در اقتصادی مانند ایران که با محدودیتهای سرمایهگذاری، نااطمینانیهای سیاستی و شوکهای بیرونی مواجه است، نقش بهرهوری در توضیح نوسانات رشد اقتصادی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
آمارهای تازه منتشر شده از سوی سازمان ملی بهرهوری درباره عملکرد اقتصاد در سال ۱۴۰۳ نیز بار دیگر این موضوع را برجسته کرده است. بر اساس این آمار، بخش قابل توجهی از رشد اقتصادی سال گذشته نه از مسیر افزایش نیروی کار یا سرمایه، بلکه از کانال بهرهوری حاصل شده است؛ موضوعی که در نگاه اول میتواند نشانهای مثبت تلقی شود، اما بررسی روندهای چند سال اخیر تصویر پیچیدهتری را نشان میدهد. دادهها حکایت از آن دارند که رشد بهرهوری در اقتصاد ایران پس از یک جهش مقطعی، دوباره در مسیر نزولی قرار گرفته و چشمانداز آن برای سالهای پیش رو نیز با ابهامهایی جدی همراه است.
در چنین شرایطی، پرسش مهم این است که بهرهوری دقیقا چگونه تعریف و محاسبه میشود، چه عواملی بر آن اثر میگذارند و چرا روند آن در اقتصاد ایران طی سالهای اخیر دچار نوسان شده است. بررسی این پرسشها میتواند تصویر دقیقتری از سهم واقعی بهرهوری در رشد اقتصادی و چشمانداز آن در سالهای آینده ارائه دهد.
