به گزارش اکوایران، در روزهایی که تنش در خلیج فارس بار دیگر به سطحی کمسابقه رسیده و تنگه هرمز به یکی از کانونهای اصلی بحران در روابط ایران و ایالات متحده تبدیل شده است، مجموعهای از تحولات دیپلماتیک، نظامی و اقتصادی بهصورت همزمان در حال شکلدادن به یک معادله پیچیده و چندلایه هستند.
از یکسو، تشدید درگیریهای دریایی، حملات متقابل و افزایش حضور نظامی در این آبراه راهبردی، نگرانیها درباره احتمال گسترش درگیری را افزایش داده است و از سوی دیگر، تلاشهای دیپلماتیک در قالب میانجیگری کشورهایی مانند پاکستان و قطر و همچنین رایزنیهای فشرده میان قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای، نشان میدهد که هنوز پنجرهای برای کنترل بحران از مسیر مذاکره باز است.
در این میان، ایالات متحده با ترکیبی از ابزارهای فشار نظامی و اقتصادی، از تحریمهای گسترده علیه شبکههای مرتبط با ایران در چین و امارات گرفته تا اقدامات مستقیم علیه برخی شناورها، در پی افزایش اهرمهای خود برای واداشتن تهران به پذیرش یک توافق موقت و بازگشایی تنگه هرمز است.
همزمان، واشنگتن تلاش میکند از ظرفیت بازیگران ثالث بهویژه چین، بهعنوان بزرگترین خریدار نفت ایران، برای اعمال فشار غیرمستقیم بر تهران بهره بگیرد؛ رویکردی که به پیچیدگیهای دیپلماتیک این بحران افزوده است.
در مقابل، ایران نیز ضمن رد فشارهای آمریکا و متهم کردن واشنگتن به نقض آتشبسهای شکننده، بر ادامه مقاومت در برابر آنچه «سیاست فشار حداکثری» خوانده میشود تأکید دارد. این همزمانیِ تشدید تنشها در میدان و تداوم تماسهای دیپلماتیک در پشتصحنه، نشان میدهد که وضعیت کنونی نه در مسیر یک تقابل صرف نظامی و نه در آستانه یک توافق قطعی قرار دارد، بلکه در یک مرحله گذار و بیثبات میان بحران و مذاکره گرفتار شده است؛ مرحلهای که تنگه هرمز همچنان به حساسترین نقطه ژئوپلیتیک جهان تبدیل شده است.
وزیر دفاع پاکستان: امیدوار به توافق ایران و آمریکا هستیم
12:00 | خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان ضمن ابراز امیدواری از احتمال حصول توافق میان ایران و آمریکا گفت در چنین سناریویی، پاکستان از بزرگترین منتفعان این توافق خواهد بود و بزرگترین دستاورد این خواهد بود که مرز پاکستان با ایران امن میشود.
به نقل از تسنیم، خواجه آصف در یک برنامه تلویزیونی درباره نقش میانجیگری کشورش میان ایران و آمریکا گفت اسلامآباد روابط تاریخی، جغرافیایی و مذهبی با تهران دارد و این روابط با توازن مدیریت شده است.
وزیر دفاع پاکستان همچنین گفت در صورت دستیابی به توافق و رفع تحریمها علیه ایران، پاکستان میتواند برخی کالاهای مورد نیاز خود از جمله گاز و نفت را که اکنون از بازارهای بینالمللی تأمین میکند، مستقیماً از ایران و از مسیر زمینی دریافت کند.
تماس تلفنی عراقچی با هاکان فیدان
11:00 | عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در این تماس، هاکان فیدان، همتای ترکیهای را در جریان آخرین تحولات مرتبط با تلاشها و ابتکارات دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران برای خاتمه قطعی جنگ تحمیلی قرار داد.
به گزارش ایسنا، عباس عراقچی با اشاره به تحرکات ماجراجویانه اخیر آمریکا در خلیج فارس و برخی لفاظیهای سخیف و موهن مقامات ارشد آمریکایی افزود: تنشآفرینی اخیر نیروهای آمریکایی در خلیج فارس و اقدامات متعدد آنان در نقض آتشبس، بر سوء ظنها نسبت به انگیزه و جدیت طرف آمریکایی در مسیر دیپلماسی افزوده است.
وزیر امور خارجه کشورمان رویکرد مخرب طرف آمریکایی را موجب تضعیف روند دیپلماسی و تعمیق بدگمانی ملت ایران نسبت به نیات طرف آمریکایی دانست و توقف تجاوزات غیرقانونی و رویکردهای زیاده خواهانه و نامعقول طرف مقابل را لازمه پیشبرد روند دیپلماتیک موجود بر شمرد.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه نیز ضرورت تداوم تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ را یادآور شد و بر حمایت ترکیه از روند دیپلماتیک جاری در این زمینه تاکید کرد.
رایزنی مسکو و ابوظبی درباره تنشهای تنگه هرمز
10:15 | دیپلماتهای ارشد روسیه و امارات درباره تنگه هرمز گفتوگو کردند
بنابه گزارش الجزیره، وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه این کشور و شیخ عبدالله بن زاید آل نهیان، وزیر امور خارجه امارات متحده عربی، در بحبوحه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، درباره تحولات منطقهای تلفنی گفتوگو کردهاند.
بر اساس بیانیه منتشرشده از سوی وزارت خارجه روسیه، محور اصلی این تماس، وضعیت تنگه هرمز و بررسی تحولات مرتبط با آن در سازمان ملل متحد بوده است.
در این بیانیه آمده است: «طرف روسی بر ضرورت تمرکز بر حمایت از تلاشهای جاری برای مذاکرات میان ایران و آمریکا تأکید کرد.»
مسکو همچنین بار دیگر موضع خود را مبنی بر ضرورت جلوگیری از تشدید دوباره درگیریها اعلام کرد و هشدار داد که ازسرگیری خصومتها میتواند به تلفات غیرنظامیان و آسیب به زیرساختهای غیرنظامی در ایران و کشورهای همسایه منجر شود.
وزارت امور خارجه روسیه در پایان اعلام کرد که دو وزیر توافق کردهاند تماسهای خود را ادامه دهند و برای هماهنگسازی رویکردهای طرفهای درگیر، با هدف دستیابی به توافقی پایدار و بلندمدت، همکاری کنند.
مسکو: قطعنامه آمریکا درباره تنگه هرمز باید پس گرفته شود
09:30 | روسیه خواستار پسگرفتن قطعنامه آمریکا و بحرین درباره اقدامات ایران در تنگه هرمز شد. مسکو از آمریکا و بحرین خواسته است پیشنویس قطعنامهای را که در شورای امنیت سازمان ملل ارائه شده و از ایران میخواهد به محاصره تنگه هرمز پایان دهد، پس بگیرند.
به گزارش الجزیره و به نقل از خبرگزاری تاس، الکساندر آلیموف، معاون وزیر امور خارجه روسیه در گفتوگو با روزنامه ایزوستیا اعلام کرد که مسکو «نمیتواند از این قطعنامه» که مورد حمایت برخی کشورهای خلیج فارس نیز قرار گرفته، حمایت کند.
آلیموف گفت: «ما اکنون از نویسندگان مشترک پیشنویس آمریکا و بحرین میخواهیم که آن را پس بگیرند و در تصمیمگیری درباره آن عجله نکنند، زیرا هنوز هیچ ظرفیتی برای این سند نمیبینیم.» او همچنین افزود که پیشنویس قطعنامه پیشنهادی روسیه و چین درباره تنگه هرمز، «از طرفها میخواهد جنگ را متوقف کنند، از توسل به زور خودداری کنند و اختلافات را از طریق مذاکره حلوفصل کنند.»
سرویس خبری سازمان ملل نیز اعلام کرده است که قطعنامه پیشنهادی آمریکا و بحرین، از حمایت کویت، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی برخوردار است. برخلاف روسیه که بهعنوان عضو دائم شورای امنیت از حق وتو برخوردار است، هیچیک از کشورهای حوزه خلیج فارس عضو دائم این شورا نیستند.
شب گذشته به ۶ شناور ایرانی در نزدیکی عمان حمله شد
09:00 | فواد مرادزاده، فرماندار شهرستان بندرلنگه اعلام کرد: در حمله شب گذشته -18 اردیبهشت- دشمن، جنگندههای آمریکایی به شناورهای باری و صیادی ایران نزدیک بندر خصب کشور عمان، ۶ نفر مفقود شدند.
به گزارش انتخاب، او افزود: ۶ فروند قایق متعلق به اهالی بندرمعلم بخش مرکزی شهرستان بندرلنگه در این حادثه هدف قرار گرفتند که در مجموع ۲۰ نفر سرنشین داشتند.
فرماندار شهرستان بندرلنگه ادامه داد: ۶ نفر در این حادثه مجروح شدند که به بیمارستان خصب منتقل شدهاند و حال عمومی مجروحان مساعد است و هماکنون در بیمارستان عمان بستری هستند. همچنین سایر سرنشینان به سلامت بازگشتند.
ترامپ: منتظر پاسخ ایران هستیم
03:00 | دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، عصر جمعه به وقت محلی پیش از عزیمت به مراسم شامی در زمین گلف خود در استرلینگِ ویرجینیا، به خبرنگاران گفت که انتظار دارد ایران بهزودی به پیشنهاد واشنگتن برای پایان دادن موقت به درگیریها و بازگشایی تنگه هرمز پاسخ دهد.
به گزارش نیویورک تایمز، ترامپ اعلام داشت: «ظاهراً امشب نامهای دریافت خواهم کرد و خواهیم دید اوضاع چگونه پیش میرود.» او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال تعلل عمدی ایران در روند مذاکرات نیز گفت: «بهزودی متوجه خواهیم شد.»
همزمان، ایالات متحده روز جمعه دور تازهای از تحریمها را با هدف افزایش فشار بر اقتصاد ایران اعلام کرد. این تحریمها افراد و شرکتهایی در چین و هنگکنگ را هدف قرار میدهد که به گفته واشنگتن، در تأمین تجهیزات و تدارکات نظامی برای ارتش ایران نقش دارند.
اعلام این تحریمها در آستانه دیدار مهم ترامپ و شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین، در پکن صورت گرفته است. حمایت چین از ایران به یکی از محورهای اختلاف میان پکن و دولت ترامپ تبدیل شده؛ دولتی که تلاش میکند پالایشگاههای مستقل چین را به توقف خرید نفت ایران وادار کند.
تحریمهای تازه، زنجیره تأمین صنایع نظامی ایران را هدف قرار داده و با هدف محدود کردن دسترسی تهران به مواد اولیه مورد نیاز برای تولید پهپاد و موشک طراحی شدهاند. افزون بر چین، افراد و شرکتهایی در بلاروس و امارات متحده عربی نیز مشمول این تحریمها شدهاند.
تشدید فشارهای واشنگتن بر تهران برای بازگشایی هرمز
03:00 | اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در بیانیهای اعلام کرد: «تحت رهبری ترامپ، به اقدامات خود برای حفظ امنیت آمریکا ادامه خواهیم داد و افراد و شرکتهای خارجیای را که برای استفاده علیه نیروهای آمریکایی به ارتش ایران سلاح میرسانند، هدف قرار خواهیم داد.»
به گزارش نیویورک تایمز، دولت ترامپ در ماههای اخیر به دنبال افزایش فشار اقتصادی بر ایران و وادار کردن تهران به بازگشایی تنگه هرمز بوده است؛ گذرگاهی راهبردی برای انتقال بخش قابلتوجهی از نفت جهان.
از زمان آغاز درگیریها در اوایل سال جاری، عبور نفتکشها از این آبراه بهصورت محدود و پراکنده انجام شده و آمریکا و ایران بر سر کنترل و امنیت این منطقه دچار تنش شدهاند.
به گفته مقامهای آمریکایی، برخی شناورهای نظامی ایالات متحده هنگام عبور از تنگه هرمز هدف حملات نیروهای ایرانی قرار گرفتهاند. ارتش آمریکا نیز روز جمعه اعلام کرد به دو نفتکش با پرچم ایران که قصد ورود به یکی از بنادر ایران را داشتند، شلیک کرده و آنها را از کار انداخته است.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین در هفتههای اخیر تحریمهایی را علیه پالایشگاههای موسوم به «تیپات» در چین اعمال کرده است؛ پالایشگاههای مستقلی که از خریداران اصلی نفت ایران محسوب میشوند. با این حال، پکن با استناد به سیاست داخلی خود، به شرکتهای چینی دستور داده این تحریمها را نادیده بگیرند.
اسکات بسنت اوایل هفته جاری گفته بود انتظار دارد ترامپ در دیدار با شی جینپینگ، از نفوذ چین بر ایران برای ترغیب تهران به بازگشایی تنگه هرمز استفاده کند.
او روز دوشنبه در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز گفت: «باید ببینیم آیا چین حاضر است از مسیر دیپلماسی وارد شود و ایران را به باز کردن تنگه هرمز ترغیب کند یا نه.»
گاردین: نخستوزیر قطر در دیدار با ونس خواستار مذاکره با ایران شد
02:50 | گاردین نوشت: نخستوزیر قطر در دیدار با ونس خواستار مذاکره با ایران شد.
محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر در دیدار با جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا در واشنگتن، خواستار از سرگیری دیپلماسی برای دستیابی به توافق با ایران شد.
وزارت امور خارجه قطر در پستی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد: شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی با ونس دیدار و درباره تلاشهای به رهبری پاکستان برای میانجیگری جهت دستیابی به صلحی پایدار، در میان یک آتشبس شکننده، گفتگو کرد.
نخستوزیر قطر «بر لزوم مشارکت همه طرفها در تلاشهای میانجیگری جاری تأکید کرد تا راه برای ریشهیابی علل بحران از طریق ابزارهای مسالمتآمیز و گفتگو هموار شود و در نهایت به توافقی جامع دست یابد که صلحی پایدار را در منطقه به ارمغان آورد.»
آمریکا در انتظار پاسخ تهران؛ تنشها در تنگه هرمز ادامه دارد
02:30 | مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، اعلام کرد واشنگتن انتظار دارد، پاسخ ایران را به پیشنهادهای آمریکا برای دستیابی به یک توافق موقت با هدف پایان دادن به درگیریها در خاورمیانه دریافت کند. این در حالی است که تهران، آمریکا را به نقض آتشبس شکنندهای که ماه گذشته اعلام شده بود، متهم کرده است.
به گزارش گاردین، در روزهای اخیر، شدیدترین درگیریها از زمان آغاز آتشبس غیررسمی، در داخل و اطراف تنگه هرمز رخ داده است. افزایش تنشها پس از آن شدت گرفت که دونالد ترامپ از آغاز یک مأموریت دریایی جدید برای بازگشایی این آبراه راهبردی خبر داد؛ مأموریتی که اندکی بعد متوقف شد.
ارتش آمریکا اعلام کرد نیروهای این کشور روز جمعه به دو نفتکش با پرچم ایران که به گفته واشنگتن در تلاش برای شکستن محاصره دریایی بنادر ایران بودند، شلیک کرده و آنها را از کار انداختهاند.
با وجود ادامه درگیریها، تلاشهای دیپلماتیک همچنان جریان دارد. به گفته مقامهای آمریکایی، پاکستان بهعنوان میانجی، یادداشتی کوتاه را به ایران تحویل داده که میتواند مبنایی برای تثبیت آتشبس و آغاز دور تازهای از مذاکرات باشد.
ترامپ شامگاه جمعه در کاخ سفید به خبرنگاران گفت انتظار دارد بهزودی پاسخی از ایران دریافت کند. او اظهار داشت: «ظاهراً امشب نامهای دریافت خواهم کرد.» ترامپ در پاسخ به این پرسش که آیا ایران عمداً روند مذاکرات را کند میکند، گفت: «بهزودی متوجه خواهیم شد.»
روبیو نیز در جریان سفر خود به رم گفت: «ما امروز در مقطعی منتظر پاسخ آنها هستیم. امیدوارم این یک پیشنهاد جدی باشد... امید ما این است که این پاسخ بتواند ما را وارد یک روند جدی مذاکره کند.»
در روزهای اخیر، فضای روابط میان تهران و واشنگتن بارها میان امید و ناامیدی در نوسان بوده است؛ جایی که دو طرف با لفاظیهای تند، اقدامات متقابل و درگیریهای پراکنده، تلاش کردهاند موقعیت خود را در هرگونه مذاکره احتمالی تقویت کنند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز آمریکا را به نقض آتشبس متهم کرد و روز جمعه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «هر بار که یک راهحل دیپلماتیک روی میز قرار میگیرد، ایالات متحده ماجراجویی نظامی بیملاحظهای را انتخاب میکند.»
والاستریت ژورنال: احتمال از سرگیری مذاکرات در اسلامآباد از هفته آینده
02:00 | والاستریت ژورنال به نقل از منابع مدعی شد: مذاکرات آمریکا و ایران ممکن است هفته آینده در اسلامآباد از سر گرفته شود.
به گزارش انتخاب، این رسانه ادامه داد: چندین سند به تازگی با ایران مبادله شده است که شامل توافق بالقوه است.
این درحالی است که رئیسجمهوری آمریکا ضمن اعلام اینکه منتظر پاسخ ایران است، گفت: فکر میکنم پروژه آزادی خوب است، اما راههای دیگری هم برای انجامش داریم. اگر اتفاقی نیفتد، ممکن است به پروژه آزادی بازگردیم، اما این بار پروژه آزادی پلاس خواهد بود، یعنی پروژه آزادی، به اضافه چیزهای دیگر.
رویترز: احتمال نشت نفت در نزدیکی جزیره خارک
01:00 | بنابه گزارش رویترز، این هفته تصاویر ماهوارهای از یک لکه نفتی مشکوک در دریا، در نزدیکی قطب اصلی نفتی ایران، جزیره خارک، منتشر شده است. این لکه دهها کیلومتر مربع از سطح آب را پوشش داده است.
بر اساس تصاویر ماهوارههای Sentinel-1، Sentinel-2 و Sentinel-3 سامانه کوپرنیک، که در بازه زمانی ۶ تا ۸ مه ثبت شدهاند، این لکه نفتی احتمالی به شکل یک ناحیه خاکستری و سفید در آبهای غربی جزیرهای به طول حدود ۸ کیلومتر مشاهده شده است.
لئون مورلند، پژوهشگر رصدخانه درگیری و محیط زیست، در اینباره گفت: «این لکه نفتی از نظر بصری با نفت مطابقت دارد.» او همچنین برآورد کرده است که این آلودگی نفتی مساحتی در حدود ۴۵ کیلومتر مربع را دربر گرفته است.
جزیره خارک که حدود ۲۵ کیلومتر از ساحل ایران فاصله دارد، مرکز انتقال حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران است. همین موقعیت باعث شده هر تحول زیستمحیطی یا نظامی در اطراف آن، اهمیت اقتصادی و راهبردی پیدا کند. رویترز یادآوری کرده است که آمریکا از آغاز جنگ، حمله به اهدافی در این جزیره را نیز تأیید کرده بود.
تنگه هرمز در روزهای اخیر بیش از آنکه صرفاً یک گذرگاه حیاتی انرژی باشد، به صحنهای از تقاطع حساس میان دیپلماسی و تنشهای امنیتی تبدیل شده است. در روز بیستونهم آتشبس، تصمیم ناگهانی رئیسجمهوری آمریکا برای توقف «پروژه آزادی» که تنها دو روز پیش با هدف تأمین عبور ایمن کشتیها آغاز شده بود، توجه تحلیلگران را به خود جلب کرد. این تصمیم بنا بر اعلام منابع رسمی، در پی درخواست پاکستان و برخی کشورها و همچنین پیشرفت در مذاکرات با ایران اتخاذ شده است.
هرمز، کماکان در مرکز جدال ایران و آمریکا
مجموعه تحولات اخیر نشان میدهد بحران تنگه هرمز وارد مرحلهای شده که در آن مرز میان دیپلماسی و تقابل نظامی بیش از هر زمان دیگری شکننده است.
در حالی که واشنگتن بر ترکیب فشار اقتصادی، تحریمهای هدفمند و تهدیدهای نظامی برای تغییر رفتار تهران تکیه کرده، ایران نیز این اقدامات را در چارچوب فشار سیاسی و نقض تعهدات تلقی میکند.
با این حال، استمرار تماسهای دیپلماتیک میان بازیگران منطقهای و فرامنطقهای و خبرهایی مبنی بر احتمال از سرگیری مذاکرات بین واشنگتن و تهران، بیانگر آن است که هنوز امکان مدیریت بحران از مسیر مذاکره بهطور کامل از بین نرفته است؛ هرچند سرعت تحولات میتواند این توازن شکننده را در هر لحظه به سمت تشدید درگیری یا گشایش سیاسی سوق دهد.
