اکوایران: آیا هوش مصنوعی میتواند گرههای ساختاری صنعت ایران را باز کند؟ در شرایطی که صنایع با محدودیت سرمایهگذاری، فرسودگی ماشینآلات، ناپایداری انرژی و کمبود نقدینگی مواجهاند، هوش مصنوعی میتواند راهی برای افزایش بهرهوری و کاهش هزینههای تولید باشد. اما این فناوری تا چه اندازه قابلیت اجرا در صنعت ایران را دارد؟
گزارش «شاخص هوش مصنوعی ایران ۱۴۰۳» نشان میدهد ایران از نظر ظرفیت علمی، پژوهشی و نوآوری وضعیت قابلتوجهی دارد؛ بهطوریکه در ارزیابی یونیدو، با کسب امتیاز ۲.۰۸ در میان کشورهای با درآمد متوسط پایین، پس از هند و پیش از اندونزی و مصر قرار گرفته است. با این حال، فاصله میان ظرفیت علمی و توان اجرایی همچنان یکی از موانع اصلی توسعه هوش مصنوعی در صنایع کشور است.
از پیشبینی خرابی تجهیزات و شناسایی عیوب محصولات تا بهینهسازی مصرف انرژی، مدیریت موجودی و بهبود زنجیره تأمین، هوش مصنوعی میتواند در بخشهای مختلف صنعت کاربرد داشته باشد. حتی بنگاههای کوچک و متوسط نیز میتوانند از این ابزار برای جبران بخشی از محدودیتهای نیروی انسانی و منابع مالی استفاده کنند.
با این حال، استقرار این فناوری بدون دادههای معتبر، زیرساخت مناسب و نیروی متخصص امکانپذیر نیست. تحریمها، نوسانات ارزی، قطعی برق و نبود قوانین شفاف درباره مالکیت و استفاده از دادههای صنعتی نیز موانع دیگری هستند.
در نهایت، مسئله فقط ورود هوش مصنوعی به کارخانهها نیست؛ بلکه باید مشخص شود کدام مسئله صنعتی با چه هزینهای و در چه بازه زمانی، از طریق این فناوری قابل حل است. هوش مصنوعی زمانی به تحول صنعتی منجر میشود که ارزش اقتصادی آن قابل اندازهگیری باشد.