بانک مرکزی آمار عملیات بازار باز در ۲۳ شهریور ماه را منتشر کرد. این حراج که بیست و چهارمین حراج بازار باز محسوب میشود یک تفاوت عمده با سایر حراجها داشت. عملیات بازار باز این هفته به دلیل «خرید قطعی» بانک مرکزی از اهمیت ویژهای برخوردار است. به عبارتی بانک مرکزی در این حراج علاوه بر اینکه حدود ۷۰ همت توافق بازخرید اوراق انجام داده، اقدام به خرید حدود ۲۰ همت اوراق از بانکها به صورت دائمی کرده است. این تصمیم دولت یک انبساط پولی و در راستای کم کردن تنگنای ساختاری نظام بانکی انجام شده است.
عملیات بازار باز و اعتبارگیری قاعدهمند
زمانی که بانکها به کمبود نقدینگی دچار شده و نتوانند نیاز خود را در بازار بینبانکی مرتفع کنند، ناچاراند از بانک مرکزی تقاضای نقدینگی داشته باشند. این تقاضا به دو شکل و در دو قالب «عملیات بازار باز» و «اعتبارگیری قاعدهمند» انجام میشود.
عملیات بازار باز فرآیندی است که در آن بانکها درخواست منابع مالی کوتاهمدت از بانک مرکزی میکنند و در ازای آن اوراق بهادار دولتی به بانک مرکزی میدهند. این عملیات را به اختصار توافق بازخرید یا ریپو نیز میگویند. اگر برعکس این فرآیند رخ دهد به اصطلاح ریپو معکوس انجام شده و در نتیجه آن منابع مالی از دسترس بانکها خارج میشود. نرخ توافق بازخرید در عملیات بازار باز معادل ۲۳ درصد است.
اگر بانکها نتوانند در طی این عملیات کمبود نقدینگی خود را جبران کنند مجبورند از بانک مرکزی تامین مالی با نرخ ۲۴ درصد داشته باشند. به این فرآیند اعتبارگیری قاعدهمند گفته میشود.
خرید قطعی برای اولین بار انجام شد
در بیست و چهارمین حراج بازار باز، ۱۵ بانک شرکت کردند و ۳۶۸ هزار و ۴۵۰ میلیارد تومان درخواست از بانک مرکزی به ثبت رساندند. از این میان بانک مرکزی همانند گذشته تنها با ۷۰ هزار میلیارد تومان از این درخواستها موافقت کرد که نرخ موافقت درخواست را به سطح ۱۹ درصد رساند.
همچنین در این حراج، ۸۴ هزار و ۳۴۰ میلیارد تومان اعتبارگیری قاعدهمند صورت گرفت که در برخی روزها تعداد بانکهای درخواستکننده این اعتبار به ۱۰ عدد نیز رسیده است.
از سوی دیگر مهمترین اتفاقی که در این حراج رخ داد مربوط به خرید قطعی اوراق توسط بانک مرکزی بود. به صورتی که بانک مرکزی حدود ۱۹ هزار و ۵۲۰ میلیارد تومان از اوراق بانکها به طور دائمی خریداری کرد. حجم اوراق خریداری شده با این شرایط نسبت به توافق بازخرید کمتر بوده اما انتظار بر این است که این انبساط پولی بتواند تا حدی تنگنای مالی در شبکه بانکی را کاهش دهد.
