شبکه بانکی ایران در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ بیش از ۷ هزار و ۲۳۰ همت تسهیلات پرداخت کرده است؛ رقمی بزرگ که در نگاه اول می‌تواند نشانه‌ای از حمایت بانک‌ها از فعالیت‌های اقتصادی باشد. اما بررسی مقصد این منابع، تصویر متفاوتی نشان می‌دهد: بخش عمده تسهیلات نه برای ایجاد ظرفیت‌های تازه، بلکه برای سرپا نگه‌داشتن کسب‌وکارهای موجود هزینه شده است.
از کل تسهیلات پرداختی، ۵ هزار و ۵۳۲ همت، معادل ۷۶.۵ درصد، به صاحبان کسب‌وکار اختصاص یافته و سهم خانوارها حدود ۲۳.۵ درصد بوده است. با این حال، در بخش کسب‌وکار نیز منابع عمدتاً به سرمایه در گردش رسیده‌اند. حدود ۴ هزار و ۷۰۴ همت، معادل ۸۵ درصد تسهیلات این بخش، صرف تأمین نقدینگی جاری بنگاه‌ها شده است. این سهم در بازرگانی به ۹۰.۲۳ درصد و در صنعت و معدن به ۸۹.۳۶ درصد می‌رسد.
در مقابل، سهم تسهیلات برای ایجاد کسب‌وکارهای جدید تنها ۶.۶۶ درصد و برای توسعه فعالیت‌های موجود ۲.۸۸ درصد بوده است. به بیان دیگر، منابع بانکی بیش از آنکه به افزایش ظرفیت تولید و سرمایه‌گذاری اختصاص پیدا کنند، صرف جبران هزینه‌های روزمره بنگاه‌ها می‌شوند.
این الگو در شرایط تورمی و افزایش هزینه نهاده‌ها قابل‌فهم است؛ اما تداوم آن می‌تواند توان سرمایه‌گذاری و رشد بلندمدت اقتصاد را محدود کند. وقتی بنگاه برای ادامه فعالیت به تسهیلات نیاز دارد، فرصت چندانی برای توسعه باقی نمی‌ماند.
آیا شبکه بانکی ایران هنوز می‌تواند موتور سرمایه‌گذاری و توسعه باشد یا به تأمین‌کننده نقدینگی برای بقای بنگاه‌ها تبدیل شده است؟
