سنت، چیزی نیست که بتوان به آن «بازگشت»؛ سنت چیزی است که باید آن را در افقِ دوران جدید «فهم» کرد. تا زمانی که ما منطقِ دنیای جدید را نپذیریم و تبدیل به «سوژه»ی آگاه نشویم، سنت برای ما تنها یک پناهگاهِ ایدئولوژیک و پوسیده خواهد بود.
چرا در جهان اسلام، هرگاه پروژهی نوسازی با شکست مواجه میشود، قارچهای سمیِ فرقهگرایی (از اخوانالمسلمین گرفته تا نحلههای رادیکالِ دیگر) سبز میشوند؟ پاسخ کوتاه به این سوال میتواند این باشد که چون فرقه، ارزانترین و راحتترین راه برای فرار از «اضطرابِ آزادی» است.
اگر به تاریخ فلسفه نگاه کنیم، بهویژه تا پیش از قرن نوزدهم، تقریباً فیلسوفی را نمییابیم که دمکراسی را از جمله بدترین انواع حکومتها ندانسته باشد؛ بااینحال فیلسوفان معاصر معمولاً گرایش به فراموشی این واقعیت دارند که تاریخ فلسفه هم بههرحال «روایت تاریخی» است.
در این قسمت از برنامه «سروستان» مصطفی صادق با موسی غنینژاد در باب دولت ملی به گفتوگو نشسته است.
