صندوقهای سرمایهگذاری، به عنوان یکی از کارآمدترین ابزارهای سرمایهگذاری غیرمستقیم در بازار بورس، نقشی کلیدی در تجمیع و مدیریت داراییهای خرد سرمایهگذاران با هدف کسب بازدهی بهینه از بازارهای مالی ایفا میکنند. در میان این ابزارها، صندوقهای اهرمی با بهرهگیری از تکنیک اهرم مالی (استفاده از منابع وامدهی یا بدهی)، بستری را فراهم میآورند که در آن سرمایهگذاران میتوانند با پتانسیل افزایش ریسک، سودآوری سرمایه خود را به شکل چشمگیری ارتقا دهند.
بهرهگیری از اهرم مالی در استراتژیهای سرمایهگذاری، صرفا مناسب سرمایهگذارانی است که اشتیاق و توانایی پذیرش ریسک بالاتری را دارند. این ابزار با امکان معامله بر داراییهایی فراتر از سرمایه اولیه، پتانسیل کسب بازدهی کلان را فراهم میآورد؛ اما باید توجه داشت که این مکانیسم دو سویه است و در صورت نوسانات نامطلوب بازار، به همان اندازه میتواند شدت و سرعت زیانهای احتمالی را نیز تشدید کند.
در حال حاضر، ۹ صندوق سرمایهگذاری اهرمی در بازار بورس ایران فعال هستند که مجموع ارزش خالص داراییهای آنها به حدود 84 همت میرسد. بررسی میانگین ترکیب دارایی این صندوقها نشان میدهد که «اوراق سهامی» با سهم غالب ۹۲.۸۰ درصد در رتبه نخست قرار دارد. پس از آن، «سپرده بانکی» با ۲ درصد و در ردههای بعدی «اوراق مشارکت» و «وجه نقد» به ترتیب با سهمهای ۰.۱۲ درصد و ۰.۰۸ درصد، سایر اقلام سبد داراییها را تشکیل میدهند.
بررسی توزیع صنعتی پرتفوی صندوقهای اهرمی حاکی از آن است که گروه «محصولات شیمیایی» با اختصاص ۱۹ درصد از داراییها، در صدر این لیست قرار دارد. در ردههای بعدی، صنایع «فلزات اساسی» با ۱۳ درصد و «فرآوردههای نفتی» با ۱۲ درصد، سایر سهمهای اصلی را به خود اختصاص دادهاند. همچنین در این ترکیب، صنایع «شرکتهای چندرشتهای صنعتی»، «سرمایهگذاریها» و «بانکها» به ترتیب سهمی معادل ۱۱ درصد، ۹ درصد و ۷ درصد را ثبت کردهاند. در نهایت، صنایع «دارویی»، «نهادهای مالی واسط»، «استخراج کانههای فلزی» و «سیمانی» هر یک با سهمی کمتر از ۵ درصد، جایگاه خود را در این سبد سرمایهگذاری تثبیت کردهاند.
تحلیل نمودار عملکرد این صندوقها در افقهای زمانی متفاوت، گویای برتری شاخص بازدهی آنها در تمامی دورههاست؛ امری که میتواند بیانگر توانمندی این صندوقها در مدیریت و پوشش ریسک تلقی شود. بر این اساس، در بازه ماهانه، صندوقهای مذکور موفق به ثبت بازدهی 30 درصدی شدند. این روند صعودی در دورههای میانمدت و بلندمدت نیز تداوم یافت، بهگونهای که در بازههای سهماهه و ششماهه، صندوقهای اهرمی به ترتیب بازدهیهای 85 و 104 درصد را محقق کردند. افزون بر این، در میانگین عملکرد یکساله نیز این صندوقها با کسب 86 درصد بازدهی، کارنامهای مطلوب و درخشان از خود به جای گذاشتند.
