: «آینده متعلق به جنوب جهانی است.»
ابراهیم عزیزی، نماینده مجلس، نیز درباره طرح پیشنهادی ایران برای تنگه هرمز توضیح داد که این برنامه شامل «مکانیسم حرفهای برای مدیریت ترافیک دریایی در مسیرهای تعیینشده» است. به گفته او، تنها کشتیهای تجاری و کشورهایی که با ایران همکاری داشته باشند از این طرح بهرهمند خواهند شد و در مقابل، هزینه «خدمات تخصصی» از آنها دریافت میشود.
همچنین تلویزیون دولتی ایران گزارش داده است که برخی کشورهای اروپایی در حال مذاکره با تهران درباره نحوه عبور کشتیها از تنگه هرمز هستند. این رسانه بدون ارائه جزئیات اعلام کرد مذاکراتی میان کشورهای اروپایی و نیروی دریایی سپاه پاسداران آغاز شده است.
در ادامه تحولات منطقهای، گزارشها از تداوم حملات اسرائیل در جنوب لبنان حکایت دارد؛ بهطوریکه بمباران مناطق جنوبی این کشور از جمله حمله هوایی به شهر زوطر الشرقیه همچنان ادامه دارد.
همزمان در ایالات متحده نیز، ناو هواپیمابر «یواساس جرالد آر. فورد»، بزرگترین ناو هواپیمابر جهان، پس از یک مأموریت ۱۱ ماهه که طولانیترین استقرار از زمان جنگ ویتنام محسوب میشود، به ایالت ویرجینیا بازگشت.
به گفته منابع نظامی، این مأموریت بخشی از عملیات گستردهای بوده که در چارچوب آن از اقدامات آمریکا و اسرائیل در برابر ایران و همچنین برخی تحولات مرتبط با ونزوئلا حمایت شده است.
ارتش آمریکا همچنین اعلام کرده است که در جریان عملیات مرتبط با کنترل مسیرهای دریایی، ۷۸ کشتی تجاری را تغییر مسیر داده و چهار کشتی دیگر را از کار انداخته است؛ اقدامی که در چارچوب تشدید حضور نظامی در آبراههای حساس ارزیابی میشود.
قطر و عربستان وضعیت منطقه و آتشبس را بررسی کردند
10:45 | وزارت خارجه قطر اعلام کرد: محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر بهصورت تلفنی با فیصل بن فرحان آل سعود، وزیر امور خارجه عربستان درباره وضعیت منطقه و آتشبس میان آمریکا و ایران گفتگو کرد.
بنابه گزارش انتخاب، نخستوزیر قطر بر ضرورت پاسخگویی همه طرفها به تلاشهای میانجیگری برای حل بحران از طریق گفتوگو تأکید کرد.
عبدالرحمن آل ثانی همچنین بر لزوم رسیدن به توافقی پایدار تاکید کرد که از ازسرگیری تنشها جلوگیری کند.
کشورهای خلیج فارس به دنبال گشودن مسیر جدید تفاهم با ایران
10:00 | بنابه گزارش ایسنا، به نقل از الجزیره، نشانههای فزایندهای وجود دارد مبنی بر اینکه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس با توجه به تحولات امنیتی و سیاسی که پس از تنش اخیر در منطقه رخ داده است، به دنبال گشودن مسیر جدیدی از تفاهم با ایران هستند و ارزیابیها حاکی از آن است که این کشورها به گزینه کاهش تنش منطقهای و اجتناب از هرگونه درگیری مستقیم متعهدتر شدهاند.
صالح المطیری، رئیس مرکز مطالعات سیاسی المدار معتقد است که صحبت از احتمال دستیابی به تفاهم بین کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و ایران هنوز به نتیجه روابط تهران و واشنگتن مرتبط است، به ویژه اینکه آیا آتشبس فعلی به یک توافق چارچوبی یا آتشبس دائمی منجر خواهد شد یا خیر.
از سوی دیگر، محجوب الزویری، کارشناس سیاستهای غرب آسیا معتقد است که زمانبندی گفتوگو در مورد تفاهمات بین کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و ایران، با توجه به تشدید بحران منطقهای و فشارهایی که کشورهای شورای همکاری خلیج فارس برای مشارکت در این جنگ در کنار ایالات متحده و اسرائیل متحمل شدهاند، پیامدهای سیاسی مهمی دارد.
الزویری توضیح داد که کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بر اساس این باور که ثبات منطقه مستلزم حفظ کانالهای ارتباطی با ایران به عنوان یک «همسایه مهم» و شریکی است که واقعیت جغرافیایی و سیاسی آن را ایجاب میکند، تصمیم گرفتند از این درگیری فاصله بگیرند و از کشیده شدن به جنگ خودداری کردند.
هشدار نماینده روسیه درباره احتمال ازسرگیری حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران
09:30 | میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین، هشدار داد که در صورت ازسرگیری جنگ از سوی آمریکا و اسرائیل، خطر تکرار «اشتباهات استراتژیک گذشته» وجود دارد.
بنابه گزارش الجزیره، اولیانوف در واکنش به گزارش روزنامه نیویورکتایمز ــ مبنی بر اینکه آمریکا و اسرائیل در حال آمادهسازی برای احتمال ازسرگیری حملات علیه ایران هستند ــ در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اگر این گزارشها دقیق باشند، نشان میدهد که آمریکا و اسرائیل از اشتباهات استراتژیک گذشته خود درس نگرفتهاند.»
روزنامه نیویورکتایمز گزارش داده است که دونالد ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را در اینباره نگرفته، اما چندین گزینه به او پیشنهاد شده است.
همچنین پیت هگزت، وزیر دفاع آمریکا، هفته گذشته اعلام کرده بود که ایالات متحده در صورت لزوم، برنامههایی برای «تشدید تنش» در اختیار دارد.
نایب رئیس کمیسیون قضایی مجلس: انتخاب راهبرد نهایی درباره جنگ یا صلح در اختیار رهبری است
09:15 | عثمان سالاری، نایب رئیس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با ایسنا در پاسخ به این پرسش که از نگاه شما در شرایط کنونی در رویارویی با دشمن کدام یک از سه سناریو «مذاکره با عزت و اقتدار»، «ادامه وضعیت نه جنگ نه صلح» و «تداوم مسیر جنگ و تقابل»، باید پیش گرفته شود گفت: استراتژی و راهبرد اصلی در خصوص جنگ و صلح، از اختیارات انحصاری و اختصاصی شخص شخیص رهبری است. بنابراین ایشان مختار هستند که چه تصمیمی اتخاذ کنند و همه مسئولان نظام نیز مطابق قانون اساسی مطیع و مجری دستورات ایشان هستند.
او در ادامه بیان کرد: هر کسی برخلاف راهبرد تعیین شده توسط رهبری اظهار نظر کند، مطابق قانون اساسی حرف او قابلیت استماع نداشته و فاقد وجاهت قانونی است. اختیار جنگ یا صلح مطابق قانون اساسی در دست رهبر معظم انقلاب است؛ مگر اینکه رهبری بخواهند بخشی از اختیارات خود را به فرد یا نهادی تفویض کنند، اما در رابطه با مسائل امنیتی، جنگ یا صلح شورای عالی امنیت ملی به عنوان بازوی مشورتی و توانا در کنار رهبر انقلاب ایفای نقش میکند. تصمیمات شورای عالی امنیتی ملی برای تمام کارگزاران نظام لازم الاجراست.
حزبالله مسئولیت حمله به نیروهای اسرائیلی را بر عهده گرفت
09:00 | حزبالله لبنان اعلام کرد که نیروهای این گروه، یک تله انفجاری حاوی مواد منفجره را علیه سومین بولدوزر ارتش اسرائیل که قصد پیشروی از شهر رشاف به سمت شهر حداثا در جنوب لبنان را داشت، منفجر کردهاند.
به گزارش الجزیره، این گروه همچنین افزود که تله انفجاری دیگری نیز علیه چهارمین بولدوزر اسرائیلی که در تلاش برای پیشروی مشابهی بود، منفجر شده است.
حزبالله در ادامه اعلام کرد که نیروهایش تجمع خودروها و سربازان اسرائیلی را در حومه شهر حداثا با رگبار موشکی هدف قرار دادهاند.
ادامه حملات اسرائیل به مناطق مختلف غزه
08:50| به گزارش الجزیره و به نقل از خبرگزاری وفا، نیروهای اسرائیلی حملات خود را در سراسر نوار غزه ادامه دادهاند.
این خبرگزاری به نقل از منابع محلی اعلام کرد که آتش توپخانه، مناطق شرقی و جنوبی خانیونس را هدف قرار داده است. این حملات در حالی انجام شد که خودروهای نظامی مستقر در نزدیکی مناطق شرقی و جنوبی شهر، تیراندازی سنگینی را آغاز کرده بودند.
همچنین مناطق شرقی اردوگاه پناهندگان البریج به شدت گلولهباران شد؛ حملاتی که موجب وحشت و نگرانی ساکنان این منطقه شد.
در شهر غزه نیز کشتیهای جنگی اسرائیل به سمت ساحل شلیک کردند. تاکنون گزارشی از تلفات احتمالی این حملات منتشر نشده است.
نخست وزیر پاکستان: صلح به آسانی به دست نمیآید
02:15 | محمد شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، به روزنامه تایمز بریتانیا اعلام کرد: نسبت به برگزاری دور دوم مذاکرات مستقیم بین واشنگتن و تهران که منجر به صلح پایدار شود، خوشبین هستم.
به گزارش انتخاب، او افزود: پاکستان مورد اعتماد همه طرفها از جمله ایران، دولت آمریکا و همچنین کشورهای خلیج فارس است. تلاشهای میانجیگرانه ما علیرغم تبادل تهدیدها بین دو طرف، ادامه دارد.
نخست وزیر پاکستان تاکید کرد: صلح به آسانی به دست نمیآید، بلکه نیازمند صبر، خرد و توانایی حرکت دادن امور در سختترین چالشهاست.
سفر ترامپ به پکن، دستاوردی برای پایان جنگ ایران نداشت
02:00 | بنابه گزارش رویترز، سفر این هفته دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به پکن شاید با توجه به استانداردهای نشستهای ایالات متحده و چین، نتایجی متوسط به همراه داشته باشد؛ اما این سفر، یک مزیت آشکار برای چین را برجسته کرد: پس از افراط در جنگ تجاری سال گذشته، دو کشور بار دیگر به بنبست اقتصادی و استراتژیک آشنای خود بازگشتهاند.
دو روز مذاکره میان ترامپ و شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین، نشان داد که حتی پس از تعرفههای موسوم به «روز آزادی» ترامپ و تنشزدایی تجاری متعاقب آن، که دو طرف در اواخر سال گذشته به آن دست یافتند، واشنگتن و پکن همچنان درگیر رقابتی هستند که ترامپ در آغاز دوره دوم ریاستجمهوری خود به ارث برده بود.
اما برای شی جینپینگ، این سفر فرصتی برای تنفس و بازگشت به مجموعهای از چالشهای قابلپیشبینیتر فراهم میکند. او ظاهراً این تغییر را این هفته با ارائه چارچوبی تازه برای روابط دو کشور توصیف کرد؛ چارچوبی که آن را «ثبات استراتژیک سازنده» نامید.
اسکات کندی، متخصص چین در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی واشنگتن، گفت با توجه به عقبنشینی دولت ترامپ از رویکرد تهاجمی خود در حوزه تجارت از اوایل سال ۲۰۲۵، چین در موقعیت برتر قرار گرفته است.
این نشست همچنین هیچ تعهد عمومی از سوی چین برای کمک به ایالات متحده در پایان دادن به جنگ با ایران، جنگی که بازارهای جهانی را آشفته کرده و بر محبوبیت ترامپ تأثیر گذاشته است، به همراه نداشت.
خاورمیانه در وضعیت تعلیق
در مجموع، تصویر چهلمین روز آتشبس بیش از آنکه نشانهای از تثبیت صلح باشد، بازتاب یک تعادل ناپایدار میان جنگ و دیپلماسی است. منطقه در وضعیتی قرار دارد که در آن نه جنگ بهطور کامل پایان یافته و نه صلح بهطور واقعی شکل گرفته است.
از یکسو تلاشهای منطقهای برای گفتوگو و کاهش تنش ادامه دارد و از سوی دیگر، سایه تهدید بازگشت درگیریها همچنان بر فضای سیاسی و امنیتی سنگینی میکند. تجربه روزهای اخیر نشان میدهد که هرگونه تغییر در محاسبات قدرتهای بزرگ یا شکست در مسیر مذاکرات میتواند این آتشبس شکننده را بهسرعت به نقطه فروپاشی برساند.
بنابراین، آینده این وضعیت بیش از هر چیز به توان بازیگران برای تبدیل «مدیریت بحران» به «توافق پایدار» وابسته است؛ مسیری که همچنان مبهم، دشوار و پرریسک باقی مانده است.
