به گزارش اکوایران، در شرایطی که زیرساختهای انرژی در خاورمیانه زیر فشار جنگ قرار دارد، ممکن است استفاده شرکت ملی نفت و گاز اوکراین از سیستمهای جمینگ الکترونیکی و پهپادهای رهگیر الگویی برای دیگران باشد.
هزینههای دفاعی در قبض مشتری
به نوشته نیویورکتایمز، سالها پیش از آنکه جنگندهها، پهپادها و موشکها تأسیسات نفت و گاز خاورمیانه را هدف قرار دهند، روسیه آغاز به هدف قرار دادن صنعت انرژی اوکراین کرد. شرکت ملی نفت و گاز اوکراین در پاسخ به این اقدام، حدود ۱۸۰ میلیون دلار را صرف پدافند هوایی کرد؛ اقدامی که اکنون ممکن است غولهای انرژی خلیج فارس برای محافظت از جریان تأمین حیاتی نیاز به تکرار آن داشته باشند. شرکت اوکراینی نفتوگاز پرداختکنندۀ هزینۀ دستگاههایی از قبیل سیستمهای جمینگ الکترونیکی و پهپادهای رهگیر است که ارتش این کشور به کار میبرد. این شرکت که افزون بر تأمین گاز برای مصرفکنندگان اوکراینی، تولید و حملونقل نفت و گاز را نیز بر عهده دارد، موانع بتنی برای محافظت از تجهیزات حیاتی ساخته است. این شرکت همچنین برای دفن ایستگاههای پمپاژ و سایر تجهیزات دارای اجزای پرهزینه در پناهگاههای زیرزمینی برنامهریزی میکند.
سرهی کورتسکی، مدیرعامل نفتوگاز، در مصاحبهای گفت: گسترش پهپادها، هم در میان ارتشها و هم در میان بازیگران غیردولتی، نوید آیندهای را میدهد که در آن شرکتهای نفت و گاز در همهجا، نه فقط در اوکراین و خاورمیانه، در سیستمهای ضد پهپاد سرمایهگذاری خواهند کرد. این بدان معناست که قیمت هر گالن بنزین یا قبض خدمات گاز در آینده ممکن است شامل هزینه سیستمهای جمینگ و رهگیری پهپاد بشوند. به گفته کورتسکی: «مسائل امنیتی کلیدیاند.» او تلاشهای نفتوگاز برای مقاومسازی زیرساختهایش را در شرایطی توصیف کرد که اوکراین در حال رواج دادن تخصصِ دشوار به دست آمدۀ خود، در مقابله با پهپادهای انفجاری است.
ارتش اوکراین لایههایی از ابزار دفاعی، از موشکها و پهپادهای رهگیر گرفته تا تیمهای زمینی که با مسلسل شلیک میکنند، به کار میگیرد. این ارتش همچنین از سیستمهای جنگ الکترونیک [جنگال] استفاده میکند که میتوانند در ناوبری یک پهپاد اختلال ایجاد کنند یا ارتباط رادیویی آن با خلبان را قطع کنند. کارشناسان نظامی پهپاد اوکراین به کشورهای خاورمیانه مشاوره میدهند. ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، هفته گذشته گفت که بیش از ۲۰۰ اوکراینی یا به عربستان سعودی، قطر و امارات متحد عربی اعزام شدهاند یا در حال سفر به کویت هستند تا در مورد جنگ ضدپهپادی مشاوره دهند.
سلاحهای ارزانی که به تأسیسات گران صدمه میزنند
کورتسکی، مدیرعامل نفتوگاز، چنین گفت که کشورهای خاورمیانه و شرکتهای انرژی آنها تا حد زیادی برای تهدید پهپادها آمادگی نداشتند. کورتسکی گفت: «همه بر حملات موشکی متمرکز بودند، نه بر انبوهی از پهپادهای ارزان» و افزود: «هیچکس انتظار صدها و صدها شاهد را نداشت.»
کشورهای خاورمیانه از شمار زیادی موشکهای پدافند هوایی بسیار گرانقیمت برای سرنگونی شاهد استفاده کردهاند که هزینه هر کدام از حدود ۳۰ هزار تا بیش از ۵۰ هزار دلار متغیر است. به گفته کورتسکی: «هیچ شانسی برای دفاع از تأسیسات در برابر صدها پهپاد با موشکهای پدافند هوایی وجود ندارد.» سازندگان پهپادهای رهگیر ارزانقیمت اوکراینی میگویند که با تماسهای تلفنی از سوی کشورهای خاورمیانه بمباران شدهاند.
حملات به زیرساختهای گاز طبیعی در خلیج فارس بازارهای انرژی را به لرزه درآورده است. اسرائیل هفته گذشته، میدان عظیم گاز طبیعی «پارس جنوبی» در ایران را بمباران کرد و متقابلا منطقۀ صنعتی رأس لفان در قطر که جایگاه تأسیسات نفت و گاز اکسون موبیل، توتال انرژی، شل و سایر شرکتهاست، مورد حمله موشک بالستیک قرار گرفتگ. همچنین پهپادها تأسیسات انرژی در خلیج فارس را هدف گرفتهاند.
تجربۀ اوکراین: تلخ و گرانبها
در اوکراین، شرکتهای انرژی با تهدیدی تکاملیابنده دستوپنجه نرم میکنند. روسیه اوایل جنگ یک پالایشگاه بزرگ نفت را منفجر کرد، اما تا سال گذشته، پیش از آنکه قرارداد اوکراین برای حمل گاز از روسیه به اروپا پایان یابد، از حملات قابلتوجه به زیرساختهای گاز طبیعی خودداری کرد. اوکراین علیرغم در جریان بودن جنگ، باز گاز را منتقل میکرد تا از یک شوک انرژی در اروپا جلوگیری به عمل آورد. بر اساس برآورد شرکت نفتوگاز، بیش از نیمی از ۴۰۱ حمله به زیرساختهای گاز در طول جنگ چهار ساله، در سال گذشته و پس از پایان این قرارداد انجام شد.
چنین حملاتی خطر یک درگیری طولانیمدت در خاورمیانه را نشان میدهند. روسیه عجلهای برای ویرانی تأسیسات در یک رگبار شلیک نشان نمیداد؛ در عوض اجازه میداد کارهای تعمیرات پیش برود و سپس دوباره سایتها را هدف میگرفت تا تعمیرات انجامشده را منفجر کند. به گفتۀ آقای کورتسکی: «هر حملۀ تازه ویرانی بیشتری را نسبت به قبل به همراه داشت.»
تحلیلگران ضرورتی به گسترۀ تمام صنعت را برای نصب پدافندهای ضد پهپاد برای چاههای نفت، لولهها و کارخانههای عظیم و چند میلیارد دلاری که پتروشیمی را پالایش میکنند، تشخیص میدهند. کلیف کوپچان، رئیس شرکت مشاوره ریسک سیاسی یوراسیا گروپ، میگوید: «این نیاز بهواسطۀ آسیبپذیری روزهای اخیر نشان داده شده است. برای شلیک این چیزها لازم نیست یک دولت باشید. شما ممکن است یک فرد مافیایی باشید یا انگیزۀ دشمنیِ شخصی داشته باشید.»
ایهور نوویکوف، مشاور یک کارگروه دولتی اوکراین در رابطه با ایمنی پهپاد برای فرودگاهها، میگوید: خطرات به تمام زیرساختهای حیاتی، نه فقط تأسیسات انرژی، هم در نزدیکی مناطق جنگی و هم دور از آنها گسترش مییابد. آقای نوویکوف گفت: «فناوری تا جایی پیشرفته است که اکثریت قریببهاتفاق اطلاعات مورد نیاز برای گسترش آن بهگونۀ آنلاین در دسترس قرار دارد.» او افزود که ارتش اوکراین پهپادهای آماده (off-the-shelf) را به سلاح تبدیل کرده و دیگران نیز میتوانند همین کار را انجام دهند. «آنگاه که آغاز به اندیشیدن پیرامون دفاع میکنید، مقیاس کامل این مشکل و خطر آن را در مییابید.»
