30 دی امسال با گذشت 9 سال از حادثه پلاسکو، هنوز ایمنی ساختمانهای ناایمن در تهران به وضعیت مطلوب نرسیدهاند. این در حالی است که از سوی دو نهاد متولی در مساله ساختوسازها، یعنی شهرداری و وزارت راه و شهرسازی هم قوانین و آیین نامهها در سالهای اخیر تدوین، اصلاح و بازنگری شدند.
به گزارش اکوایران، «33 هزار ساختمان ناایمن در تهران»، آماری است که 4 سال پس از وقوع حادثه پلاسکو از رسانهها اعلام شد. نخستین بار در سال 99 بود که زهرا صدر اعظم نوری؛ رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران در دوره پنجم این آمار را رسانهای کرد، اما در آن سال رئیس وقت شورای شهر تهران آن را تکذیب کرد. محسن هاشمی گفته بود: «این آمار درست نیست بلکه تعدادی از این ساختمانها درصد ناایمنی بالایی ندارند. مردم فکر نکنند که شهر این قدر ناایمن است.» این آمار در سالهای گذشته مرتبا تکرار شد و هر بار لیستی از چند ساختمان پرخطر در تهران منتشر شد. در سطح کشور نیز مهدی بستانچی، عضو هیات مدیره انجمن ایمنی و مهندسی حریق استان تهران اعلام کرد 134 هزار ساختمان ناایمن وجود دارد.
محمدتقی احمدی، رئیس هیات ویژه حادثه ملی پلاسکو سه ماه پس از این حادثه با اشاره به اینکه هیچ نهاد مشخصی مسئولیت ایمنی ساختمانهای قدیمی و مهم را بر عهده ندارد، از خلاء قانونی در حوزه ساختمانهای قدیمی سخن گفت: «متاسفانه آییننامه برای کنترل و پایش اقدامات قانونی برای ایمنی ساختمانهای قدیمی و مهم کشور کم داریم. ساختمانهای جدید مقررات سخت گیرانهای در حوزه ایمنی دارند که حدود ۵۰ درصد آن اجرایی میشود اما باید در خصوص ایمنی ساختمانهای مهم قدیمی چارهای اندیشیده شود.»
توالی بازنگری مقررات ایمنی ساختمان
آمار ساختمانهای پرخطر در تهران، به گفته کامران عبدولی، معاون پیشگیری و حفاظت از حریق سازمان آتشنشانی تهران بعد از 8 سال به 27 هزار مورد رسیده است اما این درحالیست که قوانین مربوط به ایمنی ساختمانها در سالهای اخیر دستخوش تغییراتی شده است. پیروز حناچی، شهردار وقت تهران از اصلاح آییننامهها پس از حادثه پلاسکو سخن گفت و وزارت راه و شهرسازی نیز تغییراتی را در مباحث مقررات ملی ساختمان ایجاد کرد و چند آیین نامه جدید ابلاغ کرد.
مقررات وزارت راه و شهرسازی
یکی از نخستین اقداماتی که پس از این حادثه در راستای ارتقای ایمنی ساختمانها انجام شد، الزامی شدن دریافت «گواهینامه واکنش در برابر آتش» برای پایان کار ساختمان بود. با بخشنامه مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی مقرر شد به ساختمانهایی که جهت محصولات نمای خارجی ساختمان گواهینامه واکنش در برابر آتش نداشته باشند پایان کار داده نشود. براساس این بخشنامه مصالحی که در پروژه های ساختمانی مورد استفاده قرار میگیرند، باید با رعایت ضوابط و مقررات کنترل آتش بوده و دارای تاییدیه از سازمان ملی استاندارد ایران و یا گواهینامههای فنی طبقه بندی واکنش در برابر آتش از مراجع ذیصلاح باشند.
وزارت راه و شهرسازی در سال 98 از تهیه «آییننامههای مصالح آتشبند، لولههای آتشنشانی در ساختمانهای بلندمرتبه» خبر داد که در سال 99 ابلاغ شد. همچنین «مبحث سوم مقررات ملی ساختمان» (مربوط به مقاومت و محافظت در برابر آتش) ویرایش شد. این مبحث به دسته بندی کاربری و تصرف ساختمانها، محدودیتهای ارتفاع و مساحت با توجه به مقاومت ساختمان در برابر آتش، مقاومت در برابر آتش، ایمنی مصالح، عایقکاری و نما در برابر آتش، کشف و اعلام حریق، اطفای حریق، تخلیه دود در هنگام حریق از ساختمان، ایمنی ساختمانهای بلندمرتبه و ساختمانهای عمیق در برابر آتش، پرداخته است.
بخش تحقیقات راه و مسکن این وزارتخانه همچنین از تهیه دستورالعمل ایمنی ساختمانهای موجود در برابر حریق؛ ویرایش مبحث ۲۲ که به مراقبت و نگهداری از ساختمان های موجود میپردازد، خبر داد.
در مهر ماه سال جاری، نسخه بازنگری شده «دستورالعمل محافظت ساختمانها در برابر آتشسوزی» منتشر شد. در این بازنگری، ضوابط مربوط به سیستمهای کشف و اعلام حریق، شبکههای بارنده خودکار (اسپرینکلرها)، کنترل و تخلیه دود، مقاومت مصالح در برابر آتش، مسیرهای خروج اضطراری و ایمنی کارگاههای ساختمانی بهصورت جامعتری بازتعریف شده است.
اقدامات مدیریت شهری برای پایش و ایمنسازی
در مدیریت شهری تهران نیز اقداماتی برای ارتقای ایمنی ساختمانها انجام شد. شورای شهر، شهرداری تهران را ملزم کرد سامانه برخط پایش ایمنی ساختمانهای موجود شهر تهران در برابر خطر آتش سوزی ایجاد کند. شورای شهر تهران، همچنین شهرداری را ملزم کرد برنامه عملیاتی ایمن سازی ساختمانهای بلند مرتبه را ارائه کند. «برنامه ایمنی کالبدی شهر تهران» نیز در قالب ۱۵۸ اقدام و ۲۵ خط تلاش در حوزههایی از قبیل ابنیه فنی و بزرگراهی، شریانهای حیاتی، بافتهای فرسوده و ناکارآمد، پلها، گودهای رهاشده، ساختمانهای ناایمن، بازارها، معابر، مترو و پایانهها تدوین شد.
در سالهای اخیر، هم در سطح ملی و هم در مدیریت شهری تهران، اصلاحات و بازنگریهایی در قوانین، مقررات و آییننامههای مرتبط با ایمنی ساختمانها انجام شده است، با این حال، آمارهای اعلامشده درباره تعداد ساختمانهای ناایمن در تهران نشان میدهد که مسئله ایمنی ساختمانها همچنان بهعنوان یکی از چالشهای جدی شهر باقی مانده است.
