به گزارشاکوایران، در این میان، آلومینیوم یکی از نخستین فلزاتی بود که واکنش نشان داد. تحولات اخیر نشان میدهد اثر جنگ صرفاً محدود به بازار نفت و گاز نیست، بلکه تا عمق زنجیره فلزات نیز نفوذ میکند.
بخش قابلتوجهی از تولید و صادرات آلومینیوم خاورمیانه از مسیرهای حساسی مانند تنگه هرمز عبور میکند؛ مسیری که هرگونه تنش در آن، بهسرعت در قیمتهای جهانی بازتاب پیدا میکند. همین عامل، یکی از دلایل اصلی رشد قیمت آلومینیوم در ماههای اخیر بوده است.
خودروهای برقی هدایتگر بازار آلومینیوم
با این حال، رشد قیمت آلومینیوم تنها به ریسکهای ژئوپلیتیک محدود نمیشود. در سال ۲۰۲۶، بازار جهانی این فلز تحت تأثیر دو نیروی بنیادی نیز قرار دارد.
نخست، رشد سریع خودروهای برقی و توسعه فناوری Gigacasting(ساخت آلیاژهایی فشرده ای با فلز آلومینیوم که سبک تر و استقامت بالاتری دارند) است که مصرف آلومینیوم در هر خودرو را به بیش از ۲۵۰ کیلوگرم رسانده است. در نتیجه، صنعت حملونقل با سهمی حدود ۳۵ درصد، به بزرگترین مصرفکننده آلومینیوم در جهان تبدیل شده است.
دوم، توسعه شتابان انرژیهای تجدیدپذیر است. استفاده گسترده از آلومینیوم در پنلهای خورشیدی و توربینهای بادی، تقاضا برای این فلز را بهطور قابلتوجهی افزایش داده و به تقویت روند صعودی قیمتها کمک کرده است.
زنجیره ارزش در شوک گلوگاه ژئوپلیتیک
در سمت عرضه، چین با تولید حدود ۴۳ میلیون تن همچنان بازیگر مسلط بازار آلومینیوم است و پس از آن هند و روسیه قرار دارند. کانادا نیز جایگاه خود را بهعنوان تأمینکننده آلومینیوم کمکربن تثبیت کرده است.
در خاورمیانه، امارات و بحرین سهم مهمی از تولید جهانی را در اختیار دارند. نکته کلیدی آن است که حدود ۷۵ درصد تولید این کشورها صادر میشود؛ موضوعی که وابستگی بالایی به مسیرهای صادراتی حساس، بهویژه تنگه هرمز، ایجاد کرده است.
این گلوگاه ژئوپلیتیک، دلیل اصلی واکنشهای تند بازار در هفتههای اخیر به اخبار جنگ بوده است.
صنعت انرژیبر آلومینیوم زیر فشار کمبود سوخت
تولید آلومینیوم از جمله انرژیبرترین فرآیندهای صنعتی جهان محسوب میشود؛ بهطوریکه برای تولید هر تن، تا ۱۵ مگاواتساعت برق مصرف میشود. این زنجیره از استخراج بوکسیت آغاز شده، به تولید آلومینا میرسد و در نهایت از طریق احیای الکترولیتی به شمش آلومینیوم تبدیل میشود.
وابستگی بالای این صنعت به برق و گاز، آن را بهشدت در برابر شوکهای انرژی آسیبپذیر کرده است. تنشهای اخیر در خاورمیانه، علاوه بر افزایش هزینه انرژی، قیمت زغالسنگ بهویژه برای چین را نیز بالا برده و از این مسیر فشار مضاعفی بر هزینه تولید وارد کرده است.
اثرات جنگ بر صنعت آلومینیوم ایران
در ایران، شرکتهایی مانند فایرا، فنوال، فمراد، فالوم و آلومینا از بازیگران اصلی صنعت آلومینیوم بهشمار میروند. جنگ منطقهای و تنشهای مرتبط با انرژی و حملونقل، بر عملکرد این شرکتها نیز اثرگذار بوده و در مقاطعی موجب اختلال در تولید و برنامهریزی آنها شده است.
از سوی دیگر، ناترازی انرژی در داخل کشور شامل کمبود برق در تابستان و گاز در زمستان فشار مضاعفی بر خطوط تولید وارد کرده است.
با این حال، دادههای جدید نشان میدهد این شرکتها توانستهاند سطح تولید خود را افزایش دهند، هرچند کاهش فروش باعث شده فضای کلی صنعت تا حدی مبهم، اما همچنان قابلکنترل باقی بماند.
تصویر متفاوت شرکتهای آلومینیوم در بورس تهران
بررسی عملکرد شرکتهای بورسی فعال در صنعت آلومینیوم نشان میدهد هر یک از این بازیگران مسیر متفاوتی را در مواجهه با شرایط اخیر طی کردهاند. در این میان، فایرا بهعنوان تولیدکننده شمش آلومینیوم، با وجود افزایش تولید در اسفند نسبت به بهمن، کاهش محسوسی در فروش تجربه کرده است.
در مقابل، فنوال با افتی قابلتوجه در هر دو شاخص تولید و فروش مواجه شده و تنها در بازه یکماهه جنگ، کاهش حدود ۷۵ درصدی فروش را ثبت کرده است. فمراد نیز که در حوزه تولید راد و راد آلیاژی فعالیت دارد، با کاهش ۵۰ درصدی تولید و افت ۱۳ درصدی فروش روبهرو بوده است. در این میان، فالوم با تمرکز بر تولید کابلهای آلومینیومی، عملکرد باثباتتری داشته و کاهش ۸ درصدی تولید و ۲ درصدی فروش را تجربه کرده که در مقایسه با سایر رقبا محدودتر است.
در نهایت، آلومینا بهعنوان تأمینکننده مواد اولیه، اگرچه رشد ۲۸ درصدی تولید را در اسفند نسبت به بهمن ثبت کرده، اما این افزایش تولید با کاهش فروش همراه بوده است.
گرداب جنگ شرکت های بورسی آلومینیوم را در خود غرق خواهد کرد؟
بازار آلومینیوم در شرایط فعلی، همزمان تحت تأثیر دو نیروی متضاد قرار دارد: از یکسو ریسکهای ژئوپلیتیک و اختلال در زنجیره عرضه، و از سوی دیگر رشد پایدار تقاضا ناشی از تحولات تکنولوژیک و انرژی، هردو عامل به نقشض کلیدی را بر عهده دارند.
در ایران نیز، اگرچه فشارهای عملیاتی و انرژی ادامه دارد، اما روند تولید نشان میدهد صنعت همچنان از ظرفیت بازیابی برخوردار است. تنها موضوعی که باید به آن توجه داشت بحث کاهش محسوس فروش شرکت های بورسی هستند که حکایت از سایه رکود در این بخش از اقتصاد ایران دارند و امید است مسئولین ذی صلاح با تدبیر و همچنین سیاست گذاری صحیح از منجلاب احتمالی در آینده جلوگیری کنند.
