به گزارش اکوایران، همزمان با افزایش حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه، جابهجایی نیروهای غربی در عراق و تشدید نظارت ناتو بر ایران، نگرانیها درباره احتمال درگیری بالا گرفته است؛ این در حالی است که ظهر پنجشنبه مذاکرات تهران و واشنگتن در ژنو ادامه پیدا میکند و تحرکات میدانی و پیامهای متناقض سیاسی، منطقه را در وضعیت انتظار و ابهام قرار داده است.
نگرانی اسرائیل از یک توافق
به نوشته المانیتور، اسرائیل نگران است که یک حمله محدود آمریکا به ایران و سپس ورود به مذاکرات به توافقی ناقص هستهای منجر شود که موضوع موشکهای بالستیک را در بر نگیرد. در آستانه دور تازه مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو در روز پنجشنبه مقامهای اسرائیلی که با المانیتور گفتوگو کردهاند، ابراز نگرانی میکنند که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، توافقی نامطلوب را بپذیرد و اسرائیل را با پیامدهای آن تنها بگذارد.
اکوایران: ایران از افزایش آمادگی نظامی خود میگوید و همزمان آمریکا سه گزینه از جنگ سایبری تا حملات گسترده را برای اعمال فشار بیشتر روی میز دارد.
با افزایش تنشها همزمان با ورود ناوگروه هواپیمابر یواساس جرالد فورد به منطقه، مقامهای دیپلماتیک اسرائیلی به المانیتور گفتند نگرانی در اورشلیم رو به افزایش است مبنی بر اینکه ترامپ ممکن است دستور یک حمله محدود به ایران را برای وادار کردن آن به امتیازدهی در برنامه هستهای صادر کند؛ اقدامی که میتواند راه را برای توافقی جزئی میان واشنگتن و تهران هموار سازد.مقامهای اسرائیلی بیم دارند چنین توافقی به زرادخانه موشکهای بالستیک ایران یا حمایت آن از گروههای منطقهای نپردازد و در نهایت اسرائیل را تنها بگذارد تا با این تهدیدهای مهم امنیتی مقابله کند.
تردید در پیامدهای حمله محدود
برخی مقامهای دیپلماتیک اسرائیلی این وضعیت را با توافق سال گذشته ترامپ با حوثی ها در یمن مقایسه میکنند؛ توافقی که به ماهها بمباران پایان داد، در ازای تعهد این گروه به توقف حملات به کشتیرانی در دریای سرخ، اما بدون هیچ تعهدی برای توقف حمله به اهداف اسرائیلی. آنان نگراناند که همانند یمن، ترامپ در میانه کار علاقه خود را از دست بدهد، این بار در قبال خود ایران. یک منبع ارشد دیپلماتیک اسرائیلی که به شرط ناشناس ماندن با المانیتور گفتوگو کرد، با اشاره به احتمال لغو تحریمهای آمریکا گفت: «بدترین گزینه یک توافق بد است که به ایران دسترسی به پول زیادی بدهد» او افزود: «گزینه به همان اندازه بد، یک عملیات نظامی نمادین یا محدود آمریکاست که تغییرات بزرگ ایجاد نکند، اما به واکنش ایران منجر شود؛ یعنی ما بهای آن را با حملات تلافیجویانه موشکی ایران بپردازیم، بدون آنکه در مقابل چیزی به دست آوریم.»
به گفته یکی دیگر از مقامهای دیپلماتیک اسرائیلی، گزینهای که برای برخی در اورشلیم قابل قبولتر است این خواهد بود که ایالات متحده فعلاً از اقدام نظامی خودداری کند و تحریمها علیه ایران را تشدید کند. این منبع دیپلماتیک به المانیتور گفت که نخستوزیر بنیامین نتانیاهو پس از دیدار ۱۱ فوریه خود با ترامپ در کاخ سفید، با این اطمینان جلسه را ترک کرده که رئیسجمهور را متقاعد کرده است که مهار موشکهای بالستیک ایران اهمیت دارد؛ بهویژه در شرایطی که ایران بخش عمدهای از زرادخانهای را که اسرائیل در جنگ ژوئن گذشته نابود کرده بود، بازسازی کرده است.
او گفت: «در اختیار داشتن صدها، شاید هزاران موشک بالستیک دقیق، به همان اندازه یک بمب هستهای [برای اسرائیل] خطر راهبردی دارد. پرسش این است که آیا رئیسجمهور همچنان با نتانیاهو همنظر است یا نه.» در نشانهای دیگر از احتمال حمله محدود آمریکا، روز دوشنبه چندین هواپیمای بزرگ سوخترسان آمریکایی در فرودگاه بنگوریون مشاهده شدند و واشنگتن دستور تخلیه کارکنان غیرضروری سفارت خود از بیروت را صادر کرد.
رمزگشایی از واشنگتن؛ اختلاف میان سنتکام و ستاد مشترک؟
چندین رسانه آمریکایی روز دوشنبه گزارش دادند که رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا ژنرال دن کین، به ترامپ درباره خطرات احتمالی حمله به ایران هشدار داده است؛ از جمله گرفتار شدن آمریکا در یک درگیری طولانیمدت و احتمال تلفات آمریکایی. یک منبع ارشد امنیتی اسرائیلی که به شرط ناشناس ماندن با المانیتور صحبت کرد، گفت: «اختلافنظر طبیعی است. ما هم درباره بهترین شیوه برخورد با ایران اختلاف داریم. امیدواریم رئیسجمهور تصمیم درست را بگیرد.»
فرمانده ارشد ارتش اسرائیل ایال زمیر، در تماس نزدیک با کین است و اوایل این ماه در واشنگتن با وی دیدار کرده است. کانال ۱۲ اسرائیل روز دوشنبه گزارش داد که برخلاف کین فرمانده سنتکام، دریادار برد کوپر که از حامیان حمله بوده، از ژانویه در جلسات مشورتی با رئیسجمهور حضور نداشته است. یک افسر ارشد پیشین اسرائیلی به المانیتور گفت تعجبآور نیست که رئیس فرماندهی مرکزی آمریکا درباره اقدام نظامی علیه ایران خوشبینتر از رئیس ستاد مشترک باشد.او که به شرط ناشناس ماندن سخن میگفت، افزود: «سنتکام خود در میدان حضور دارد و با پرونده ایران از نزدیک آشناست، در حالی که رئیس ستاد مسئول همه امور است و طبیعی است که نگرانی و احتیاط بیشتری نشان دهد». اسرائیل اکنون در تلاش است مقامهای آمریکایی را قانع کند که با وجود هشدارهای کین و دیگران، خطرات اقدام نظامی پایین است.
ناوها از راه می رسند!
با این حال آمریکا در حال افزایش توان نظامی خود در منطقه است. به نوشته آسوشیتدپرس، ترامپ هفتههاست از یک ناوگان عظیم سخن میگوید که اکنون تا حد زیادی در سواحل ایران مستقر شده است؛ از جمله ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن. او همچنین یواساس جرالد آر. فورد، بزرگترین ناو هواپیمابر جهان را، از کارائیب به سوی خاورمیانه اعزام کرده است. به گفته یک مقام نیروی دریایی آمریکا که به شرط ناشناس ماندن برای تشریح جابهجاییهای حساس نظامی صحبت کرده، در مجموع دستکم ۱۶ کشتی نیروی دریایی آمریکا گرد هم خواهند آمد.
این آرایش نیرو با عملیات «روباه صحرا» در سال ۱۹۹۸ قابل مقایسه است؛ زمانی که نیروهای آمریکایی و بریتانیایی به مدت چهار روز عراق را به دلیل امتناع صدام حسین از تبعیت از قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل درباره بازرسی تسلیحاتی بمباران کردند. در منطقه صدها جنگنده و هواپیمای پشتیبانی دیگر حضور دارند که برای آغاز یک حمله گسترده به ایران ضروریاند.
در تقویت این نیرو، ایالات متحده همچنین ۱۲ فروند جنگنده اف-۲۲ را روز سهشنبه به یک پایگاه در اسرائیل منتقل کرده است؛ این را یک مقام آمریکایی دیگر که او نیز برای توضیح تحرکات حساس نظامی به شرط ناشناس ماندن سخن گفته، اعلام کرده است. استیو ویتکاف، میلیاردر و دوست ترامپ که بهعنوان فرستاده ویژه او در امور خاورمیانه فعالیت میکند، گفته است رئیسجمهور درک نمیکند چرا ایران، با توجه به نیروهایی که در منطقه و حتی فراتر از آن در اروپا علیه آن صفآرایی شدهاند، «تسلیم نشده است». اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز دوشنبه اظهارات ویتکاف را رد کرد و گفت: «واژه تسلیم در فرهنگ لغت ایرانیان وجود ندارد.»
نیروهای غربی در کردستان عراق
از سوی دیگر نیروهای غربی حاضر در کشورهای همسایه ایران از جمله عراق و منطقه اربیل در حال جابه جایی هستند. به نوشته میدل ایست آی، چند روز پیش، در بحبوحه افزایش تنشها میان آمریکا و ایران یک بالگرد نظامی در فرودگاه اربیل در اقلیم کردستان عراق به زمین نشست. هرچند نیروهای غربی بهندرت در خیابانهای شهر دیده میشوند، پایگاه هوایی اربیل مملو از نیروهای نظامی است و بالگردهای نظامی هر روز بر فراز شهر پرواز میکنند.
زیریان روژهلاتی، مدیر مرکز پژوهشی روداو، به میدلایستآی گفت: «نیروهای خارجی از جمله آمریکاییها اینجا حضور دارند و اقلیم کردستان بهطور سنتی روابط خوبی با کشورهای غربی و آمریکا داشته است.» او افزود: «در سال گذشته دیدیم که یک گروه شبهنظامی میدان گازی خورمور در اقلیم کردستان را هدف قرار داد. بنابراین بسیاری معتقدند در صورت وقوع جنگ احتمالی میان ایران و آمریکا، یا ایران و اسرائیل، نوعی تنش به اقلیم کردستان نیز سرایت خواهد کرد.» مایکل پاتریک مولروی، معاون پیشین دستیار وزیر دفاع آمریکا در امور خاورمیانه، گفت: «وقتی شاهد جابهجایی نیروها از اربیل هستید که هدف محتمل یک حمله متقابل است و نیز دستور خروج کارکنان غیرضروری از بیروت صادر میشود، احتمال حمله آمریکا افزایش مییابد. همهچیز به نشست ژنو در روز پنجشنبه بستگی دارد.»
چرایی جابهجایی نیروها
در نامهای رسمی به دبیرکل سازمان ملل در ۱۹ فوریه، سفیر ایران در سازمان ملل هشدار داد که اگر تهران مورد حمله قرار گیرد، تمام پایگاهها تأسیسات و داراییهای آمریکا در منطقه میتوانند اهداف مشروع تلقی شوند. چندین منبع تأیید کردند که حدود نیمی از نیروهای ائتلاف در اربیل بهعنوان اقدام احتیاطی به کشورهای دیگر منتقل شدهاند. در حالی که نیروهای آمریکایی و مجارستانی عمدتاً باقی ماندهاند، نیروهای نروژی و سوئدی، همراه با تعدادی از نظامیان ایتالیایی و فرانسوی، اربیل را ترک کردهاند.
رایسا بروئرن، سخنگوی وزارت دفاع هلند، روز دوشنبه اعلام کرد: «ما وضعیت منطقه را از نزدیک زیر نظر داریم. طبیعتاً امنیت نیروهای ما در اولویت قرار دارد. در صورت لزوم، اقدامات امنیتی انجام خواهیم داد.» با این حال، او تأیید نکرد که آیا نیروهای هلندی در پایگاه اربیل جابهجا شدهاند یا نه. اندرو جی. تابلر، پژوهشگر ارشد مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک که در دولت نخست ترامپ مشاور ارشد اداره امور خاور نزدیک وزارت خارجه آمریکا بود، به میدلایستآی گفت: «منطقی است که نیروهای ائتلاف خارج شوند، زیرا معتقدند در تیررس حمله تلافیجویانه ایران قرار خواهند گرفت.»
ناتو و افزایش نظارت بر ایران
به گفته افرادی آگاه از موضوع، با افزایش خطر یک کارزار نظامی به رهبری آمریکا علیه تهران، تمرکز نظارت هوایی ناتو در ترکیه از روسیه به ایران تغییر کرده است. به نوشته بلومبرگ، این ائتلاف بهطور مکرر از هواپیماهای پیشرفته هشدار و کنترل زودهنگام هوابرد (آواکس) مستقر در ترکیه برای زیر نظر گرفتن هر دو کشور استفاده کرده است. با این حال، به گفته این منابع که به دلیل حساسیت موضوع خواستار ناشناس ماندن شدهاند، شمار پروازها از شهر قونیه در آناتولی مرکزی برای رصد ایران افزایش یافته است.
آنها گفتند ترکیه در حال انجام تدارکاتی برای احتمال یک حمله به رهبری آمریکا علیه ایران است؛ اقدامی که به گفته آنان میتواند تهران را وادار به امتیازدهی در چندین موضوع، از جمله محدود کردن برنامه هستهای خود، کند و در صورت امتناع ایران به حملهای گستردهتر منجر شود. به گفته این منابع، ترکیه از هر دو طرف خواسته است از تشدید تنشها خودداری کنند. به گفته این منابع، دولت آنکارا نگرانیهای فزایندهای درباره احتمال وقوع چنین درگیریای دارد، زیرا بیم آن میرود که این امر موج تازهای از پناهجویان عمدتاً اتباع افغان و پاکستانی ساکن ایران را به سوی ترکیه روانه کند.
آنها افزودند مقامهای ترکیه که هماکنون نزدیک به سه میلیون پناهجوی سوری را میزبانی میکنند، معتقدند ورود احتمالی بیشتر از ایران میتواند فشار سنگینی بر اقتصاد بحرانزده کشور وارد کند. این منابع همچنین گفتند ترکیه برنامههای اضطراری خود را برای آمادگی در برابر جابهجایی گسترده جمعیت در صورت وقوع یک درگیری بزرگ بهروزرسانی کرده است. به گفته آنان، این گزینهها از برپایی اردوگاههایی در نزدیکی مرز گرفته تا ورود به خاک ایران برای جلوگیری از عبور پناهجویان به ترکیه را شامل میشود.
