به گزارش اکوایران، دور سوم مذاکرات ایران و آمریکا شب گذشته در ژنو انجام شد. مذاکراتی که نه فقط برای تهران و واشنگتن، بلکه برای منطقه و حتی جهان اهمیتی فراتر از یک دیدار معمولی داشت. دور سوم گفتوگوها از هفتهها پیش، زیر سایه سنگین گمانهزنیها، هشدارها و امیدها شکل گرفت و حالا نیز در میان تفسیرهای متناقض ادامه دارد.
در روزهای منتهی به این گفتوگو، فضای رسانهای و سیاسی مملو از تحلیلهایی بود که هر کدام روایتی متفاوت از سرنوشت این مسیر ترسیم میکردند؛ از تحلیلهایی که ژنو را نقطه عطفی برای احیای کانالهای ارتباطی میدانستند تا آنها که معتقد بودند شکافهای عمیق، جایی برای گفتوگو باقی نذاشته و سرانجام این دیدارها، تنش و تقابل نظامی است.
در این میان، بازار شایعات و خبرهای غیررسمی کماکان داغ است. در ادامه نگاهی میاندازیم به بازتاب این نشست در رسانههای داخلی و خارجی.
اکوایران: ژنو امروز به صحنه یکی از حساسترین بزنگاههای دیپلماسی معاصر بدل شده است؛ جایی که هیأتهای ایران و آمریکا در سومین دور مذاکرات ، میان دوگانه «توافق یا تقابل» ایستادهاند.
سکانس یک: راند اول از دور سوم
مرحله اول از دور سوم مذاکرات ایران و آمریکا با میانجیگری عمان حوالی ساعت 12 ظهر در سفارت عمان در ژنو با حضور هیأتهای دو طرف آغاز شد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ریاست هیات ایرانی و استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ نیز ریاست هیات آمریکایی را بر عهده داشت. رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز در این نشست حضور داشت.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه در گفتوگو با خبرنگار صداوسیما درخصوص دور سوم مذاکرات گفت: هیات ایرانی در مذاکرات جدی است. موضوع مذاکره فقط هستهای است و تکلیف آن روشن است. او در عین حال اضافه کرد که هر توافقی باید شامل رفع تحریمها باشد.
سخنگوی وزارت خارجه همچنین از مطرح شدن پیشنهادهای جدیدی خبر داد و گفت: ابتکاراتی مطرح شده که باید با پایتختها مشورت کرد و در پایان مذاکرات میتوان جمعبندی بهتری داشت.
همچنین خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام ایرانی نوشت: در مذاکرات، ایدههای جدیدی مطرح شده که نیاز به مشورت با تهران دارد و هنوز برخی شکاف ها باقی است. مذاکرات با ایالات متحده در ژنو فشرده و جدی است. دستیابی به چارچوبی برای توافق ممکن است اگر آمریکا به صورت جدی مسائل هستهای و غیر هستهای را تفکیک کند.
خبرگزاری الجزیره نیز نوشت: پیشنهاد ایران بر این اصل تأکید دارد که غنیسازی اورانیوم، حقی حاکمیتی است؛ با این حال، پیشنهاد شامل تعلیق موقت غنیسازی برای دورهای محدود میشود. در طرح پیشنهادی ایران، هیچ اشارهای به سامانههای موشکی و برنامههای دفاعی کشور وجود ندارد.
اصل توقف کامل و دائمی غنیسازی، برچیدن تأسیسات هستهای و انتقال ذخایر اورانیوم از سوی ایران کاملاً رد شده است. پیشنهاد ایران شامل کاهش سطح ذخایر اورانیوم به درجات پایینتر غنیسازی است، آنهم تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی. تمرکز اصلی پیشنهاد بر شفافیت کامل تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار دارد.
آنطور که اقتصادنیوز نیز به نقل از اکسیوس نوشت، این رسانه به نقل از منابع آگاه خود مدعی شد که دور سوم مذاکرات به صورت غیرمستقیم و مستقیم بین آمریکاییها و ایرانیها برگزار شد.
سکانس دو: راند دوم از دور سوم
حوالی ساعت 8 شب به وقت ایران نیز مرحله دوم از دور سوم مذاکرات تهران و واشنگتن آغاز شد. دو طرف پس از ۳ ساعت مذاکرات فشرده وارد دوره تنفس شدند تا هیاتها درباره موضوعات مذاکراتی با پایتختها مشورت کنند.
سیانان نیز درخصوص روند ادامه مذاکرات نوشت: مذاکرهکنندگان آمریکایی در مذاکرات ژنو بر محدود کردن غنیسازی اورانیوم ایران اصرار داشتند. هیات آمریکایی به رهبری ویتکاف و کوشنر خواستار برچیدن تأسیسات اصلی هستهای در ایران شد.
هیات آمریکایی همچنین تأکید کرد که هر توافقی برای توقف غنیسازی هستهای باید بهطور دائمی ادامه یابد و نظارت بلندمدتی نیز بر برنامه هستهای ایران صورت گیرد.
رسانه تابناک نیز به نقل از فاکس نیوز نوشت: این رسانه آمریکایی به نقل از مقامات ایالات متحده مدعی شد که هر توافقی نیازمند آن است که ایران غنیسازی را متوقف کرده و تضمینهایی برای عدم احیای برنامه هستهای خود ارائه دهد.
سکانس سه: پایان دور دور سوم مذاکرات
پس از پنج ساعت گفتوگو در دو نوبت صبح و عصر، دور سوم مذاکرات حوالی 11 شب به وقت ایران پایان یافت.
عباس عراقچی پس از پایان نشست در جمع خبرنگاران گفت: امروز یکی از جدی ترین و طولانیترین ادوار مذاکراتی ما برگزار شد. توافق شد که از روز دوشنبه، تیمهای فنی در وین و در آژانس بینالمللی انرژی اتمی، بررسیهای کارشناسی فنی را آغاز کنند تا برخی موضوعات فنی در قالب یک چارچوب مشخص تنظیم شود و سپس با مطالبات و ملاحظات سیاسی دو طرف تطبیق داده شود.
او ادامه داد: در حوزه رفع تحریمها خیلی مشخص انتظارتمان را مطرح کردیم، اینکه چه اقداماتی باید انجام شود، چه تحریمهایی از سوی آمریکا باید رفع شود و در خصوص موضوعات مطرح در شورای امنیت چه روندی باید طی شود. اختلافنظرهای موجود و اقداماتی که لازم است صورت گیرد، از سوی ما بهروشنی تشریح شد و قرار بر این شد که در جلسه آینده، به شکل جزئیتر و دقیقتر وارد این مباحث شویم.
عراقچی گفت: درباره دور بعدی مذاکرات، یعنی دور چهارم، توافق شده است که بهزودی برگزار شود. پیشبینی میکنم این نشست حدود یک هفته آینده تشکیل شود.
بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان نیز پس از پایان مذاکرات نوشت: ما یک روز پس از پیشرفت قابل توجه در مذاکرات بین ایالات متحده و ایران، مذاکرات را به پایان رساندیم. به زودی پس از مشورت در پایتختهای مربوطه، مذاکرات را از سر خواهیم گرفت. مذاکرات در سطح فنی هفته آینده در وین برگزار خواهد شد. من از همه طرفهای ذینفع به خاطر تلاشهایشان سپاسگزارم: مذاکرهکنندگان، آژانس بینالمللی انرژی اتمی و میزبانان ما، دولت سوئیس.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران همچنین بامداد ۸ اسفند طی یک سلسله ئوئیت گزارشی از نشست ژنو منتشر کرد.
او در این گزارش مدعی نوشت: ایران مصمم است در کوتاهترین زمان ممکن به یک توافق منصفانه و عادلانه دست یابد.
اعتقادات اساسی ما کاملاً واضح است: ایران تحت هیچ شرایطی هرگز سلاح هستهای تولید نخواهد کرد؛ ما ایرانیان نیز هرگز از حق خود برای بهرهبرداری از مزایای فناوری صلحآمیز هستهای برای مردم خود صرف نظر نخواهیم کرد. دستیابی به یک توافق در دسترس است، اما تنها در صورتی که دیپلماسی در اولویت قرار گیرد.
سکانس چهار: یک روز بعد؛ ورود ونس به مذاکرات
شبکه اماسانبیسی اعلام کرد که وزیر امور خارجه عمان روز جمعه در واشنگتن با جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا دیدار خواهد کرد. به گفته دو منبع آگاه از برنامهریزیهای انجامشده، محور این دیدار بررسی تلاشهای جاری برای دستیابی به توافقی در زمینه برنامه هستهای ایران خواهد بود.
ونس همچنین در گفتوگو با واشنگتن پست اعلام کرد، نمیداند ترامپ در نهایت چه تصمیمی درباره ایران خواهد گرفت. او افزود: همه ما گزینه دیپلماتیک را ترجیح میدهیم، اما واقعاً به این بستگی دارد که ایرانیها چه میکنند و چه میگویند.
حملات نظامی علیه ایران همچنان یکی از گزینههای مورد بررسی ترامپ است؛ «هیچ احتمالی» وجود ندارد که چنین حملاتی ایالات متحده را وارد جنگی طولانیمدت و فرسایشی کند.
همچنین اسرائیل هیوم نیز مدعی شد: ترامپ روز جمعه با مقامات ارشد دولت خود درباره ایران رایزنی میکند. او در این گفتوگو میخواهد مسیر پیشرو در قبال تهران را تعیین کند.
اکنون، پرسش اصلی همچنان پابرجاست: آیا سومین نشست ژنو میتواند مقدمهای برای تثبیت مسیر دیپلماسی باشد یا صرفاً توقفی موقت در روندی است که به سمت افزایش فشار و حتی رویارویی حرکت میکند؟ پاسخ این پرسش، نه فقط به محتوای مذاکرات پشت درهای بسته، بلکه به اراده سیاسی دو طرف و معادلات پیچیده منطقهای و بینالمللی وابسته است؛ معادلاتی که نشان دادهاند میان «گفتوگو» و «تقابل»، فاصلهای به باریکی یک تصمیم سیاسی وجود دارد.
