اکوایران: همزمان با بازگشت مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا به مسقط، گمانه‌زنی‌ها درباره آینده این گفت‌وگوها شدت گرفته است. در همین فضا و همزمان با خبر سفر علی لاریجانی به عمان، ابراهیم متقی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران در گفت‌وگو با اکوایران با ارزیابی روند مذاکرات، از احتمال حرکت روابط تهران و واشنگتن به سمت «تنش و تقابل محدود» سخن گفت.

به گزارش اکوایران، پرونده مذاکراتی ایران و آمریکا بار دیگر پس از گذشت قریب به 8 ماه پس از پنج دور مذاکرات غیرمستقیم که در ابتدای سال جاری انجام شد، به مسقط عمان بازگشته است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه در گفت‌وگویی با شبکه الجزیره و اظهاراتش در اولین نشست کنگره سیاست خارجی تلاش کرد خطوط قرمز تهران را شفاف‌تر از گذشته ترسیم کند. او با تاکید بر اینکه «برنامه موشکی ایران هرگز قابل مذاکره نیست»، هشدار داد هرگونه حمله به خاک کشور با واکنشی جدی و قاطع روبه‌رو خواهد شد.

عراقچی با اشاره به مذاکرات روز جمعه در مسقط، این دور از گفت‌وگوها را «آغاز خوبی» توصیف کرد و گفت در حاشیه مذاکرات حتی فرصتی برای دست دادن با هیأت آمریکایی نیز فراهم شده است. با این حال، وزیر خارجه ایران تاکید کرد که مسیر اعتمادسازی میان تهران و واشنگتن همچنان طولانی و پرچالش است.

روزنامه جروزالم تایمز نیز امروز گزارش داد که دولت دونالد ترامپ به جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده انتظار دارد هیأتی به ریاست عباس عراقچی با «محتوای معنادار» در دور بعدی مذاکرات در عمان حضور یابد و آمادگی ارائه امتیازاتی در حوزه هسته‌ای و برخی موضوعات دیگر را داشته باشد.

در همین حال رسانه‌های داخلی خبر دادند علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، فردا -۲۱ بهمن‌ماه- در رأس هیأتی به مسقط پایتخت عمان سفر خواهد کرد.​

در برنامه کاری دبیر شعام آمده است که او در جریان این سفر با مقامات عالی سلطنت عمان دیدار و پیرامون آخرین تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی و همکاری‌های دو جانبه در سطوح مختلف گفت‌وگو خواهد کرد.

در روزهایی که بازار گمانه‌زنی‌ها درخصوص آینده این مذاکرات و حتی تعیین روز دور دوم گفت‌وگوها بیش از پیش داغ شده است، سفر لاریجانی به مسقط به عنوان میانجی تهران و واشتنگتن بسیار حائز اهمیت است.

متقی: آمریکا به‌دنبال جنگ تاکتیکی و قابل‌کنترل است

در حالی که با وجود برگزاری یک دور مذاکره، سطح تنش میان ایران و ایالات متحده همچنان بالاست، این پرسش مطرح می‌شود که آیا مسیر تحولات به سمت یک درگیری نظامی گسترده پیش می‌رود یا سناریوهای محدودتر و قابل‌کنترل در دستور کار طرف آمریکایی قرار دارد.

ابراهیم متقی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران و کارشناس مسائل بین‌الملل در گفت‌وگو با اکوایران با نگاهی به تحولات اخیر، از احتمال بروز «جنگی تاکتیکی، محدود و قابل کنترل» سخن گفت.

ابراهیم متقی

متقی در پاسخ به این پرسش که آیا تنش‌های موجود می‌تواند به یک جنگ بزرگ میان ایران و آمریکا منجر شود، تصریح کرد: به نظر من تحولات ایران و آمریکا به سمت تنش و تقابل خواهد رفت؛ اما نه به صورت جنگی گسترده و فراگیر. در مقابل احتمال شکل‌گیری یک جنگ تاکتیکی، محدود و قابل کنترل زیاد است؛ جنگی که نه از سوی ایران، بلکه از جانب آمریکا طراحی و مدیریت می‌شود.

به گفته او، چنین سناریویی لزوماً به معنای توانایی ایران برای مقابله کامل با آن نیست، بلکه چارچوبی است که واشنگتن تلاش می‌کند آن را در سطحی محدود نگه دارد.

این استاد علوم سیاسی در ادامه، به روند مذاکرات ایران و آمریکا نیز پرداخت و درباره میزان جدیت طرفین در این گفت‌وگوها گفت: روند مذاکرات، به‌ویژه با توجه به اینکه آقای علی لاریجانی قرار است به عمان سفر کند، نشان می‌دهد بحث‌ها جدی است. با این حال هنوز مشخص نیست که این روند در نهایت به چه نتیجه‌ای خواهد رسید و وضعیت در چه مسیری ادامه پیدا می‌کند.

متقی با اشاره به نقش تیم مذاکره‌کننده ایران، ارزیابی متفاوتی از توان مدیریت مذاکرات ارائه می‌دهد. او معتقد است اگر عباس عراقچی به‌تنهایی مسئول ادامه روند مذاکرات بود، احتمال آن وجود داشت که مسیر گفت‌وگوها به سمت تشدید تنش میان دو طرف سوق پیدا کند. به گفته او، عراقچی به‌تنهایی از توانایی لازم برای کنترل کامل شرایط و رساندن مذاکرات به یک توافق پایدار برخوردار نبود.

این استاد دانشگاه در ادامه تاکید کرد که ورود علی لاریجانی به روند مذاکرات می‌تواند معادلات را تغییر دهد. متقی در این باره توضیح می‌دهد: آقای لاریجانی از ابتکار عمل، جایگاه سیاسی و آزادی عمل بالاتری برخوردار است و همین موضوع می‌تواند به کنترل بهتر روند مذاکرات کمک کند.

با این حال، متقی حتی با در نظر گرفتن نقش‌آفرینی لاریجانی نیز نسبت به آینده مذاکرات خوش‌بین نیست. او در پاسخ به این پرسش که آیا با ورود لاریجانی همچنان احتمال بروز تنش وجود دارد، تصریح کرد: حتی با حضور آقای لاریجانی هم نگاه من این است که تنش‌ها افزایش پیدا خواهد کرد.

این ارزیابی نشان می‌دهد که از منظر متقی، اگرچه مذاکرات در سطحی جدی در جریان است و بازیگران جدیدی وارد میدان شده‌اند، اما چشم‌انداز روابط تهران و واشنگتن همچنان در فضایی پرابهام، شکننده و مستعد تنش تعریف می‌شود؛ فضایی که می‌تواند هر لحظه از مسیر دیپلماسی به سمت تقابل محدود اما پرهزینه تغییر جهت دهد.