در این یادداشت قصد داریم با توجه به دیدگاهی که مورای روتبارد در کتاب اخلاق آزادی مطرح میکند، به تمایز دو مفهوم قانون طبیعی و حقوق طبیعی و نسبت آنها با یکدیگر بپردازیم.
هنگامی که دولت و بازار را روبروی هم مینشانیم، کدام هستیها را باهم میسنجیم؟ نخستین پاسخ این است که دو نهاد را باهم میسنجیم. اما شاید بتوان گفت که در این جایگاه دو امر، دو منطقِ دگرگونی، دو علم، دو ابزار ساماندهی، دو پدیدار سامانپذیر و دو نهاد را را باهم میسنجیم. پرسش پسین این است که نسبت این…
این مقاله در چهاردهم ژوئیه ۲۰۱۴ در سایت موسسهی کیتو منتشر شده است.
اقدام ناگهانی دولت برای حذف ارز ترجیحی، اگرچه در جزئیات و شیوه اجرا میان اقتصاددانان اختلافنظر ایجاد کرده، اما از نظر اصولی و بنیادین، مورد توافق اکثریت قرار دارد.
اگر در آینده یک تاریخنگار اقتصادی بخواهد کتابی پیرامون تاریخ اقتصادی دو دهۀ اخیر ایران بنویسد تصویری از «ایرانمال»…
کتاب «نجات آرژانتین: خاویر میلی، ۱۶ ماه نخست» نوشته استفان رینگ، که اکتبر ۲۰۲۵ در آلمان منتشر شده است، یک مستندسازی از…
مورای روتبارد معتقد بود «مخالفت جدی، صریح و صحیح ما با علمسالاری نباید به انکار خودِ علم بینجامد؛ چرا که مسئلهی اصلی…
اگر صورتبندی ذهن تنها دستاورد ماست؛ اعتبارش با چه سنجیده میشود؟ بنابراین چگونگی سازمان دادن ذهن به ادراکاتش، درخور…
برخورد میان تمدن غرب از یکسو و تمدن کنفوسیوسی و تمدن اسلامی از سوی دیگر توجه ساموئل هانتیگتون را به خود جلب نموده…
تنها سنجه ترسیم مرزهای حقوق خصوصی و عمومی، خرد و داد هستند و نهادهای سیاسی و اجتماعی میبایست خود را به قواره خرد و…
به تازگی و در ماه جاری میلادی مقالهای با عنوان «آنچه مرکانتیلیستها درست فهمیدند» (What the Mercantilists Got Right)…
تنها سنجه ترسیم مرزهای حقوق خصوصی و عمومی، خرد و داد هستند و نهادهای سیاسی و اجتماعی میبایست خود را به قواره خرد و…
جاذبهی اقتصاد دستوری همواره بر پایهی مجموعهای از توجیهات به ظاهر منطقی و اخلاقی استوار است. دولتمردان معمولاً…
هگل، فیلسوف آلمانی، به صراحت بیان میدارد: “مالکیت نخستین تجسم آزادی است.” (Eigentum ist die erste Existenz der…
فاشیسم چپ، یک جنبش سیاسی سازمانیافته با یونیفرم و رژه نبود اما گفتمان و گفتار آن همچنان و در قرن بیست و یکم نیز در…
داگلاس نورث معتقد بود که «نهادها قواعد بازی در یک جامعه هستند»، پروژه فکری نورث، قیامی بود علیه توضیحات سادهانگارانه…
جوئل موکر در مرکز توجه خود این پرسش بنیادین را قرار داده است: چرا انقلاب صنعتی در اروپا رخ داد و چه عواملی رشد اقتصادی…
لودویگ فون میزس یکی از اندیشمندانی بود که به مخالفت جدی با استفاده از روش علوم تجربی در علوم انسانی پرداخت؛ او در سال…
رواج گستردۀ بازار غیررسمی و پدیدۀ دستفروشی در ایران باعث شده است که نام بعضی خیابانها و میدانهای مهم تهران با نام…
در شرایطی که بسیاری نگران تأثیر پیشرفت سریع هوش مصنوعی بر اقتصاد جهان و بازار کار هستند، اما برندگان نوبل اقتصاد ۲۰۲۵…
در دورههای مختلفی از تاریخ بشر رشد و توسعه اقتصادی گسترش یافت، اما اتفاق متفاوتی که در انقلاب صنعتی به بعد رخ داد آن…
هزار سال پیش، اروپاییان فقیر بودند و در عوض، چین و جهان اسلام به نسبت ثروتمندتر بودند. سوال این است که چرا اروپا به…
نسبیگرایی در تعریف خرد و داد میتواند مرزهای درستی و نادرستی را همواره مبهم نگه دارد و زمینه چپاول و توحش رو فراهم…
بررسیهایی که در رابطه با خاطرات بسیاری از آدمها در دهه ۵۰ انجام شد، نشان میدهد که افراد دارای یک حس خفگی یا خفقانی…
چرا انقلاب صنعتی در تمدن اروپا اتفاق افتاد؟ چرا در طول قرن نوزدهم کالاهای صنعتی انگلیسی و فرانسوی به بازارهای هند و…
آکادمی سلطنتی علوم سوئد جایزه نوبل اقتصاد ۲۰۲۵ را به سه اقتصاددان برجسته اهدا کرد. این جایزه به جوئل موکر، فیلیپ آگیون…
دلار، یورو و طلا کالا به شمار میآیند. بنابراین کاهش قدرت خرید ریال (ارزان شدن پول ملی) است که منجر به تورم میشود و…
سیاست رعایت استاندارد طلا حد بالایی از انضباط مالی را به دولتها تحمیل میکند؛ آنچنانکه حتی استقلال کامل بانک مرکزی…
شاهِ آرمانی در اندیشه سیاسی ایرانیان ویژگیهای مانند: فرّه ایزدی، خِرد، داد، حَزم، حِلم، تدبیر و داشته است.
مسعود یوسفحصیرچین نهتنها به آمار اقتصادی منتشر شده توسط دولت چین مشکوک است؛ بلکه، برخلاف بسیاری از چینپژوهان که…
مکانیسم آسیب رساندن فساد اقتصادی به اقتصاد یک کشور و رفاه مردم آن چیست؟
در تاریخ اقتصادی ملتها، دورههایی وجود دارند که یک متغیر کلیدی یا یک شکاف آماری مشخص، بیش از هر عامل دیگری، روایتگر…
ایوان کلیما، نویسنده، نمایشنامهنویس و جستارنویس برجسته چک، صبح شنبه ۱۲ مهرماه، در ۹۴ سالگی درگذشت.
خِرَدی که در یک جریان تحولی، تدریجی و تکاملی ساخته میشود، میتواند سنجهای برای ارزیابی درستی و نادرستی کنشها و…
کتاب «اختراع آزادی: چگونه مردمان انگلیسیزبان دنیای مدرن را ساختند» اثر دنیل هانان، با نثری استدلالی و تاریخمحور، این…
آیا پذیرفتن حقهای طبیعی که پیشادولت و پیشاقرارداد هستند با این ادعا که آزادی در چارچوب حکومت قانون معنا دارد، در…
پول خوب عبارت از پولی است که اختلاف میان قیمت نامی (عددی که روی آن حک شده است) و قیمت فلز آن در بازار صفر یا ناچیز…
فرهاد سلیماننژاد گفت: به تقیزاده، هر انگی بچسبد، فرصتطلبیِ سیاسی نمیچسبد. فرصتطلبیِ سیاسی برای چه؟ برای منافع…
مایکل اوکشات، فیلسوف بریتانیایی، یکی از منتقدان برجسته عقلگرایی در سیاست و از مدافعان سنت و تجربه عملی در قرن بیستم…
اینجا سروستان است؛ هر اندیشه یک سرو!
در جلسۀ مناظرۀ روز سهشنبه یکم مهرماه ۱۴۰۴ میان آقایان غنینژاد و جبرائیلی در کانال یوتیوبی «حکمران»، آقای جبرائیلی…
سریال «تاسیان» در انسانیسازی چهرهی کارآفرین موفق عمل کرد. شخصیتهای اصلی داستان، نه سیاه و پلیدند و نه قدیسهای…
آیا آگاهی، آزادی و آبادیِ شهر باهم پیوندی دارند؟ آیا ذهن میتواند کنشی داشته باشد که دستاوردش آزادی و آبادی شهر باشد؟…
داستان اقتصاد دهه ۴۰ ایران، حکایتی تراژیک و معماگونه است.
اکوایران: نئولیبرالیسم! نئولیبرالیسم! نئولیبرالیسم! کلیدواژهای که توسط جریان چپ و مروجان شبهعلم برای مخالفت با…
در مناظره سهشنبه شب میان موسی غنینژاد و یاسر جبرائیلی، یکی از نقاط اصلی اختلاف نظر میان طرفین، تقدم یا تأخر «نظریه»…
اقتصاد رفتاری چیست؟ چه فرقی میان اقتصاد متعارف و اقتصاد رفتاری وجود دارد؟ آیا این شاخه از علم اقتصاد ردیهایی بر…
در نظامهای سوسیالیستی، از سانسور اغلب به عنوان ابزاری برای حفظ قدرت سیاسی استفاده میشود؛ مکانیزمی برای سرکوب…
در آثار شاعران و نویسندگانی چون خسرو گلسرخی، سعید سلطانپور، غلامحسین ساعدی، رضا براهنی و احمد شاملو، خشونت از ماهیت…
امیرحسین خالقی معتقد است «ایران و ونزوئلا نمونههای بارز «دولت رانتی نفتی» و گرفتار «پوپولیسم نفتی» هستند. در این…
اکوایران: روز اقتصاددان در آرژانتین، بهانهای برای تمجید از خاویر میلی است. اقتصاددانی که نماد آزادیخواهی و…
در سالهای دهۀ نود خورشیدی که واگذاری بعضی صنایع بزرگ همچون هپکوی اراک و کشتوصنعت هفتتپه از حجم فعالیت این…
مناسبات اقتصادی یک جامعه قابلتفکیک از مناسبات حقوقی آن نیست. شما نمیتوانید جامعهای داشته باشید که در آن آزادی…
پس از تجارب وحشتناک جنگهای جهانی و کشتار و قتل عام دولتهای تمامیتخواه کمونیستی و فاشیستی در قرن بیستم، تبیین و…
اخیراً فیلمی آشوبناک و غیرواقعی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که «حلقه نیاوران» را بهعنوان اتاق فکر مخفی اقتصاد ایران…
پیشینه معاصر انجمن ها به مشروطه برمی گردد. وقتی که هزاران انجمن در مدتی کوتاه شکل گرفت. چون خود مشروطه را غربی پنداشته…
والت ویتمن روستو اقتصاددان نامآور آمریکایی در قرن بیستم و البته منفور سوسیالیستها بود. هنگامیکه جان اف. کندی…
ماده بر این ایده ارجحیت دارد یا این ایده است که ماده را شکل میبخشد؟ این پرسش مهمی هست که بشر تاکنون نتوانستهاست که…
امروز، مصادف با ۱۷ سپتامبر، سی و یکمین سالگرد درگذشت کارل پوپر فیلسوف اتریشی-بریتانیایی است.
کشور ما ایران، با برخورداری از موقعیت ژئوپلیتیک استراتژیک، منابع طبیعی سرشار، و سرمایه انسانی قابلتوجه، در مقاطعی از…
داستان ونزوئلا، داستان یک فروپاشی است. ردیابی مسیر اضمحلال اقتصاد ونزوئلا نشان میدهد که چگونه یک دولت رانتی، با تکیه…
دینش دسوزا، در کتاب «آمریکا تحت لوای سوسیالیسم» استدلال میکند که فاشیسم همان سوسیالیسم است.
دستاوردهای اقتصادی چین در دهههای اخیر، عدهای را به برگرفتن «الگوی چینی» در دیگر کشورها اغوا کرده است. گویا چین به…
پاول کروگمن، اقتصاددان مشهور و برندۀ جایزۀ نوبل اقتصاد، در کتاب درسی که برای آموزش مباحث پایهای اقتصاد به دانشجویان…
تحلیل و تبارشناسی پیوند میان اندیشه چپ با پدیدههایی چون خشونت، ارعاب و ترور، سهم اندکی در مباحث حوزه تاریخ اندیشه…
بازار کار ایران در آستانه یک تغییر بزرگ قرار دارد؛ تغییری که میتواند آینده اشتغال را دگرگون کند. اگر در گذشته،…
اجرای سیاست صنعتی مستلزم برقراری تعدادی پیششرط نهادی است که مهمترین آن اقتدارگرایی سیاسی و تمرکز امور در دست یک دولت…
تجارت آزاد بینالمللی چیزی جز بسط و گسترش اصل بنیادین تبادل داوطلبانه در سراسر جهان نیست. این صرفاً به معنای آن است که…
جوزف استیگلیتز، اقتصاددان معروف و برندهی جایزهی نوبل، به عنوان یکی از منتقدان بازار آزاد در میان آکادمیهای اقتصاد…
در تاریخ اندیشه، برخی پیوندهای مفهومی چنان عمیق و بنیادین هستند که درک یکی بدون دیگری تقریباً ناممکن مینماید. این…
این کتاب، تاریخ علمی را روایت میکند که معیار موفقیتش ارتقای زندگی مردم است؛ علمی که امکان شکلگیری و انباشت سرمایه را…
این روزها که مشکل قطعی برق منازل تقریباً در تمامی شهرها رخ میدهد، این سوال برای عموم مردم مطرح است که علت چیست؟ آیا…
مغالطهها بهواسطه ظاهر منطقیشان دوام میآورند و تنها با بررسی دقیق، دادهمحور و مستقل از توجیهات احساسی میتوان…
میراثی که استاد کاتوزیان برای ما به جای گذاشتند، پرداختن جدی به مباحث علمی و دغدغه انصاف و عدالت، همچنین ارائه تفسیری…
دنیای اقتصاد : روایت رایج درباره «پیامدهای خارجی» (Externalities) این است که برخی پدیدهها، مانند کیفیت هوا یا…
جدیدترین آمار رشد اقتصادی نشان میدهد که رشد اقتصادی ماهانه نقطهای (چه با احتساب نفت چه بدون آن) در اولین ماه تابستان…
اگر یادداشتهای اقتصاددانان را دنبال کرده باشید، میدانید که ما علاقه زیادی به نوشتن درباره برونریزها…
اقتصاد، برخلاف بسیاری از حوزههای دیگر دانش انسانی، اغلب نتایجی خلاف شهود به دست میدهد و این نکتهای است که…
امروز مصادف با ۲۹ آگست سالروز تولد جان لاک فیلسوف انگلیسی است. جان لاک از جمله بنیانگذاران اصلی آن دستگاه اندیشۀ…
مورخان و پژوهشگران فلسفه سیاسی، «مگنا کارتا» را بنیاد و نطفه اصلی ایدههای «حاکمیت قانون» و «محدودیت قدرت» میدانند.…
تورم نقطه به نقطه آرژانتین به کف ۵ ساله رسید. آخرین آمار تورم سالانه آرژانتین حاکی از کاهش نرخ تورم به ۳۶.۶٪ است که…
جامعهشناسی میخواهد الگوهای تازه از روابط اجتماعی و نهادهای برخاسته از این الگوها را درک کند. جامعهشناسی برای انجام…
عدم شناخت سرمایهداری و رویکرد نادرست نسبت به آن جامعهشناسان را در انجام پروژۀ پژوهشی اصلی خودشان که همانا شناخت…
اهالی علوم اجتماعی بیش از یکصد سال است که از خلال مقایسۀ پیشکش و مبادله امید دارند آلترناتیوی را برای اقتصاد…
در ایران دولتی و بوروکراتیک بودن بیشازحد امر آموزش - از دورۀ پیشدبستانی تا پسادکتری - باعث شده است که منطق حاکم بر…
در مقابل رویکرد نئوکلاسیک که سرمایه را به یک موجودی همگن و کمّی تقلیل میدهد، یک دیدگاه هترودوکس وجود دارد که سرمایه…
آنچه نظر مردم را تغییر میدهد نوآوریهای نیمکرۀ راست است.
«لنین کسی بود که نه تنها ابزارهای سرکوب را به کار گرفت، بلکه آنها را تقدیس کرد». این را لشک کولاکوفسکی میگوید که در…
در ماه می ۱۹۶۸ پاریس شاهد جنبش دانشجویی فراگیری بود که نه تنها بر جامعه فرانسه، بلکه بر بسیاری از روشنفکران و فعالان…
سیاست هویت، به جای تأکید بر مفهوم «شهروند» و «حقوق شهروندی» افراد، بر مفاهیمی مثل «اقلیت» تأکید میکند. این تأکید بر…
ژان پل سارتر در ایران چهرهای شناخته شده است که علاقهمندان زیادی یافته است، اما نقدهای نوشته شده بر سارتر کمتر در…
ناترازی انرژی بار دیگر شدت گرفته است. تا جایی که دولت روز چهارشنبه یکم مرداد را در استان تهران تعطیل اعلام کرده است.…
بسیاری از مردم جهان آمریکا را نماد سرمایه داری میدانند. اما در کشوری که اقتصاد اول جهان است، رئیس جمهوری بر مسند قدرت…
قیمت خرید تضمینی گندم توسط دولت از کشاورزان همواره مورد بحث بوده است. چندی پیش مسعود پزشکیان وعده داد که از محل صندوق…
پول نه صرفاً ابزاری برای مبادله، بلکه پدیدهای نهادی و دینامیک است که در تعامل با فرآیندهای بازار و ساختار سرمایه عمل…
نظریههای نئوکلاسیک پولی، مبتنی بر مفروضات بازار رقابت کامل، وجود مکانیزم قیمتهای انعطافپذیر و سیاست پولی اثربخش از…
ششم تیرماه، مصادف با ۲۷ ژوئن چهارمین سالگرد درگذشت اقتصاددان معاصر، استیون هورویتز است.
نظریه «جامعه کوتاهمدت» محمدعلی همایون کاتوزیان، طی دهههای اخیر، به یکی از بحثبرانگیزترین چارچوبهای مفهومی در تحلیل…
