به گزارش اکوایران، درحالیکه مقامات دولت ترامپ با بحران فزایندۀ انرژی روبرو هستند، تلاشی بیامان را در راستای حفظ تکتک بشکههای نفت موجود انجام میدهند؛ حتی اگر این کار به معنای لغو تحریمها علیه همان کشوری باشد که با آن در جنگ است. بااینحال، دولت آمریکا سه هفته پس از آغاز جنگ با ایران، گزینههای خود را برای مهار قیمتهای سر به فلک کشیدۀ نفت و گاز، از دست میدهد.
گزینههای ناخوشایند؛ کاهش عرضه و بحران کمسابقه
به نوشته سیانان، به گفتۀ سه منبع آگاه، مقامات دولت ترامپ اکنون بهطور خصوصی برآورد میکنند که افزایش قیمتهای ناشی از جنگ ممکن است ماهها ادامه یابد؛ بهویژه با تشدید درگیریها در خاورمیانه و کموبیش ناممکن شدنِ رفتوآمد از تنگۀ هرمز. این منابع میگویند که ایالات متحد پیشتر تمام اهرمهای سیاستی اصلی خود را برای کاهش شوک عرضه که در اقتصاد جهانی موج میزند، به کار گرفته بود. گزینههای باقیمانده برای دولت از «عمدتاً بیاثر» تا «کاملاً ناخوشایند» متغیر هستند.
به گفتۀ نیلش نرورکار، مقام ارشد پیشین وزارت انرژی در دوران ترامپ: «این بزرگترین اختلال در بازارهای نفت است که میتوانید تصور کنید. کسریِ عرضه آنچنان زیاد است که اقدامات موجود در مقایسه با مقدار نفتی که به بازار نمیرسد، ناچیز به نظر میرسند.»
دولت ترامپ پیشتر با آزادسازی صدها میلیون بشکه از اندوختههای راهبردی خود موافقت کرده بود، برخی تحریمهای نفت روسیه را تسهیل کرده بود و اقداماتی را در داخل انجام داد تا جریان نفت خام در سرتاسر ایالات متحد را سرعت ببخشد. بااینهمه، این اقدامات کمکی به کند کردن افزایش قیمتها در سرتاسر جهان نکرده است. نفت برنت، شاخص جهانی نفت، روز جمعه به ۱۱۲ دلار در هر بشکه رسید که در نزدیکی اوجقیمتی قرار دارد که در سهونیم سال گذشته سابقه نداشت. قیمت بنزین نیز در آمریکا بهشدت افزایش یافته و میانگین ملی آن به نزدیکی ۴ دلار در هر گالن رسیده است.
راهحلی آیرونیک
مقامات اکنون یک گام فراتر رفتهاند و با لغو موقت تحریمهای آن بخش از بشکههای نفت ایران که هماینک در دریا قرار دارند، به متحدانی که بهشدت نیازمند عرضهاند، اجازۀ خرید آنها را میدهند.
چنین اقدامی ظاهری ناخوشایند برای ایالات متحده دارد: آمریکا همزمان با نبرد نظامی با ایران، اجازه میدهد این نظام از جنبۀ مالی منتفع شود. این امر بهمنزلۀ پذیرش ضمنی فشارهای اقتصادی و سیاسی شدیدی است که ایران با بستن تنگۀ هرمز بر ایالات متحد وارد ساخته است. این روند مخصوصاً برای دونالد ترامپ دشوار است. ترامپ که بارها از رئیسجمهور پیشین، باراک اوباما، به دلیل ارسال پول به ایران بهعنوان بخشی از توافق هستهای با این کشور انتقاد کرده بود، اکنون عملاً از ایران میخواهد که فروش نفت خود را افزایش دهد؛ هرچند در دولتی که تلاش میکند پیامدهای گستردۀ جنگ را مدیریت کند، تزریق تقریباً ۱۴۰ میلیون بشکۀ دیگر به بازار تشنۀ نفت، ارزشش را داشت.
مقامات دولت ترامپ در روزهای اخیر به این ایده متمایل شدهاند و اهمیت مالی آن برای ایران را کماهمیت جلوه دادهاند و چنین استدلال کردهاند که اجازه دادن به کشورها برای خرید همان عرضهای که ایران در دریا دارد، اهمیت مالی چندانی ندارد. آنها استدلال میکنند که چین بههرحال این نفت را علیرغم تحریمهای آمریکا خریداری میکرد. در عوض، متحدان آمریکا میتوانند آن را خریداری کنند و نگرانیهای فوری عرضۀ خود را تنها با کمی قیمت بالاتر از آنچه چین به ایران میپرداخت، برطرف سازند. یکی از منابع آگاه از بحثهای داخلی گفت: «ایران در هر صورت آن بشکهها را میفروخت. به جای اینکه به چین برود، ما فروش آن را به تایلند یا ویتنام ممکن میکنیم.»
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز جمعه این اقدام را چنین تبیین کرد: «استفاده از بشکههای نفتی ایران علیه خود تهران برای حفظ قیمتها همزمان با تداوم عملیات خشم حماسی» او در شبکۀ اجتماعی ایکس چنین نوشت: «ایران در دسترسی به هرگونه درآمد حاصله دشواری خواهد داشت و ایالات متحد همچنان به حفظ فشار حداکثری بر ایران و توانایی آن برای دسترسی به نظام مالی بینالمللی ادامه خواهد داد.»
مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل متحد، روز جمعه گفت که اقدام برای تسهیل تحریمها «بسیار موقت» است تا «راهبرد ایران برای افزایش شدید قیمتهای انرژی شکست بخورد.» والتز در یک برنامۀ تالار گفتگوی شبکه سیانان درباره ایران به دانا بَش گفت: «پس ما اجازه خواهیم داد به گونۀ موقت این محمولهها به برخی متحدانمان مانند هند، ژاپن و دیگران برود تا این راهبرد ایران کارساز نباشد.»
چه کسی بیشتر نفع خواهد برد؟
بااینوجود، انتظار میرود ایران از فروش این بشکهها در بازاری که قیمتها از آغاز جنگ بیش از یکسوم افزایش یافتهاند، نفعی را کسب کند؛ و اگرچه عرضۀ اضافی ممکن است کمی از فشار بکاهد، اما تأثیر آن احتمالاً کوتاهمدت خواهد بود. بر پایۀ دادههای ادارۀ اطلاعات انرژی ایالات متحد، ۱۴۰ میلیون بشکه نفت موجود در دریا معادل حدود یکونیم روز مصرف جهانی نفت است.
به باور گرگوری برو، تحلیلگر ارشد گروه اوراسیا که متخصص نفت و گاز است: «اگر آنها این راهبرد را دنبال کنند و به خریداران اجازه دهند این نفت را در دریا خریداری کنند، بهسرعت فروش خواهد رفت. آنگاه ما با پیشنهاد جالبی برای لغو کلی تحریمهای نفت ایران روبرو خواهیم شد.» تیلور راجرز، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیهای گفت که ترامپ و تیم او «تمام گزینههای روی میز را برای کاهش این اختلالات کوتاهمدت در نظر گرفتهاند و هرگاه لازم شد، به سرعت اقدام کردهاند.» او افزود: «در نهایت، پس از تکمیل اهداف نظامی، قیمتهای نفت و گاز دوباره به تندی کاهش خواهند یافت؛ احتمالاً حتی کمتر از زمانی که حملات هوایی آغاز شده بودند».
این اقدام در راستای لغو حتی بخشی از تحریمها علیه ایران، وضعیت دشواری را که دولت ترامپ در آن گرفتار شده است، برجسته میسازد؛ وضعیتی که در آن تلاش میشود اهداف جنگی بلندمدت با پیامدهای فوریتر بر اقتصاد و جایگاه سیاسی ترامپ تعدیل گردد. ترامپ تا حد زیادی تأثیر این موضوع بر قیمتهای نفت و گاز را نادیده گرفته و استدلال کرده است که هر «درد کوتاهمدتی» که بر اثر این جنگ برای آمریکاییها ایجاد شود، ارزشش را دارد. او روز جمعه پرسشها در رابطه با برنامۀ کاخ سفید برای بازیابیِ رفتوآمد از تنگۀ هرمز را نادیده گرفت و گفت: «در یک مقطعی، خودبهخود باز خواهد شد.» این موضوع متحدان خارجی و شرکتهای نفتی را در بیاطلاعی گذاشته و آنها را برای یک اختلال درازمدت آماده میکند. حتی در درون دولت، برنامهریزی برای مراحل بعدی درگیری محرمانه و در میان مشاوران ارشد ترامپ نگاه داشته شده است؛ رویهای که پیشبینی وضعیت آتی را برای مقاماتی که مأمور کاهش بحران انرژی هستند، دشوار کرده است.
چه گزینههایی روی میز ترامپ قرار دارند؟
یکی از منابع آگاه از بحثهای داخلی چنین گفت: «آنها تا حدی تسلیم تماشا کردن شدهاند. این دولت سیاستهای خود را در حلقههای کوچک پیش میبرد؛ و این حلقهها تنها برای حل مشکلات گستردهتر میشوند.» این منابع آگاه چنین گفتند که دولت شاید با امید اثرگذاری بر قیمت بنزین در آمریکا، به زودی مقررات زیستمحیطی مربوط به برخی از ترکیبهای تابستانی بنزین را لغو کند؛ هرچند تأثیر چنین کاری احتمالاً محدود خواهد بود، بهویژه به این دلیل که دولت از سال ۲۰۲۲ به این سو در هر تابستان این کار را انجام داده است.
یک مقام کاخ سفید گفت که هنوز در مورد معافیت از مقررات بنزینهای تابستانه تصمیمی گرفته نشده و تأکید کرد که «هنوز گزینههای زیادی روی میز» وجود دارند که دولت برای مقابله با قیمتهای نفت و گاز در حال بررسی آنهاست. مقامات درعینحال، شماری از گزینههای دیگر و رادیکالتر را رد کردهاند. دستیاران ترامپ به شرکتهای نفتِ نگران اطمینان دادهاند که برنامهای برای اعمال محدودیت بر صادرات نفت و گاز وجود ندارد؛ این اقدام در شرایطی مطرح شده بود که نگرانیهایی مبنی بر اینکه این کار بازارهای جهانی را به آشوب بکشد و کمکی به افزایش عرضه در داخل آمریکا نکند، وجود داشتند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نیز روز پنجشنبه دخالت مستقیم دولت در بازارهای نفت برای تلاش در راستای کند کردن روند افزایش قیمتها را رد کرد. اگرچه او در آن زمان پیشنهاد کرده بود که آمریکا میتواند مقدار نفت بیشتری از ذخایر استراتژیک خود را رها کند، اما یک مقام دولت گفت که برنامهای برای انجام چنین کاری در آینده نزدیک وجود ندارد. آمریکا و دهها کشور دیگر اوایل این ماه توافق کردند که ۴۰۰ میلیون بشکه نفت ذخیره شده را وارد بازار کنند؛ فرآیندی که تکمیل آن ماهها طول میکشد. به گفتۀ کارشناسان انرژی، واقعیت تلخ در چنین شرایطی این است که دولت به تندی در حال نزدیک شدن به یک دو راهی است: یا راهی برای بازگشایی تنگۀ هرمز پیدا کند یا خود را برای یک دومینوی فزاینده از پیامدهای اقتصادی دردناک آماده سازد. لندون درنتز، مقام سابق امنیت ملی و انرژی در دوران اوباما، ترامپ و بایدن، میگوید: «نکتۀ ظریف در اینجا این است که هیچ ظرافتی وجود ندارد. هیچکس ایده درخشانی در چنته ندارد.»
