وقتی نوبت به تحلیل درگیری در تنگۀ تایوان میرسد، بیشتر گزارشهای اندیشکدهها و بازیهای جنگی بر ضعفهای ایالات متحده در دفاع از تایوان تمرکز دارند. اما گزارش تازهای از صندوق مارشال آلمان (GMF) ایالات متحده» استدلال میکند که تحلیلگران یک بُعد حیاتی بازدارندگی را نادیده گرفتهاند: پیامدهای آغاز درگیری این چنینی برای چین ــو بهویژه پیامدهای شکست در آن.
این گزارش با عنوان «اگر چین به تایوان حمله کند: پیامدهای سناریوهای "درگیری محدود" و "جنگ بزرگ" برای چین» در روز دوشنبه منتشر شد. بانی گلیزر، مدیر برنامۀ هند و اقیانوسیۀ صندوق مارشال آلمان، به همراه شش نویسندۀ دیگر، تأثیر چنین حملهای را بر چهار حوزه بررسی کردهاند: اقتصاد، ارتش، ثبات اجتماعی و روابط بینالملل.
گلیزر به نیکی آسیا گفت که هدف نهایی شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، یعنی «نوزایی ملی»، مستقیماً با این چهار عنصر پیوند خورده است. او گفت: «او باید اطمینان حاصل کند که اقتصاد چین در مسیر درستی قرار دارد و توانمندیهای نظامی آن همچنان رشد میکند؛ اینکه در چین ثبات اجتماعی وجود دارد؛ و اینکه چین اساساً روابط خوبی با بقیۀ جهان دارد. زیرا اگر جهان علیه چین موضع بگیرد، با چین تجارت نکند یا در آن سرمایهگذاری نکند، برای رؤیای چینی او فاجعهبار خواهد بود.»
این گزارش دو سناریو را ارزیابی میکند: یک درگیری محدود که چند هفته به طول میانجامد و یک جنگ بزرگ چندماهه که به شکست قاطع ارتش آزادیبخش خلق منتهی میشود. نتیجهگیری گزارش این است که در هر دو حالت، هزینهها برای پکن «قابلتوجه» و بهصورت بالقوه بیثباتکننده خواهد بود.
به گفتۀ این گزارش، در عرصۀ اقتصادی، جنگ بر سر تایوان میتواند بحرانی تریلیوندلاری را رقم بزند. اقتصاد چین بهطور منحصربهفردی در برابر اختلالات خارجی آسیبپذیر است. صادرات، ۲۰ درصد تولید ناخالص داخلی را تشکیل میدهد ــدو برابر سهم صادرات در تولید ناخالص داخلی ایالات متحده. از دیگر سو، چین همچنان بهشدت بر سرمایهگذاری متکی است، به این معنا که رشد اقتصادی آن به تداوم تعامل جهانی وابسته است.
هرگونه اقدام نظامی، حتی یک درگیری محدود در «منطقۀ خاکستری»، بلافاصله بازتاب اقتصادی منفی به دنبال خواهد داشت؛ برآورد هزینهها از حدود ۲ تریلیون دلار تا رقمی نزدیک به ۱۰ تریلیون دلار متغیر است.
اما آسیبزنندهتر از آن، پیامدهای بلندمدت خواهد بود: تسریع «ریسکزدایی» جهانی، جابهجایی زنجیرههای تأمین و فروپاشی سرمایهگذاری خارجی. گزارش هشدار میدهد که چین ممکن است دسترسی خود را به همان موتورهای رشدی از دست بدهد که برای تداوم مدل توسعۀ خود به آنها نیاز دارد.
بر اساس این گزارش، در حوزۀ نظامی، یک درگیری گسترده احتمالاً توان چین برای اعمال قدرت در سایر نقاط را کاهش دهد.
بر اساس سناریوی جنگ بزرگی که صندوق مارشال آلمان مدلسازی کرده، ارتش آزادیبخش خلق حدود ۱۰۰ هزار تلفات خواهد داشت و پس از ماهها نبرد سنگین ناچار به عقبنشینی میشود. مجموع تلفات تایوان نیز حدود ۱۰۰ هزار نفر خواهد بود ــنیمی از آنها غیرنظامیــ در حالی که تلفات آمریکا و ژاپن به چند هزار نفر میرسد.
حتی یک درگیری محدود نیز توان چین برای انجام مأموریتهای دیگر را تضعیف خواهد کرد: اِعمال ادعاهای ارضی در دریای چین جنوبی، گشتزنی در مرز هند، تأمین امنیت مسیرهای دریایی در اقیانوس هند یا حفظ امنیت داخلی.
با این حال، زک کوپر، پژوهشگر ارشد مؤسسۀ امریکن اینترپرایز و یکی از نویسندگان گزارش، گفت که از میان این چهار حوزه، مهمترین مورد برای شی جینپینگ ثبات اجتماعی است.
او گفت: «هر چیزی که امنیت یا ثبات داخلی را به خطر بیندازد، احتمالاً دغدغۀ اصلی اوست. در چند سال گذشته کاملاً روشن بوده که او بیش از تحریک رشد اقتصادی، نگران نقش [حزب کمونیست] در جامعه است.»
مطابق تحلیل این گزارش، یک جنگ ناموفق یا طولانیمدت میتواند باعث حساسیت نسبت به تلفات شود، بهویژه در میان خانوادههایی که تنها یک فرزند دارند؛ دشواریهای اقتصادی که نارضایتی عمومی را تشدید کند؛ ناآرامیهای قومی که در مناطقی مانند سینکیانگ یا تبت مطرح شوند؛ و همینطور اعتراضات دانشجویی که بهواسطۀ شبکههای دیجیتال تقویت شوند.
گزارش میگوید هرچند دستگاه امنیت داخلی چین احتمالاً قادر خواهد بود یک درگیری کوتاه و مهارشده را مدیریت کند، جنگ فرسایشی ــبهویژه اگر به سرزمین اصلی چین آسیب وارد کندــ میتواند سامانههای امنیتی محلی را از پا درآورد و توان حزب برای حفظ نظم را تحت فشار قرار دهد.
در نهایت، این گزارش به هزینههای بینالمللی احتمالی چین میپردازد. این گزارش طیفی از اقدامات تنبیهی را پیشبینی میکند که کشورها ممکن است در واکنش به تجاوز چین اتخاذ کنند؛ از جمله اخراج دیپلماتهای چینی، قطع روابط دیپلماتیک، بهرسمیت شناختن استقلال تایوان و خروج از سازمانهای تحت رهبری چین مانند سازمان همکاری شانگهای، بریکس یا ابتکار کمربند و جاده.
نویسندگان میگویند حتی اگر تنها بخشی از کشورها این اقدامات را به اجرا بگذارند، اثر تجمعی آن میتواند برای نفوذ جهانی و پیوندهای اقتصادی چین ویرانگر باشد.
منبع: نیکی آسیا
